Κίνδυνος μείωσης των συντάξεων από το 2019, με κατάργηση της προσωπικής διαφοράς

Κοινωνικός σεισμός προβλέπεται να ξεσπάσει όταν θα ανακοινωθεί ο επανυπολογισμός των κύριων συντάξεων. Τα μέχρι τώρα στοιχεία από τις σχετικές υπηρεσίες που έχουν αναλάβει το δύσκολο έργο να αποτυπώσουν τα νέα μεγέθη των συντάξεων δείχνουν ότι η προσωπική διαφορά μπορεί να φτάσει ακόμη και σε 722 ευρώ.

Σημειώνεται ότι μέχρι την 30ή Σεπτεμβρίου 2016 θα πρέπει να έχει επανυπολογιστεί το 10% του συνόλου των καταβαλλόμενων συντάξεων (ανέρχονται σε περίπου 4,5 εκατ. συντάξεις που δίνονται σε 2,6 εκατ. συνταξιούχους) οπότε ήδη υπάρχουν οι πρώτες εκτιμήσεις για το ύψος της προσωπικής διαφοράς.

Υπενθυμίζεται ότι ο νόμος 4387/2016 προβλέπει ότι όλες οι καταβαλλόμενες συντάξεις θα πρέπει να υπολογιστούν με βάση τον νέο τρόπο που θα ισχύει για όλους τους ασφαλισμένους και συνταξιούχους, με το υπόλοιπο ποσό να καταβάλλεται στους συνταξιούχους ως προσωπική διαφορά.

Αυτή η καταβολή του συνόλου της σύνταξης που δίνεται σήμερα θα ισχύσει μέχρι και την 31η-12-2018.

Το μέλλον η κυβέρνηση θέλει να το θεωρεί άδηλο, αλλά όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι το 2019 δεν μπορεί παρά να μειωθούν οι συντάξεις στο ύψος της προσωπικής διαφοράς.

Εδώ λοιπόν βρίσκεται το κλειδί της όποιας κατάστασης κληθούν να αντιμετωπίσουν οι συνταξιούχοι από την 1η-1-2019.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι σταδιακά από τις 30 Σεπτεμβρίου οι καταβαλλόμενες συντάξεις (η διαδικασία θα ολοκληρωθεί στο τέλος του 2017) θα σπάσουν σε τρία τμήματα (εθνική σύνταξη, ανταποδοτική σύνταξη και προσωπική διαφορά).

Με τη βοήθεια του Ενιαίου Δικτύου Συνταξιούχων, το οποίο εκπροσωπεί πανελλαδικά συνταξιούχους όλων των φορέων ασφάλισης, παρουσιάζουμε παραδείγματα που δείχνουν ότι οι διαφορές ανάμεσα σε «παλιές» και «νέες» συντάξεις κυμαίνονται μεταξύ 11,38 ευρώ και 722,09 ευρώ τον μήνα.

■ Σημερινή κύρια σύνταξη 494,87 ευρώ (αντιστοιχεί σε συντάξιμες αποδοχές 803 ευρώ) θα σπάσει σε εθνική 384 ευρώ, ανταποδοτική σύνταξη 99,49 ευρώ και προσωπική διαφορά 11,38 ευρώ.

■ Σύνταξη 837 ευρώ (ο συνταξιούχος έφυγε με συντάξιμες αποδοχές 1.688 ευρώ) θα σπάσει σε εθνική σύνταξη 384 ευρώ, ανταποδοτική 404 ευρώ και προσωπική διαφορά 49 ευρώ.

■ Σύνταξη 784 ευρώ (συντάξιμες αποδοχές 1.241 ευρώ) θα σπάσει σε εθνική 384 ευρώ, ανταποδοτική 297 ευρώ και προσωπική διαφορά 103 ευρώ.

■ Σύνταξη 1.324 ευρώ (συντάξιμες αποδοχές 1.688 ευρώ) θα διαχωριστεί σε εθνική σύνταξη 384 ευρώ, ανταποδοτική 628 ευρώ και προσωπική διαφορά 312 ευρώ.

■ Αντίστοιχα, σημερινή σύνταξη 1.989 ευρώ (αντιστοιχεί σε συντάξιμες αποδοχές 2.373 ευρώ) θα σπάσει μετά τον επανυπολογισμό σε εθνική 384 ευρώ, ανταποδοτική σύνταξη 882 ευρώ και προσωπική διαφορά 722 ευρώ.

Αυτές οι τεράστιες διαφορές δείχνουν και το πόσο μειώνονται οι συντάξεις όσων συνταξιοδοτηθούν από τούδε και στο εξής με βάση τις επιταγές του νέου νόμου.

Μπορεί αρχικώς οι συνταξιούχοι να μη χάνουν (με τον θεσμό της προσωπικής διαφοράς) τα κεκτημένα τους, αλλά θα πρέπει να θεωρούν σίγουρη τη μείωση ή κατάργηση της προσωπικής διαφοράς την 1η-1-2019.

Το «γιατί», που σχετίζεται βέβαια με την πορεία της ελληνικής οικονομίας, μας το εξηγεί το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους. Στην τριμηνιαία του έκθεση που δημοσιεύθηκε προσφάτως η τεκμηριωμένη απάντησή του στο αν είναι βιώσιμο το ασφαλιστικό σύστημα είναι κάθετα αρνητική.

Δεν βγαίνει ο λογαριασμός

Υπενθυμίζεται ότι με βάση τον νόμο Κατρούγκαλου (άρθρο 15) από την 1.1.2017 και ανά τριετία, η Εθνική Αναλογιστική Αρχή εκπονεί υποχρεωτικά αναλογιστικές μελέτες, οι οποίες επικυρώνονται από την Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με αντικείμενο τη συνεχή παρακολούθηση της εξέλιξης της εθνικής συνταξιοδοτικής δαπάνης.

Ο ίδιος νόμος προβλέπει ότι το ύψος των δαπανών για την εθνική, την ανταποδοτική και την επικουρική σύνταξη, προβαλλόμενο έως το έτος 2060, δεν πρέπει να υπερβαίνει το περιθώριο αύξησης των 2,5 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ, με έτος αναφοράς το 2009.

Πίσω από αυτές τις δυσδιάκριτες νομικές έννοιες, κρύβεται η σχεδόν σίγουρη μείωση των συντάξεων με περικοπή ή κατάργηση της προσωπικής διαφοράς το 2019.

Σύμφωνα με τους «σοφούς» του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής, τα ελλείμματα των ασφαλιστικών ταμείων (χωρίς την ασφαλιστική μεταρρύθμιση) διατηρούν μια αυξητική τάση που το 2019 αγγίζει το 9,03% ως ποσοστό του ΑΕΠ, όταν το 2009 ήταν 6,63%.

Η αύξηση των ελλειμμάτων καταδεικνύει την αύξηση της δαπάνης που πρέπει να καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό. Σύμφωνα με την αναλογιστική μελέτη, η κρατική χρηματοδότηση ανέρχεται στο 9% του ΑΕΠ ετησίως.

Από την άλλη πλευρά η ασφαλιστική μεταρρύθμιση προβλέπει μείωση των ασφαλιστικών ελλειμμάτων το 2019, 8,50% ως ποσοστό του ΑΕΠ (από 9,03% με το βασικό σενάριο), γεγονός που κατά την κυβέρνηση θα συμβάλει στη μείωση της κρατικής χρηματοδότησης των συντάξεων.

«Εάν όμως τα ελλείμματα δεν καλυφθούν, αυτό συνεπάγεται νέες περικοπές στις ήδη καταβαλλόμενες συντάξεις», αναφέρουν στην έκθεσή τους οι συντάκτες του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Αυτοί που χάνουν περισσότερο από τον επανυπολογισμό των συντάξεων είναι όσοι εντάσσονται στις εξής κατηγορίες:

• Συνταξιοδότηση με 15ετία (ή 4.500 ημέρες ασφάλισης). Κατά πρώτον θα απολέσουν κομμάτι της εθνικής σύνταξης των 486 ευρώ (θα λάβουν 346 ευρώ)

• Πρόωρη συνταξιοδότηση κατά πέντε έτη από την κανονική ηλικία συνταξιοδότησης. Αφορά κυρίως μητέρες ανηλίκων ακόμη και αν είχαν περισσότερα από 20 χρόνια (πάνω από 6.000 ημέρες ασφάλισης)

• Αναπηρικές συντάξεις που δόθηκαν με ποσοστό αναπηρίας μικρότερο του 80% (αυτός που έχει συνταξιοδοτηθεί με 67% θα λαμβάνει το 75% από το πλήρες ποσό)

• Συντάξεις χηρείας. Αυτοί που θα λάβουν σύνταξη χηρείας θα έχουν εθνική σύνταξη της τάξης των 192 ευρώ, αφού η εθνική σύνταξη θα είναι στο 50% (192 ευρώ) και

• 25ετία. Ουσιαστικά αφορά όσους συνταξιοδοτήθηκαν από Δημόσιο, Τράπεζες, Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και πρώην ΔΕΚΟ και διατηρούσαν υψηλές αποδοχές.

Πρόκειται για την κατηγορία που ήδη με την εφαρμογή του νόμου χάνει μέρος της σύνταξης λόγω της μείωσης του πλαφόν. Ωστόσο, είναι εκείνοι που θα πληγούν, το 2019, περισσότερο από την περικοπή της σύνταξης.