Πώς θα καταβάλλει το κράτος τις δόσεις

Μόνο όσοι «ευάλωτοι δανειολήπτες» έχουν στα χέρια τους οριστική δικαστική απόφαση υπαγωγής στον νόμο Κατσέλη θα μπορούν να αιτηθούν την υπαγωγή τους στη νέα ρύθμιση προστασίας της πρώτης κατοικίας από πλειστηριασμούς, ζητώντας από το κράτος να πληρώνει μέρος της δόσης των στεγαστικών δανείων τους.

Αυτό προβλέπει η κοινή υπουργική απόφαση που υπέγραψαν οι υπουργοί Οικονομίας, Γιώργος Σταθάκης, και Οικονομικών, Ευκλείδης Τσακαλώτος, ολοκληρώνοντας πλέον το νέο πλαίσιο προστασίας των οικονομικά αδύναμων δανειοληπτών από πλειστηριασμούς, το οποίο θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2016 και θα διαρκέσει για τρία χρόνια, μέχρι το τέλος του 2018. Από τον προϋπολογισμό έχουν ήδη δεσμευτεί 100 εκατ. ευρώ για τον πρώτο χρόνο.

Το γεγονός ότι από τη ρύθμιση εξαιρούνται οι εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες που έχουν υποβάλει αιτήσεις και είναι αναγκασμένοι να περιμένουν μέχρι το… 2031 ώστε να εκδικαστούν οι υποθέσεις τους από τα Ειρηνοδικεία περιορίζει δραματικά τον αριθμό των δυνητικά ωφελουμένων της συγκεκριμένης ρύθμισης, ωστόσο δεν αναιρεί την αξία της, καθώς για πρώτη φορά δημιουργείται έστω και προσωρινά ένα πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας με κρατική συνδρομή για τα ευάλωτα νοικοκυριά που έχουν οφειλές σε τράπεζες, εφορίες, ΟΤΑ.

Η υπουργική απόφαση καθορίζει έξι κριτήρια επιλεξιμότητας τα οποία πρέπει κάποιος να πληροί αθροιστικά για να δικαιούται επιδότηση από το Δημόσιο:

1. Να έχει εκδοθεί οριστική απόφαση από το δικαστήριο.

2. Το ακίνητό του να χρησιμεύει ως κύρια κατοικία.

3. Το μηνιαίο διαθέσιμο οικογενειακό εισόδημά του να υπολείπεται ή να είναι ίσο με τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης.

Με βάση τα τελευταία στοιχεία του 2014, οι μηνιαίες εύλογες δαπάνες διαβίωσης ανέρχονται μηνιαίως σε 682 ευρώ για τον άγαμο, σε 1.160 ευρώ για έγγαμο, σε 1.440 ευρώ για ζευγάρι με ένα παιδί και σε 1.720 ευρώ για τετραμελή οικογένεια, ενώ φτάνουν σε 2.280 τον μήνα για ζευγάρι με τέσσερα παιδιά.

4. Η αντικειμενική αξία της κύριας κατοικίας κατά τον χρόνο συζήτησης της αίτησης να είναι έως 120.000 ευρώ για τον άγαμο, 160.000 ευρώ για τον έγγαμο χωρίς παιδιά, ενώ για κάθε παιδί και έως τα τρία προσαυξάνεται κατά 20.000 ευρώ, φτάνοντας στα 220.000 ευρώ για πενταμελείς οικογένειες.

5. Να είναι συνεργάσιμος δανειολήπτης, βάσει του Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών.

6. Να βρίσκεται σε πραγματική αδυναμία πληρωμής των μηνιαίων καταβολών.

Προϋπόθεση για να μπουν και να παραμείνουν στη ρύθμιση οι δανειολήπτες, είναι να καταβάλλουν κάθε μήνα «το μέγιστο της δυνατότητας αποπληρωμής του δανείου», σύμφωνα με την υπουργική απόφαση.

Σε κάθε περίπτωση, εκτός από το αρχικό σχέδιο διευθέτησης οφειλών με το δικαστήριο, που μπορεί να προβλέπει ρευστοποίηση όλων των άλλων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, οι δανειολήπτες είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν ελάχιστη καταβολή που ξεκινά από το 5% του διαθέσιμου εισοδήματός τους, αν αυτό φτάνει μέχρι τις 8.000 ευρώ, και εφόσον το εισόδημα είναι υψηλότερο, να καταβάλλουν επιπλέον 10% για το υπερβάλλον ποσό.

Οι μοιραίες τρεις δόσεις

Πρακτικά, κάποιος που έχει εισόδημα 5.000 ευρώ θα πληρώνει 250 ευρώ τον χρόνο, κάποιος που έχει 8.000 ευρώ θα συνεισφέρει 400 ευρώ και κάποιος που έχει 9.000 ευρώ θα πληρώνει ετησίως 500 ευρώ.

Η ελάχιστη συνεισφορά θα επανεξετάζεται στο τέλος κάθε έτους.

Οι οφειλέτες θα υποβάλλουν ηλεκτρονικά τις αιτήσεις τους μέσω ειδικής εφαρμογής που θα δημιουργηθεί στη Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας του Καταναλωτή, ενώ ταχυδρομικά θα αποστέλλεται αντίγραφο της δικαστικής απόφασης διευθέτησης χρεών.

Για την αίτηση θα χρησιμοποιούνται οι κωδικοί του TAXIS.

Η συνεισφορά του Δημοσίου θα καθορίζεται από το δικαστήριο και θα καταβάλλεται απευθείας στον λογαριασμό αποπληρωμής της τράπεζας, μόνον εφόσον έχει πληρώσει ο οφειλέτης τη δική του δόση.

Σε περίπτωση που ο δανειολήπτης δεν καταβάλει τρεις ελάχιστες δόσεις, τότε θα διακόπτεται και η επιδότηση του Δημοσίου, ενώ ο δανειολήπτης θα έχει το δικαίωμα να υποβάλει σε ειδική επιτροπή αίτημα επανεξέτασης.

Οι ευάλωτοι δανειολήπτες που πληρούν τους όρους υπαγωγής στη συγκεκριμένη ρύθμιση του νόμου Κατσέλη θα πρέπει να προσκομίσουν στο δικαστήριο τα στοιχεία της φορολογικής τους δήλωσης (Ε1 και Ε9), καθώς και αναλυτική κατάσταση στην οποία θα αναγράφονται ανά κατηγορία αναλυτικά τα έξοδα διαβίωσης (διατροφή, στέγαση, ένδυση, μεταφορές, αναψυχή, φόροι κ.λπ.), τα εισοδήματά τους ανάλογα με την πηγή προέλευσης, καθώς και τα εκτιμώμενα μελλοντικά τους έσοδα.

Σε ξεχωριστή απόφαση της εκτελεστικής επιτροπής της ΤτΕ, που δημοσιεύτηκε χθες στο ΦΕΚ, καθορίζονται οι διαδικασίες και τα κριτήρια καθορισμού της «μέγιστης ικανότητας αποπληρωμής» του οφειλέτη, καθώς και του υπολογισμού του ποσού που θα λάμβαναν οι πιστωτές σε περίπτωση που η πρώτη κατοικία έβγαινε σε πλειστηριασμό.

Το τελευταίο είναι πολύ σημαντικό, καθώς από τη στιγμή που κρίνεται ότι ο δανειολήπτης δεν μπορεί να ανταποκριθεί, δεν θα μπαίνει στη ρύθμιση και το σπίτι θα μπορεί να βγει σε πλειστηριασμό από την τράπεζα ή το Δημόσιο.

Η ικανότητα αποπληρωμής θα υπολογίζεται με βάση το συνολικό διαθέσιμο εισόδημα και τις δαπάνες διαβίωσης.

Για να υπολογιστεί, όμως, η μελλοντική ικανότητα του δανειολήπτη να αντεπεξέρχεται στη ρύθμιση, τα παραπάνω νούμερα θα προσαυξάνονται κατά 5% ανά πενταετία, ενώ θα λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η κατάσταση της υγείας του, η ηλικία κ.ά. Με απλά λόγια, ο δανειολήπτης θα πρέπει είτε να βρει τρόπο να αυξάνει τα έσοδά του είτε να συμφωνήσει ότι θα μειώσει τις δαπάνες διαβίωσης, ώστε να θεωρείται ότι μπορεί να συνεχίσει να πληρώνει το δάνειό του στο μέλλον.

Για τον προσδιορισμό της μηνιαίας δόσης, θα προηγείται εκτίμηση της εμπορικής αξίας του ακινήτου και υπολογισμός τού πόσο θα «έπιανε» αν έβγαινε σε πλειστηριασμό.

Εκτιμητή μπορούν να προσλάβουν τόσο οι τράπεζες όσο και ο οφειλέτης, ενώ αν οι διαφορές είναι μεγάλες, θα ορίζει νέο εκτιμητή το δικαστήριο.