Ενώ μαίνονται οι μάχες των συμφερόντων γύρω από τις μπίζνες με τη διαχείριση των σκουπιδιών, η κυβέρνηση ήρθε χθες με τροπολογίες της τελευταίας στιγμής να διασφαλίσει περαιτέρω την υποχρεωτική είσοδο των ιδιωτών, καθώς προβλέπεται ότι ο σχεδιασμός διαχείρισης των αποβλήτων πρέπει να περιλαμβάνει «συγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο» με «ανάλυση κόστους-οφέλους των παρεμβάσεων».
Συγκεκριμένα, στην τροπολογία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και στο 1ο άρθρο της αναφέρεται ότι κάθε Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) «περιλαμβάνει συγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο, με χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, που καλύπτει την ολοκληρωμένη στρατηγική του ΠΕΣΔΑ, και ανάλυση κόστους-οφέλους των παρεμβάσεων που προβλέπει».
Υποτίθεται ότι κάθε μία από τις 13 περιφέρειες της χώρας πρέπει να έχει το δικό της ΠΕΣΔΑ και όλα να απορρέουν από το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ). Ολα αυτά, βέβαια, στη θεωρία καθώς η «κυβέρνηση των αρίστων» με τον «επιτελικό σχεδιασμό» κατάφερε να ξοδέψει ολόκληρη τη θητεία της με εξαγγελίες και διακηρύξεις αλλά με σχεδόν μηδενικό αποτέλεσμα σε νέες υποδομές διαχείρισης των απορριμμάτων.
Η συνέπεια αυτής της αναποτελεσματικότητας είναι να λειτουργούν ακόμη χωματερές, να ανοίγουν ή να σχεδιάζονται νέες και τα πρόστιμα από την Ευρώπη να χρεώνονται κανονικά ή να επαπειλούνται και νέα.
Επί Κωστή Χατζηδάκη στο ΥΠΕΝ το 2020, πέρασε νέο ΕΣΔΑ στο οποίο έγινε και σαφής αναφορά στην καύση των απορριμμάτων. Ομως, στη συνέχεια ξεκίνησε συζήτηση για τροποποίηση του ΕΣΔΑ, το οποίο υποτίθεται ότι εγκρίθηκε από το υπουργικό συμβούλιο τον περασμένο Φεβρουάριο, χωρίς να είναι ξεκάθαρο εάν προωθείται η απευθείας καύση ή η επεξεργασία των απορριμμάτων ώστε να προκύπτει δευτερογενές καύσιμο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι είναι χωρισμένοι σε δύο στρατόπεδα: Το ένα είναι υπέρ της παραγωγής καυσίμου ώστε αυτό να καίγεται σε βιομηχανίες όπως εκείνες που παράγουν τσιμέντο. Το άλλο είναι υπέρ της παραγωγής ενέργειας από την απευθείας καύση των απορριμμάτων – πιθανότατα και με τη μετατροπή του σε υδρογόνο.
Κοινό χαρακτηριστικό των δύο στρατοπέδων είναι ένα: ότι οι επιχειρηματικοί όμιλοι θέλουν να αναλάβουν εκείνοι τη διαχείριση και όχι απλώς να παραλαμβάνουν τα απορρίμματα που παράγουν οι Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Σήμερα, η συλλογή των απορριμμάτων γίνεται από κάθε δήμο, αλλά η διαχείριση γίνεται από τους ΦΟΔΣΑ, δηλαδή κοινοπραξίες πολλών δήμων στις οποίες ενίοτε συμμετέχει και η περιφέρεια.
Με πολλούς τρόπους η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι επιθυμεί τα έργα διαχείρισης να γίνονται με Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ). Ομως, ορισμένοι από τους ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες επιθυμούν συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο αλλά και μάνατζμεντ από τους ίδιους. Το θέμα είναι ότι αυτόν τον σχεδιασμό δεν κατάφερε να τον προχωρήσει η κυβέρνηση Μητσοτάκη παρά το γεγονός ότι στη συντριπτική τους πλειονότητα οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες είναι φίλα προσκείμενοι.
Ενδεικτικές ήταν οι αντιδράσεις της «γαλάζιας» Κεντρικής Ενωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) στην οποία τους τελευταίους μήνες καταγγέλθηκε η «κατ’ επίφαση» διαβούλευση με την κυβέρνηση και η εκχώρηση αρμοδιοτήτων στους ιδιώτες. Η ΚΕΔΕ κατήγγειλε την κατάργηση της αποκλειστικής αρμοδιότητας της Αυτοδιοίκησης στη διαχείριση των απορριμμάτων μέσα από τις τροποποιήσεις του ΕΣΔΑ τις οποίες απέρριψε τον περασμένο Νοέμβριο.
Εχοντας υπόψη η κυβέρνηση τις αντιδράσεις των δημάρχων, φρόντισε να φέρει την τροπολογία λίγο πριν από τη διάλυση της Βουλής και μέσω αυτής να διασφαλίσει τη συμμετοχή των ιδιωτών, απαιτώντας επενδυτικό σχέδιο μαζί με κάθε ΠΕΣΔΑ.
Επίσης, με άλλο άρθρο στην ίδια τροπολογία, αλλάζοντας και πάλι τους κανόνες στην κοστολόγηση και τιμολόγηση που εφαρμόζουν οι ΦΟΔΣΑ, ενώ υποτίθεται ότι αυτό θα ήταν κάτι που θα έκανε η νέα Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (μετεξέλιξη της ΡΑΕ) που ψηφίστηκε πολύ πρόσφατα μαζί με το νομοσχέδιο που συνδέθηκε με την ιδιωτικοποίηση του νερού.
Στην κατεύθυνση του κατευνασμού των δημάρχων κινείται άλλο άρθρο στην ίδια τροπολογία που προσπαθεί να αποκαταστήσει το «χάος» με το Τέλος Ταφής που χρεώνονται οι δήμοι για τα απορρίμματα που θάβουν. Αν και η κυβέρνηση λέει εδώ και ενάμιση χρόνο ότι οι δήμοι θα χρεωθούν το Τέλος Ταφής, η τροπολογία λέει ότι το αναμενόμενο έσοδο των 60 εκατομμυρίων ευρώ θα χρηματοδοτηθεί από το υπουργείο Εσωτερικών (ΥΠΕΣ).
Αυτό γίνεται διότι ελάχιστοι δήμοι προέβλεψαν ή κατάφεραν να το συλλέξουν για το έτος 2022 και η κυβέρνηση δεν θέλει να προκαλέσει αντιδράσεις εν μέσω προεκλογικής περιόδου. Υποτίθεται ότι το έσοδο θα παρακρατηθεί από τις μελλοντικές πιστώσεις του ΥΠΕΣ προς τους δήμους, αλλά αυτό θα το διαχειριστεί μια άλλη κυβέρνηση…
