Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που το υπουργείο Περιβάλλοντος -και συγκεκριμένα η Επιτροπή «Φύση 2000», το κεντρικό επιστημονικό-γνωμοδοτικό όργανο του κράτους για θέματα βιοποικιλότητας- απέρριψε κάτω από τη γενική κατακραυγή εισαγγελική απόφαση για απομάκρυνση λύκων από την Πάρνηθα.
Τώρα ήρθε η σειρά των αρκούδων, καθώς σύμφωνα με απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ (22/7/2025), προτείνεται η απομάκρυνση αρκούδων που εμφανίζουν «προβληματική συμπεριφορά» και η μεταφορά τους σε απομακρυσμένες ορεινές περιοχές, εκτός του ζωτικού τους χώρου.
Με την απόφαση καλούνται ο ΟΦΥΠΕΚΑ και οι Μονάδες Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών, καθώς και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις «Αρκτούρος» και «Καλλιστώ» να συμβάλουν στη λήψη αποφάσεων για την απομάκρυνση των ατόμων αρκούδας που προσεγγίζουν-αλληλεπιδρούν συχνότερα σε κατοικημένες περιοχές και εμφανίζουν προβληματική συμπεριφορά και στη μεταφορά τους σε ορεινές απομακρυσμένες περιοχές. Στην απόφαση δεν διευκρινίζονται τα κριτήρια που θα τεκμηριώνουν την προβληματική συμπεριφορά των ζώων, ούτε και το αν θα απαιτείται η… πραγματογνωμοσύνη ψυχίατρου ζώων!
Την έκπληξη και έντονο προβληματισμό του για την απόφαση εκφράζει ο «Αρκτούρος» διατυπώνοντας σοβαρές ενστάσεις. Κατά πρώτο, για το γεγονός ότι κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται από το θεσμοθετημένο «Οριζόντιο Πρωτόκολλο Ενεργειών» που έχει εγκρίνει η ίδια η πολιτεία για την αντιμετώπιση περιστατικών προσέγγισης αρκούδων σε κατοικημένες περιοχές.
Το πρωτόκολλο προβλέπει διαχειριστικές πρακτικές οι οποίες είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες και βασίζονται στη διεθνή εμπειρία και πρακτική, λόγος για τον οποίο δεν περιλαμβάνει πρακτικές (επιλεκτικής) στείρωσης ή μετακίνησης αρκούδων. Δυστυχώς, το πρωτόκολλο αυτό δεν έχει εφαρμοστεί σωστά και συστηματικά για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το φαινόμενο της προσέγγισης αρκούδων σε κατοικημένες περιοχές, καθώς για την εφαρμογή του απαιτούνται εξειδικευμένες ομάδες άμεσης επέμβασης, οι οποίες θα λειτουργούν επί 24ώρου βάσεως, με την απαραίτητη τεχνογνωσία και τον εξοπλισμό. Κι αυτό, διότι μια αρκούδα στην αυλή ενός σπιτιού χρήζει άμεσης διαχειριστικής παρέμβασης.
Στα διαχειριστικά εργαλεία προτείνεται μεταξύ άλλων ο συνδυασμός μέτρων ενημέρωσης του κοινού, πρόληψης ζημιών, αποτροπής πρόσβασης σε ανθρωπογενείς πηγές τροφοληψίας ή σε φαινομενικά ασφαλή για τα ζώα σημεία κοντά σε οικισμούς και (σε περίπτωση εξοικείωσης) συστηματική απώθηση από ομάδες άμεσης επέμβασης.
Εξάλλου, ο «Αρκτούρος» επισημαίνει ότι η πρόταση δεν έχει τεθεί ούτε συζητηθεί ως μέτρο διαχείρισης σε καμία συνεδρίαση της Κεντρικής Επιστημονικής Επιτροπής για την Αρκούδα, που είναι το αρμόδιο όργανο για να γνωμοδοτήσει μέτρο και δεν βασίζεται στην ευρωπαϊκή εμπειρία και πρακτική.
«Η εφαρμογή μιας τέτοιας διαχειριστικής πρακτικής είναι αντιεπιστημονική και ενέχει κινδύνους τόσο για την ασφάλεια των πολιτών όσο και για την ευζωία των ζώων. Η διεθνής εμπειρία, αλλά και η πρόσφατη εφαρμογή παρόμοιων πρακτικών στην Ελλάδα έχουν αποδείξει την πλήρη αναποτελεσματικότητά τους. Η απόφαση αυτή αναδεικνύει για μία ακόμη φορά την απροθυμία της πολιτείας να αντιμετωπίσει το πρόβλημα με τρόπο οργανωμένο, συνεκτικό και αποτελεσματικό, όπως έχουμε επισημάνει επανειλημμένα. Η προστασία της άγριας ζωής απαιτεί σοβαρότητα, στρατηγική και επιστημονική προσέγγιση. Αντί γι’ αυτό, η πολιτεία ενδίδει σε πιέσεις και αντιδρά με λαϊκισμό, προτείνοντας πρόχειρα και αναποτελεσματικά μέτρα. Οι αποφάσεις αυτές δεν λύνουν το πρόβλημα, το μεταθέτουν και το πολλαπλασιάζουν», τονίζει ο «Αρκτούρος».
Και διευκρινίζει ότι, σύμφωνα με το καταστατικό του, συμμετέχει μόνο σε επιστημονικά τεκμηριωμένες δράσεις που βασίζονται στη διεθνή εμπειρία και τις βέλτιστες πρακτικές διαχείρισης άγριας ζωής και ως εκ τούτου, δεν πρόκειται να συμμετάσχει σε δράσεις που θεωρεί ότι αντίκεινται στην επιστημονική τεκμηρίωση και ενδέχεται να δημιουργήσουν κινδύνους για τον άνθρωπο ή τα ίδια τα ζώα.
«Τέτοιου είδους αποφάσεις ειδικά όταν αφορούν ένα προστατευόμενο είδος, όπως η αρκούδα, δεν μπορεί να παίρνονται κάτω από την πίεση τοπικών παραγόντων και ΜΜΕ, χωρίς διαβούλευση με την αρμόδια επιστημονική επιτροπή, τους φορείς και τις οργανώσεις που ασχολούνται συστηματικά με την άγρια ζωή προσπαθώντας να περισώσουν ό,τι έχει απομείνει από αυτήν», αναφέρει η Πανελλαδική Φιλοζωική και Περιβαλλοντική Ομοσπονδία.
Την αντίθεσή της στην απόφαση εκφράζει και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Νέμεσις για το Περιβάλλον, τα Ζώα, Κατά του Κυνηγιού. «Αντιλαμβανόμαστε φυσικά τον φόβο που αισθάνονται οι άνθρωποι στη θέα ενός μεγαλόσωμου και δυνατού άγριου ζώου, αλλά η λύση δεν είναι κάθε φορά που κάποιοι διαμαρτύρονται για την παρουσία ενός ζώου κοντά σε κατοικημένες περιοχές να το απομακρύνουμε, στέλνοντας έτσι εντελώς λάθος μηνύματα, υποκινώντας ακούσια ενέργειες εξόντωσής τους ή παίρνοντας πρόχειρα και κυρίως αναποτελεσματικά μέτρα», αναφέρει.
Σημειώνεται ότι μόλις δύο μέρες μετά την έκδοση της απόφασης, κατά τη συνάντηση που είχαν περιβαλλοντικές οργανώσεις εθνικής εμβέλειας με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, εκπρόσωπος από την «Καλλιστώ» τού ζήτησε να μην ενδώσει σε προτάσεις που δεν στηρίζονται σε επιστημονική τεκμηρίωση, καθώς εισηγήσεις για μετακινήσεις ή θανατώσεις αρκούδων ενέχουν πολλούς και αστάθμητους κινδύνους και αποπροσανατολίζουν από την αποτελεσματική και εκτεταμένη εφαρμογή των ενδεδειγμένων μέτρων. Εις ώτα μη ακουόντων…
