Ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία για την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων άμεσης χρηματοδότησης παρουσίασε το Ιδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών, σε συνεργασία με την ΕΥ Ελλάδος, προτείνοντας μέτρα, ώστε «να μεγαλώσει το μερίδιο συμμετοχής των ιδιωτικών επιχειρήσεων».
Πρόκειται για τα ευρωπαϊκά προγράμματα «Ορίζοντας», «Life» και «Εrasmus+», της προγραμματικής περιόδου 2014-2022, τα οποία αφορούν αντίστοιχα την έρευνα – καινοτομία, το περιβάλλον και την εκπαίδευση – κατάρτιση.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία τελεί υπό την αιγίδα της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, «το μερίδιο αξιοποίησης των πόρων από τις ιδιωτικές επιχειρήσεις είναι σχετικά χαμηλό στην Ελλάδα, ενώ παρατηρείται υψηλή συγκέντρωση των χρηματοδοτούμενων επιχειρήσεων στην Περιφέρεια Αττικής».
Συγκεκριμένα, από το πρόγραμμα «Oρίζοντας», που είναι και το πιο φιλόδοξο, καθώς καλύπτει από την επιστημονική έρευνα, τη βιομηχανική υπεροχή μέχρι τις καινοτόμες μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αντλήθηκαν συνολικά 1,7 δισ. ευρώ, κατατάσσοντας την Ελλάδα στην 5η θέση στην Ε.Ε. σε επίπεδο απορρόφησης, ως προς το ΑΕΠ. Από το πρόγραμμα Life αντλήθηκαν 44,6 εκατ. ευρώ, με την Ελλάδα να βρίσκεται στην 8η θέση, ενώ τη μικρότερη απορροφητικότητα είχε το Erasmus+, με 42,5 εκατ. ευρώ, που την κατατάσσουν στη 16η θέση.
Χαμηλή είναι, γενικότερα, η θέση της Ελλάδας σε δαπάνες για Ερευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α), σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε., με μόλις το 1,28% του ΑΕΠ να κατευθύνεται σε επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου σε αυτό τον τομέα (προϊοντα πνευματικής ιδιοκτησίας), έναντι 2,23% του μέσου όρου στις 27 χώρες της Ε.Ε.
Ενδιαφέρον έχει η ανακατανομή των δαπανών για την έρευνα κατά τη διάρκεια της μνημονιακής περιόδου, σε επίπεδο εκτέλεσης και πηγής χρηματοδότησης, με μείωση του ποσοστού συμμετοχής της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και άνοδο του ιδιωτικού τομέα. Το 2020, οι επιχειρήσεις εκτέλεσαν το 46,1% των δαπανών για Ε&Α της χώρας (1,1 δισ), ενώ οι φορείς εκπαίδευσης το 31,8%.
Από το «Ορίζοντας», οι ιδιωτικές επιχειρήσεις έχουν μερίδιο χρηματοδότησης 29,9%. Στα προγράμματα Life, για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την προστασία του περιβάλλοντος οι ιδιωτικές επιχειρήσεις ήταν το 27,2% των χρηματοδοτούμενων φορέων, ενώ το μικρότερο ποσοστό συμμετοχής έχουν στο Εrasmus+ με 14,7%.
