Με το πρώτο εργατικό δυστύχημα του 2026 κατά το οποίο ένας 56χρονος εναερίτης σκοτώθηκε στη Δράμα συνέπεσε η γνωστοποίηση του νομοσχεδίου για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας μετά τη σχετική συμφωνία της κυβέρνησης με τους εθνικούς εταίρους.
Ομως η ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων και η βελτίωση στις συνθήκες και τους όρους δουλειάς δεν απορρέουν αυτόματα από τις επιμέρους διατάξεις, αφού το νέο πλαίσιο δεν αποκαθιστά την εξαιρετικά αποδυναμωμένη θέση των συνδικάτων, τα δικαιώματα στην απεργία και στη συνδικαλιστική δράση, τη διάλυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και την καθολική κάλυψη από την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση.
Η αριθμητική αύξηση της κάλυψης από ΣΣΕ δεν αποκλείεται από την άποψη ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση της ευρωζώνης. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΚΤ για το πρώτο τρίμηνο του 2025, το ποσοστό της τάξης 19,3% παραμένει το χαμηλότερο σε μεγάλη απόσταση από τον μέσο όρο του 49,6%.
Σύμφωνα με τη ΓΣΕΕ, η συμφωνία είναι μόνο ένα βήμα, σημαντικό αλλά όχι αρκετό, για νέες κατακτήσει και εργαλείο για νέες κατακτήσεις στη βάσει των συνδικαλιστικών διεκδικήσεων. Ωστόσο ομοσπονδίες και σωματεία καταγγέλλουν τη Συνομοσπονδία πως ανέλαβε ρόλο βολικού διαπραγματευτή με την εργοδοσία, που οδηγεί στην εγκαθίδρυση πατερναλιστικού μοντέλου, και την κυβέρνηση ότι «βάζει χέρι» στο περιεχόμενο των συμβάσεων προκειμένου να τις αποδυναμώσει.
Σύμφωνα με το άρθρο 3 το σχεδίου νόμου για την αυξημένη αρμοδιότητα της τριτοβάθμιας συνδικαλιστικής οργάνωσης, αυτή δύναται να συνάπτει ή να συνυπογράφει κλαδικές συμβάσεις μετά από πρόσκληση της αρμόδιας συνδικαλιστικής οργάνωσης. Σε αυτή την περίπτωση δεν θα εξετάζεται το κριτήριο για την επέκταση μιας ΣΣΕ κατά το οποίο αυτή πρέπει να δεσμεύει εργοδότες που απασχολούν ποσοστό μεγαλύτερο του 40% των εργαζομένων του κλάδου ή του επαγγέλματος και όχι 50%, όπως ίσχυε μέχρι σήμερα.
Ετσι το ποσοστό παραμένει υψηλά αντί να μηδενιστεί για να διευκολυνθεί η διαδικασία επέκτασης, όπως επίσης διατηρείται η υποχρέωση τεκμηρίωσης ότι οι κλαδικές ΣΣΕ δεν πρέπει να θίγουν τη «βιωσιμότητα» του κλάδου και τα εμπόδια στη μονομερή προσφυγή στη διαιτησία.
Επικρίσεις έχουν δεχτεί και άλλες βασικές αλλαγές, όπως η κατάργηση του δεύτερου βαθμού διαιτησίας του ΟΜΕΔ ή η σύσταση τριμελούς επιτροπή για τον «προέλεγχο» των αιτημάτων για διαιτησία. Εν μέρει θετικό το άρθρο 8 για την κατάργηση της μνημονιακής ρύθμισης για τη μερική μετενέργεια, που ισχύει από το 2012, καθώς η χρονική ισχύς πριν από τα μνημόνια ήταν στους έξι μήνες και από εδώ και στο εξής θα είναι στους τρεις. Σε αυτό το διάστημα μετά τη λήξη μιας ΣΣΕ, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις δέχονται τις μεγαλύτερες πιέσεις για την επόμενη.
Μητρώα
Με το τρίτο κεφάλαιο του ν/σ μειώνονται τα στοιχεία που απαιτούνται για την εγγραφή στα απολύτως απαραίτητα, αλλά δεν αίρεται η υποχρέωση των συνδικαλιστικών οργανώσεων να καταγραφούν στο ΓΕΜΗΣΟΕ για να έχουν δικαίωμα να αιτούνται την επέκτασης κλαδικής ΣΣΕ.
Πάντως η θεσμοθέτηση του γενικού μητρώου παραμένει υπό κρίση, καθώς αναμένεται η απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας για την επίμαχη διάταξη του νόμου Χατζηδάκη.
Είχε προηγηθεί η απόφαση του Δ’ Τμήματος του ΣτΕ περί αντισυνταγματικότητας του ΓΕΜΗΣΟΕ μετά από προσφυγή συνδικαλιστικών οργανώσεων.
Με το άρθρο 4 η διαμόρφωση του κατώτατου μισθού παραμένει υπό τον αποκλειστικό έλεγχο του κράτους, αφού ούτε η κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να τον παραχωρήσει, ούτε η ευρωπαϊκή οδηγία προβλέπει κάτι τέτοιο.
Αλλωστε η Οδηγία 2022/2041 δεν αποκλίνει από τη μεθοδική αποδόμηση των εργασιακών σχέσεων των τελευταίων δεκαετιών και την κατεύθυνση για αντικατάσταση των συγκρουσιακών χαρακτηριστικών του συνδικαλισμού από τη συναινετική στάση στην Ε.Ε. Ο στόχος για αύξηση του ποσοστού κάλυψης από συλλογικές συμβάσεις έως 80% δεν καθίσταται υποχρεωτικός και η διαπραγμάτευση επαφίεται στη βούληση των εθνικών κυβερνήσεων.
Κλαδικές
Οσοι συνδικαλιστικοί φορείς είχαν καταλήξει στη σύναψη κλαδικών συμβάσεων αλλά αυτές παραμένουν σε εκκρεμότητα, θα πρέπει επαναδιαπιστώσουν την κοινή βούληση με τους εργοδότες και να συμπεριλάβουν στις ΣΣΕ τις προϋποθέσεις του νέου πλαισίου για να περάσουν στον Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας.
Υπό επέκταση βρίσκονται τουλάχιστον 15 συμβάσεις λόγω μη καταγραφής στο ΓΕΜΗΣΟΕ κυρίως και για διάφορους άλλους λόγους, στις οποίες συγκαταλέγονται οι συμφωνίες κλάδων όπως αυτοί των οικοδόμων, των ιατρικών επισκεπτών, της χημικής βιομηχανίας και των αερομεταφορών.
Αλλοι μεγάλοι κλάδοι, όπως του λιανεμπορίου, είναι εδώ και πολύ καιρό σε διαπραγματεύσεις με την εργοδοσία για καλύτερους όρους δουλειάς και πολλοί περισσότεροι παραμένουν ακάλυπτοι εδώ και πάνω από μία δεκαετία με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να επιβιώνουν στο δυσμενές θεσμικό περιβάλλον χωρίς εξασφαλισμένα δικαιώματα.
● To πλήρες κείμενο του σχεδίου νόμου είναι αναρτημένο στην ηλεκτρονική σελίδα opengov.gr και θα παραμείνει μέχρι τις 28 Ιανουαρίου στις 22.00.
.jpg)
