Στα «σχοινιά» για τα καύσιμα

Ενώπιον αποφάσεων κρίσιμης σημασίας βρίσκονται η Ευρωπαϊκή Ενωση, αλλά και η ελληνική κυβέρνηση – και μάλιστα για έναν λόγο παραπάνω. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται σε ένα φάσμα εκδοχών που αντιστοιχούν στα πλέον δυσμενή σενάρια κι αυτό οδηγεί την Ευρώπη σε δύσκολες αποφάσεις, τις οποίες θα ήθελε αλλά πλέον δεν μπορεί να αποφύγει.

Σε ακόμη δυσκολότερη θέση είναι η ελληνική κυβέρνηση. Οχι μόνο γιατί η Ελλάδα έχει διατηρήσει σταθερά ένα επίπεδο τιμών πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όχι μόνο γιατί είναι η τρίτη ευρωπαϊκή χώρα με τον υψηλότερο βαθμό ενεργειακής εξάρτησης, αλλά και γιατί η φορολογική της πολιτική στα καύσιμα έχει επίσης προσεγγίσει τα ανώτερα ευρωπαϊκά επίπεδα.

Ζόρια…

Η συγκυρία επίσης δεν βοηθά την κυβέρνηση, καθώς η αναμενόμενη μαζική έξοδος του Πάσχα κινητοποιεί με μεγαλύτερη ένταση τόσο τους πολίτες (ταξιδιώτες του Πάσχα, κόστος πασχαλινών διακοπών) όσο και τους πρατηριούχους, που περιμένουν να γεμίσουν τα ταμεία τους και οι πιο αδύναμοι απ’ αυτούς να «ρεφάρουν». Ετσι, η κυβέρνηση δέχεται αυξημένες πιέσεις τόσο από την κοινωνία όσο και από τον κλάδο της λιανικής των καυσίμων. Ενα τελευταίο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση είναι η δημοσιονομική στενότητα. Αν στις συνθήκες κανονικότητας πριν από το ξέσπασμα του πολέμου υπερηφανευόταν για τα πρωτογενή υπερ-πλεονάσματα, τώρα αυτά δεν είναι δεδομένα.

Οπως έδειξαν τα πρόσφατα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού για το πρώτο δίμηνο του έτους (Ιανουάριος – Φεβρουάριος), τα φορολογικά υπερέσοδα ίσως είναι παρελθόν. Η αναμενόμενη αρνητική επίδραση των οικονομικών συνεπειών του πολέμου στις επιδόσεις της οικονομίας πιθανότατα θα πιέσει τα φορολογικά έσοδα ακόμη περισσότερο, ίσως και κάτω από τους στόχους του προϋπολογισμού του 2026…

Μείωση ΕΦΚ και όχι ΦΠΑ

Βεβαίως, η πίεση στα φορολογικά έσοδα θα αφορά -εκτός συγκλονιστικού απροόπτου που τα πράγματα εξελιχτούν τόσο άσχημα ώστε να καταρρεύσει η ζήτηση- όλες τις άλλες κατηγορίες εσόδων εκτός από τα έσοδα από τη φορολόγηση των καυσίμων. Οπως έχουμε ήδη εξηγήσει, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) δεν είναι φόρος επί της αξίας, αλλά σταθερός φόρος επί του όγκου (700 ευρώ το χιλιόλιτρο). Αν εξαιρέσουμε τις λίγες μέρες του Πάσχα, που η κατανάλωση καυσίμων ίσως αυξηθεί, γενικότερα αυτή την περίοδο θα είναι μειωμένη. Επομένως, και τα έσοδα από ΕΦΚ θα είναι μειωμένα.

Ωστόσο, η μείωση των φοροεσόδων από τον ΕΦΚ αναμένεται ότι θα… αντισταθμιστεί από αυξημένα έσοδα ΦΠΑ. Οπως έχουμε επίσης εξηγήσει, ο ΦΠΑ είναι φόρος επί της αξίας και μπαίνει στην τελική φάση της τιμολόγησης, άρα επί της τελικής τιμής. Επομένως, τα έσοδα από αυτή την πηγή αναμένεται ότι θα αυξηθούν σημαντικά, παρά την αναμενόμενη μείωση της κατανάλωσης.

Το ισοζύγιο μειωμένων εσόδων από ΕΦΚ και αυξημένων εσόδων από ΦΠΑ είναι αυτό που κάνει δίκαιες και ρεαλιστικές τις πιέσεις προς την κυβέρνηση για μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, με την έννοια ότι το αίτημα είναι να χρησιμοποιηθεί το πλεόνασμα εσόδων από ΦΠΑ για τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης.

Το σενάριο αυτό είναι επίσης, σύμφωνα με πληροφορίες, το μόνο που συζητεί η κυβέρνηση. Οπως απέδειξε η εκτέλεση του προϋπολογισμού όλα τα προηγούμενα χρόνια, ο ΦΠΑ και όχι ο ΕΦΚ ήταν το δυναμικό στοιχείο των εσόδων από τη φορολόγηση των καυσίμων. Επιπλέον, η κυβέρνηση δεν θέλει να ανοίξει καν το κεφάλαιο μείωσης του ΦΠΑ, καθώς οι πιέσεις εκεί είναι γενικότερες και δεν αφορούν μόνο τα καύσιμα, οπότε το «πλήγμα» στα φορολογικά έσοδα θα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Αυτό δεν σημαίνει ότι η μείωση του ΕΦΚ είναι δεδομένη – θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες, είναι όμως στο «τραπέζι».

Πάντως, πριν από οποιαδήποτε απόφαση, η κυβέρνηση περιμένει να ξεκαθαρίσουν τα σενάρια για τη λήψη μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Είτε για το ενδεχόμενο να υπάρξει κάποιου είδους δημοσιονομική «ευελιξία» (εξαίρεση του κόστους των μέτρων από το έλλειμμα) στην περίπτωση «εθνικοποίησης» των μέτρων στήριξης είτε, ακόμη καλύτερα, κάποιας μορφής ευρωπαϊκή χρηματοδότησή τους.