«Σταματήστε να χρησιμοποιείτε τα τζάκια σας για το δικό σας και το καλό όλων», προειδοποιεί η Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία με ανοιχτή επιστολή της προς όλους τους πολίτες, αλλά και τους αρμόδιους κυβερνητικούς φορείς.
Το «καμπανάκι» είναι ιδιαίτερα επίκαιρο γιατί τις ημέρες των γιορτών η μυρωδιά τού καμένου ξύλου ήταν έντονη σε πολλές περιοχές του λεκανοπεδίου και αποτελεί αδιάψευστο σημάδι για τις υψηλές τιμές αιωρούμενων σωματιδίων. Φέτος πάντως το αίσθημα δυσφορίας δεν έφτασε στα επίπεδα της περιόδου 2011-2012, όταν λόγω οικονομικής κρίσης οι πολίτες είχαν στραφεί στα τζάκια για να ζεσταθούν με μικρότερο κόστος.
«Ας μην αφήσουμε την οικονομική κρίση και τις λανθασμένες εντυπώσεις να μας βλάπτουν», αναφέρει στην έκκλησή της η Αντικαρκινική Εταιρεία και προσθέτει: «Αν κάποιος θέλει να καίει ξύλα στο τζάκι του δεν είναι δικαίωμά του να το κάνει».
Δίνει έμφαση στην οικονομική διάσταση της χρήσης τζακιού για θέρμανση, σημειώνοντας ότι δεν είναι η φθηνότερη λύση, αφού η αγορά ξύλων έχει γίνει πλέον ακριβή, ενώ δεν συνυπολογίζεται η επιβάρυνση για την αποκατάσταση της υγείας των πολιτών, ιδιαίτερα αυτών που αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα, όπως καρκινοπαθείς και άτομα με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Δεν είναι μικρότεροι οι κίνδυνοι για έγκυες, βρέφη, μικρά παιδιά και ηλικιωμένους.
Ανθυγιεινές ουσίες
Οι μετρήσεις που έγιναν τα τελευταία χρόνια, από επιστημονικές ομάδες στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, έδειξαν ότι η αιθαλομίχλη από τα τζάκια «χτυπάει κόκκινο», ακόμη και όταν είναι αναμμένα για 2-3 ώρες.
Υπολογίζεται μάλιστα ότι τα αιωρούμενα σωματίδια που εκπέμπονται ισοδυναμούν με αυτά που προέρχονται από την κυκλοφορία χιλίων νέων οχημάτων!
Επιπλέον, η καύση ξύλων απελευθερώνει στο εσωτερικό των σπιτιών, αλλά και στον περιβάλλοντα χώρο, διοξίνες, βενζόλιο και αρωματικούς υδρογονάνθρακες που πολλαπλασιάζουν τους κινδύνους εμφάνισης καρκίνου.
Μεγαλύτερη επιβάρυνση προκαλείται από τη χρήση ακατάλληλης ύλης, όπως ξυλεία από καμένα δάση, επεξεργασμένα ξύλα και μοριοσανίδες. Η καύση τους προκαλεί εκπομπές ρύπων, όπως τολουόλιο και ξυλόλιο, που θεωρούνται επικίνδυνοι για τη δημόσια υγεία.
Η μεγαλύτερη απειλή είναι τα αιωρούμενα σωματίδια, που έχουν τη δυνατότητα να ενσωματώνουν και άλλες επικίνδυνες ουσίες, γι’ αυτό ενοχοποιούνται για χιλιάδες πρόωρους θανάτους. Με βάση το μέγεθός τους χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: τα ΡΜ10 και τα ΡΜ2,5.
Τα πρώτα έχουν διάμετρο 10 μικροχιλιοστά (μm), ενώ τα δεύτερα 2,5 μm και γι’ αυτό εισέρχονται ευκολότερα στο αναπνευστικό σύστημα και επομένως είναι πιο επικίνδυνα. Για να γίνει κατανοητό το μέγεθός τους αρκεί να αναφερθεί ότι η διάμετρος μιας ανθρώπινης τρίχας είναι γύρω στα 50-70 μm.
Ακόμη και μια ελάχιστη ετήσια ενίσχυση των αιωρούμενων σωματιδίων, π.χ. κατά πέντε μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα, αρκεί για να αυξήσει τον κίνδυνο πρόωρων θανάτων κατά 7%, όπως σημειώνει έρευνα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ) που έγινε σε 25 ευρωπαϊκές πόλεις.
Οι υψηλότερες τιμές καταγράφηκαν σε Βουκουρέστι, Βουδαπέστη και Αθήνα, ενώ στον αντίποδα βρίσκεται η Στοκχόλμη.
Με βάση την τελευταία κοινοτική Οδηγία, οι τιμές των αιωρούμενων σωματιδίων δεν μπορούν να υπερβαίνουν τα 50 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα για περισσότερες από 35 ημέρες τον χρόνο. Από φέτος μάλιστα η υπέρβαση του ορίου μειώνεται στις 20 ημέρες.
«Οι συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων ευνοούνται από τις κλιματικές συνθήκες», επισημαίνει στην «Εφ.Συν.» ο Μιχάλης Πετράκης, πρώην διευθυντής του Ινστιτούτου Ατμοσφαιρικού Περιβάλλοντος του Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Θερμοκρασιακή αναστροφή
Οταν έχει ξαστεριά και η θερμοκρασία πέφτει σε χαμηλά επίπεδα, κάτω από 5 βαθμούς Κελσίου, σε συνδυασμό με σχετική άπνοια, τότε στο λεκανοπέδιο παρατηρείται το φαινόμενο της θερμοκρασιακής αναστροφής και δημιουργείται ένα «καπάκι» λίγες εκατοντάδες μέτρα πάνω από το έδαφος, που εμποδίζει τη διάχυση των ρύπων στην ατμόσφαιρα.
Σε αντίθεση με τη ρύπανση που προέρχεται από την κυκλοφορία, οι εκπομπές ρύπων από τα τζάκια παρουσιάζουν έξαρση λίγο πριν από τα μεσάνυχτα και ώς τις πρώτες πρωινές ώρες.
Ο Μ. Πετράκης συμμερίζεται την ανησυχία της Αντικαρκινικής Εταιρείας, σημειώνει ωστόσο ότι πολλές ανθρώπινες δραστηριότητες προκαλούν εκπομπές ρύπων που είναι επικίνδυνες για την υγεία.
Αναφέρει χαρακτηριστικά τα πετρελαιοκίνητα, δίνοντας έμφαση στην ελλιπή συντήρηση των οχημάτων και την αντικατάσταση των καταλυτών.
Η Αντικαρκινική Εταιρεία, με την ανοιχτή επιστολή της, απευθύνεται προς την κυβέρνηση και τους εκπροσώπους όλων των κομμάτων, επισημαίνοντας ότι «η προστασία της υγείας αποτελεί πρωτεύον καθήκον σας». Τους καλεί να ενημερώσουν τον πληθυσμό για τους κινδύνους από την καύση ξύλων και προτείνουν συγκεκριμένα μέτρα, τα οποία προβλέπουν:
● Νομοθετική απαγόρευση της καύσης ξύλων σε αστικά κέντρα, ελέγχους και τις αναλογούσες ποινές στους παραβάτες.
● Απαγόρευση της κατασκευής κατοικιών με τζάκια στο ευρύτερο λεκανοπέδιο της Αττικής και σε άλλες μεγάλες πόλεις σε όλη τη χώρα.
● Παροχή οικονομικών κινήτρων ώστε να μπορούν τα νοικοκυριά να απαλλαγούν από τα τζάκια και να κάνουν χρήση φυσικού αερίου ή καλής ποιότητας πετρελαίου ή ηλεκτρικών συσκευών.
«Η επένδυση σε μία τέτοια πρακτική αποτελεί ένα επίδομα υγείας που το χρωστάτε στους κατοίκους των πόλεων και που οφείλετε εκ της θέσης και αποστολής σας να εκπληρώσετε. Με οικονομικούς όρους, είναι μία επένδυση που θα αποφέρει άμεσα και απώτερα ευνοϊκά αποτελέσματα στην εθνική οικονομία», καταλήγει η Αντικαρκινική Εταιρεία απευθυνόμενη προς τους αρμόδιους κυβερνητικούς και πολιτικούς φορείς.
