Ενισχύεται η αμερικανική ενεργειακή κηδεμονία

Αν συγκρίνει κάποιος τις πανηγυρικές δηλώσεις του πρωθυπουργού και του μισού υπουργικού συμβουλίου για τη χθεσινή συμφωνία της ExxonMobil να μπει σε τρίτο ελληνικό θαλάσσιο οικόπεδο έρευνας και εξόρυξης αερίου, με όσα διακήρυσσαν οι ίδιοι τον Μάιο του 2021 για στροφή στην πράσινη ενέργεια και υποβάθμιση των πετρελαϊκών φιλοδοξιών της χώρας, θα αναρωτηθεί πώς έγινε το τεράστιο άλμα. Κι αν συγκρίνουμε τη χθεσινή έκρηξη χαράς των κυβερνητικών στελεχών με την εκκωφαντική σιωπή τους την άνοιξη του 2022, όταν αποχωρούσαν από τις έρευνες στον ελληνικό βυθό η TotalEnergies και η Repsol, ενώ η Exxon ήταν με το ένα πόδι εκτός, δίκαια θα αναρωτηθούμε πάλι τι άλλαξε στη στρατηγική των αμερικανικών κολοσσών υδρογονανθράκων.

Ρητορική η αναρώτηση, εφόσον ξέρουμε τα βασικά που έχουν αλλάξει: Ο Αμερικανός πρόεδρος κάνει ό,τι μπορεί για να ανοίξουν οι δουλειές των αμερικανικών πετρελαϊκών στην Ευρώπη. Η ηγεσία της Ε.Ε. κάνει ό,τι μπορεί για να εξαρτηθεί από τους αμερικανικούς υδρογονάνθρακες. Και η κυβέρνηση Μητσοτάκη κάνει κι αυτή ό,τι μπορεί για να μετατρέψει το –υποθετικό προς το παρόν- ελληνικό ενεργειακό πλεονέκτημα σε παράγοντα ενίσχυσης της αμερικανικής κηδεμονίας στον ελληνικό ενεργειακό χάρτη. Στην πραγματικότητα το άλμα δεν είναι νοητικό, αλλά εντελώς υλικό, αξίας πολλών δισ. ευρώ. Ο μόνος που είχε πριν από τέσσερα χρόνια την τεχνοκρατική ψυχραιμία να ισορροπήσει τον πράσινο ενθουσιασμό της κυβέρνησης ήταν ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΔΕΥΕΠ (τότε ΕΔΕΥ) Αριστοφάνης Στεφάτος, που δήλωνε στην «Εφ.Συν.» στις 4/5/2021: «Το αέριο είναι κρίσιμη εθνική προτεραιότητα και αποτελεί γέφυρα προς τον νέο ενεργειακό κόσμο».

Αυτά ίσως ακούγονται και διαβάζονται πλέον πολύ μακρινά. Με τη χθεσινή συμφωνία συμμετοχής της ExxonMobil με 60% στην κοινοπραξία Energean – HelleniQ Energy, που είχε τα δικαιώματα έρευνας στο «Οικόπεδο 2», στο βόρειο Ιόνιο, ο αμερικανικός κολοσσός καθίσταται «ηγεμόνας» του ελληνικού υποθαλάσσιου ορυκτού πλούτου. Μαζί με τα οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης ελέγχει τις έρευνες σε περίπου 45.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας ελληνικής επικράτειας. Αυτό, ωστόσο, που κάνει τη διαφορά στη χθεσινή συμφωνία της Exxon από τις άλλες δύο πρόσφατες είναι ότι φέρνει πιο κοντά από ποτέ την πρώτη ερευνητική γεώτρηση. Κι αυτό γιατί ενώ στην Κρήτη τα θαλάσσια βάθη είναι από 2 έως 4,5 χιλιόμετρα, στο «Οικόπεδο 2» είναι μόλις 500-1.500 μέτρα. Κι αυτό σημαίνει ταχύτερη και φτηνότερη εξόρυξη, που μάλιστα τοποθετείται χρονικά μεταξύ 2026 και 2027. Κι είναι ένα ερώτημα αν τα αποτελέσματα στο Μπλοκ 2 παροτρύνουν την Exxon -ή κάποιαν άλλη από τις πολυεθνικές των υδρογονανθράκων- να μπει στα άλλα δύο θαλάσσια οικόπεδα (Ιόνιο και Μπλοκ 10) που ελέγχονται από τη HelleliQ Energy.

Η επέκταση της ExxonMobil στην Ελλάδα, που συμπληρώνει την ευρύτερη δραστηριοποίησή της στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και, μέσω της Energean, ενισχύει την πρόσβασή της και στα ισραηλινά κοιτάσματα, όμορα με τα κυπριακά, συνθέτει ένα τεράστιο γεωγραφικό συνεχές υπό αμερικανικό έλεγχο στην Αν. Μεσόγειο. Το οποίο γίνεται ακόμα μεγαλύτερο αν προστεθεί το μνημόνιο συνεργασίας που υπέγραψε τον περασμένο Αύγουστο η Exxon με τη Λιβύη για έρευνες σε τέσσερα οικόπεδα.

Η παρουσία επτά στελεχών της κυβέρνησης Τραμπ στην Αθήνα επιστεγάζει πολιτικά την αμερικανική επένδυση στους (πιθανούς) ελληνικούς υδρογονάνθρακες. Αν και πρέπει κανείς να κρατάει πισινή, με δεδομένο ότι κάτι ανάλογο είχε συμβεί το 2017, πάλι με κυβέρνηση Τραμπ, αλλά με κυβέρνηση Τσίπρα στην Ελλάδα. Και μπορεί τα σενάρια για επενδύσεις της ExxonMobil, ύψους 5-10 δισ. ευρώ στους -πιθανούς- ελληνικούς υδρογονάνθρακες να ακούγονται υπερβολικά, ωστόσο διόλου υπερβολική δεν είναι η ενίσχυση της αμερικανικής κηδεμονίας στον ενεργειακό χάρτη της χώρας, εν ονόματι της πλήρους απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο.

Οι αγωγοί

Στον χάρτη που παραθέτουμε (από την ΕΔΕΥΠ) ακτινογραφείται η μέχρι τώρα εξάρτηση της Ελλάδας (εμμέσως και της λοιπής Ε.Ε.) από το ρωσικό και το αζέρικο αέριο, μέσω τριών διασυνοριακών αγωγών. Η πλήρης αποκοπή από το ρωσικό αέριο, όμως, υποβαθμίζει αισθητά τη βαρύτητα των τριών υπαρχόντων αγωγών και αναβαθμίζει σημαντικά τη σημασία ενός τέταρτου, που δεν υπάρχει: του περίφημου Κάθετου Διαδρόμου που θα συνδέει Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία, με προοπτική συμμετοχής της Σλοβακίας και της Ουγγαρίας.

Αλλά τι αέριο θα μεταφέρει ο Κάθετος Διάδρομος; Το αέριο από το Αζερμπαϊτζάν, μέσω Τουρκίας, δεν θεωρείται ούτε επαρκές ούτε πολιτικά εγγυημένο. Τι απομένει; Το αμερικανικό υγροποιημένο αέριο που θα φτάνει μέσω Ατλαντικού και Μεσογείου στη Ρεβυθούσα και στην Αλεξανδρούπολη, προς το παρόν, αλλά σε έναν δεύτερο τερματικό σταθμό αποθήκευσης και επαναεριοποίησης κοντά στο λιμάνι του Εβρου, που θα ενισχύσει την προμήθεια του Κάθετου Διαδρόμου με ακόμα περισσότερο -και ακριβότερο- αμερικανικό LNG. O Ομιλος Κοπελούζου και η Gastrade έχουν κάθε λόγο να θεωρούν πιο ρεαλιστικό από ποτέ ένα δεύτερο FSRU που θέλουν να κατασκευάσουν στην Αλεξανδρούπολη, έδρα επίσης της αμερικανικής βάσης και -σε κάποιο βαθμό- προέκταση της ευρύτερης αμερικανικής ενεργειακής -και όχι μόνο- αυτοκρατορίας.

Επομένως, οι σημερινοί ελληνικοί πανηγυρισμοί για την αξιοποίηση του υποθαλάσσιου ορυκτού πλούτου της χώρας σε τρία έως δεκατρία χρόνια από σήμερα, οι προσδοκίες για ενεργειακή απεξάρτηση και για φτηνούς υδρογονάνθρακες, που θα φτάνουν και για αθρόες εξαγωγές στην Ε.Ε. και τρίτες χώρες, πιθανότατα θα πληρωθούν ακριβά μέχρι να δούμε… ελληνικού αερίου πρόσωπο. Θα πληρωθούν σε δισεκατομμύρια ακριβού αμερικανικού υγροποιημένου αερίου για τα επόμενα αρκετά χρόνια. Κανείς, όπως φαίνεται, δεν έχει πάρει μαθήματα από τα παθήματα της Κύπρου, που πριν από είκοσι χρόνια πανηγύριζε για τα κοιτάσματά της που θα την καθιστούσαν προμηθευτή της Ευρώπης και σήμερα κρέμεται από 900 χιλιόμετρα ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κρήτη.