Το εμπορικό ισοζύγιο –και συνολικότερα το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών– είναι το πλέον ασφαλές μέτρο της ανταγωνιστικότητας μιας οικονομίας.
Οταν η οικονομία μιας χώρας «πληρώνει» τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης με υψηλό εμπορικό έλλειμμα, ενώ η προσαρμογή του ελλείμματος (δηλαδή η μείωσή του σε αποδεκτά επίπεδα) μπορεί να επιτευχθεί μόνο σε συνθήκες ύφεσης, τότε έχει σοβαρό έλλειμμα ανταγωνιστικότητας. Και φαίνεται πως η ελληνική οικονομία έχει πιαστεί σε αυτή την παγίδα.
Τα τεκμήρια βρίσκονται στις ανακοινώσεις της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για το εμπορικό ισοζύγιο. Από τη χθεσινή της ανακοίνωση για το εμπορικό ισοζύγιο τον Ιούνιο και στο α΄ εξάμηνο του έτους (Ιανουάριος-Ιούνιος) προκύπτει ότι το εμπορικό έλλειμμα μειώνεται μεν, αλλά με βραδείς ρυθμούς, τέτοιους που, για να επιτευχθεί η προσαρμογή του, θα απαιτηθεί… ύφεση της ελληνικής οικονομίας.
Ενα κλασικό σύμπτωμα του ελλείμματος ανταγωνιστικότητας είναι το πώς μεταβάλλεται η σχέση εισαγωγών – εξαγωγών στην ανοδική και στην καθοδική φάση του οικονομικού κύκλου.
Η «αμαρτωλή» σχέση εισαγωγών – εξαγωγών
Στην ανοδική φάση οι εισαγωγές αυξάνονται πολύ ταχύτερα από τις εξαγωγές και επομένως αυξάνεται ταχύτατα και το εμπορικό έλλειμμα (όπως έγινε το 2022 σε σχέση με το 2021) και στην καθοδική η σχέση εξισορροπείται αλλά με αργούς ρυθμούς.
Με βάση αυτούς τους αργούς ρυθμούς, θα «απαιτηθεί» ακόμη και ύφεση της ελληνικής οικονομίας για τη διαρθρωτική προσαρμογή του εμπορικού ελλείμματος σε αποδεκτά επίπεδα.
Συγκεκριμένα:
● Ενώ τον Ιούνιο του 2022 σε σχέση με τον Ιούνιο του 2021 οι εξαγωγές γνώρισαν ιλιγγιώδη αύξηση κατά 48,6%, τον φετινό Ιούνιο γνώρισαν σημαντική κάμψη σε σχέση με τον Ιούνιο του 2022 κατά 10,9%. Αντίθετα, η ποσοστιαία μείωση των εισαγωγών ήταν λιγότερο… θεαματική: από αύξηση 17,6% το 2022 σε σχέση με το 2021, 0,3% το 2023 σε σχέση με το 2022.
● Στο πρώτο εξάμηνο του έτους (Ιανουάριος-Ιούνιος) η προσαρμογή του ελλείμματος είχε θετικότερο πρόσημο, καθώς οι εισαγωγές από ιλιγγιώδη 52,8% αύξηση το 2022 σε σχέση με το 2021, μειώθηκαν κατά 7,7% το 2023 σε σχέση με το 2022, ενώ οι εξαγωγές μειώθηκαν σε αρνητικό έδαφος (-0,9%) σε σχέση με αύξηση κατά 39,8% το α΄ εξάμηνο του 2022 σε σχέση με το α΄ εξάμηνο του 2021.
● Στη «σούμα», το εμπορικό έλλειμμα είχε αυξηθεί κατά 53,6% τον Ιούνιο του 2022 σε σχέση με τον Ιούνιο του 2021, ενώ μειώθηκε τον Ιούνιο του 2023 15,3% σε σχέση με τον Ιούνιο του 2022. Στις συγκρίσεις του α΄ εξαμήνου, η αύξηση 2022/2021 ήταν 76,4%, ενώ η μείωση 2023/2022 ήταν 17,6%.
Συμπέρασμα: Το έλλειμμα αυξάνεται ταχύτατα με την υψηλή ανάπτυξη, ενώ μειώνεται πολύ βραδύτερα με την οικονομική επιβράδυνση.
