Νίκη για τον Πόρο κατά των ιχθυοκαλλιεργειών

Τέλος σε ένα πολλαπλά καταστροφικό σχέδιο, το οποίο προέβλεπε 28πλασιασμό των ιχθυοκαλλιεργειών στο 25% της ακτογραμμής του Πόρου με παραγωγή που θα ξεπερνούσε εκείνη ολόκληρης της Γαλλίας, έβαλε το Κεντρικό Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΠΟΘΑ). Το Συμβούλιο με ομόφωνη απόφασή του απέρριψε το σχέδιο για τη δημιουργία Περιοχής Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) στον Πόρο.

Η απόρριψη του σχεδίου αποτελεί μια τεράστια νίκη για τον Πόρο, καθώς δικαιώνει μια 15χρονη προσπάθεια της τοπικής κοινωνίας, επιστημόνων, οργανώσεων και θεσμικών φορέων που με μελέτες, δημοσιεύσεις και κινητοποιήσεις ανέδειξαν με τεκμήρια τις σοβαρές επιπτώσεις των υδατοκαλλιεργειών στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον του νησιού. Η δε πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης μαζί με περισσότερες από 25 δημοσιευμένες επιστημονικές έρευνες κατέδειξαν ξεκάθαρα τις περιβαλλοντικές συνέπειες της δραστηριότητας αυτής σε περιοχές με λιβάδια Ποσειδωνίας, ένα οικοσύστημα υψηλής προστασίας.

Η απόφαση του ΚΕΣΥΠΟΘΑ επιβεβαιώνει ότι η χωροθέτηση και οι περιβαλλοντικοί όροι του σχεδίου δεν μπορούσαν να γίνουν αποδεκτοί. Μεταξύ άλλων το Συμβούλιο έλαβε υπόψη ότι στη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του σχεδίου της προτεινόμενης ΠΟΑΥ αποτελεί αδύναμο σημείο το ότι η μελέτη και οι διενεργηθείσες μετρήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων που τη συνοδεύουν είναι ανεπίκαιρες λόγω παρέλευσης δεκαετίας από την υποβολή τους. Η ΣΜΠΕ, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στον ιστότοπο του ΥΠΕΝ τον Ιούλιο του 2020, είχε ημερομηνία σύνταξης το 2015, το ίδιο και οι δειγματοληψίες που έγιναν για την εκτίμηση της οικολογικής ποιότητας του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Επιπλέον χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από 5 εκθέσεις εκτίμησης της οικολογικής κατάστασης της ευρύτερης περιοχής των υφιστάμενων ιχθυοκαλλιεργειών του 2011.

Επιπλέον δεν τεκμηριώνεται η βιωσιμότητα του σχεδιασμού της ΠΟΑΥ τόσο από την υφιστάμενη κατάσταση όσο και από αυτή που αναμένεται να διαμορφωθεί μετά την πλήρη λειτουργία της προτεινόμενης ΠΟΑΥ, σε σχέση με τη φέρουσα ικανότητα του οικοσυστήματος, αναφέρεται στην απόφαση. Και σημειώνεται ότι από τα στοιχεία του φακέλου που εξετάστηκαν προκύπτει ότι υπάρχουν αυθαίρετες χερσαίες εγκαταστάσεις ιχθυοκαλλιεργειών που δεν έχουν απομακρυνθεί τόσο στη θέση Μπίστι, που διαπιστώθηκε η ύπαρξη επιφάνειας από μπετόν εμβαδού 362 τετραγωνικών μέτρων εντός του αιγιαλού, όσο και χερσαίες εγκαταστάσεις στη θέση Πυρκάλι – Βάριανη όπου εντοπίστηκε προβλήτα με γερανογέφυρα και τσιμεντοστρώσεις που παρ’ ότι έχει εκδοθεί πρωτόκολλο κατεδάφισης από τον Δεκέμβριο του 2024, αυτό δεν έχει εκτελεστεί στο σύνολό του.

Στην απόφασή του το ΚΕΣΥΠΟΘΑ αναφέρει ότι εν όψει της εκπόνησης του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου του Δήμου Πόρου, το οποίο θα καθορίσει τα θέματα χρήσης γης στην περιφέρεια του δήμου σε συνδυασμό με την εξέλιξη της διαδικασίας αξιολόγησης και αναθεώρησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ιχθυοκαλλιέργειες, δεν τεκμηριώνεται επαρκώς και δεν θεωρείται σκόπιμη η έγκριση της προτεινόμενης ΠΟΑΥ και ιδιαίτερα αυτής της δυναμικότητας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ΚΕΣΥΠΟΘΑ έλαβε υπόψη του τις αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου Πόρου όσο και του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής με τις οποίες γνωμοδότησαν αρνητικά επί της ΣΜΠΕ, τις σημαντικού μεγέθους κινητοποιήσεις της τοπικής κοινωνίας και του Δήμου Πόρου και την εκφραζόμενη αντίθεση 11 δημάρχων της περιοχής Αργοσαρωνικού («Εκδήλωση διαμαρτυρίας στον Πόρο για το… πέλαγος των υδατοκαλλιεργειών», «Εφ.Συν.», 25/6/2025).

Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι αυτή η απόφαση-νίκη για τον Πόρο, που στηρίχτηκε στην επιστήμη και την κοινή λογική, θέτει ισχυρό προηγούμενο για τον θεσμικό διάλογο σχετικά με τις ΠΟΑΥ σε όλη την Ελλάδα. Καθώς παρόμοια σχέδια προωθούνται σε πολλές περιοχές ακόμα, η περίπτωση του Πόρου αναδεικνύει την ανάγκη για επανεξέταση του θεσμικού πλαισίου με βάση την επιστήμη, τη διαφάνεια και τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών («Τσουνάμι αντιδράσεων για τις ιχθυοκαλλιέργειες», «Εφ.Συν.», 28/11/2020).

Η πρόεδρος του Ιδρύματος Rauch, Εύα Δουζίνα, που υποστήριξε τον αγώνα κατά των ιχθυοκαλλιεργειών στον Πόρο, δήλωσε: «Η απόφαση αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς έναν πιο υπεύθυνο και συμμετοχικό σχεδιασμό για την ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας στην Ελλάδα. Ελπίζουμε ότι ο Πόρος θα αποτελέσει την απαρχή ενός νέου κεφαλαίου και όχι την εξαίρεση στον κανόνα». Από την πλευρά της η Φαίη Ορφανίδου, γενική διευθύντρια του πολιτιστικού και εκπαιδευτικού κέντρου Καθετή, ανέφερε: «Η ακύρωση της ΠΟΑΥ στον Πόρο είναι μια νίκη της κοινωνίας των πολιτών. Οταν οι άνθρωποι ενώνονται γύρω από έναν δίκαιο στόχο, ενημερώνονται, συνεργάζονται και επιμένουν, μπορούν να διαμορφώσουν τις αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον τους. Για εμάς στην Καθετή αυτή η στιγμή είναι η απόδειξη ότι η τοπική δράση μπορεί να έχει εθνική σημασία».