Καλύτερα από πέρσι, χειρότερα από το 2019

Ανάμικτες είναι οι εκτιμήσεις της αγοράς για την εορταστική κίνηση των Χριστουγέννων, καθώς η επισκεψιμότητα στα καταστήματα ήταν μεν ιδιαίτερα αυξημένη, με ισχυρό σύμμαχο την καλοκαιρία, ωστόσο οι καταναλωτές παρέμειναν κουμπωμένοι και προσεκτικοί στις επιλογές τους. Το πρώτο που διευκρινίζουν φορείς του εμπορικού κόσμου είναι ότι η όποια σύγκριση σε τζίρο και όγκο πωλήσεων οφείλει να γίνεται με βάση το 2019, το τελευταίο έτος «κανονικότητας», καθώς μεσολάβησαν δύο χρόνια περιοριστικών μέτρων λόγω κορονοϊού.

Χαμηλά είχε βάλει τον πήχη των προσδοκιών η έρευνα του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Λιανικής Πώλησης Ελλάδος, στην οποία οι καταναλωτές δήλωσαν ότι οι δαπάνες τους για χριστουγεννιάτικες αγορές θα είναι μεσοσταθμικά μειωμένες κατά 31% σε σύγκριση με πέρυσι. Η πρώτη εκτίμηση από τη μέχρι στιγμής αγοραστική κίνηση διαψεύδει εν μέρει τις απαισιόδοξες προβλέψεις των καταναλωτών, ωστόσο παράγοντες της αγοράς διατηρούν τις επιφυλάξεις τους για το αν ο απολογισμός θα είναι θετικός στο τέλος της εορταστικής σεζόν.

Για το σύνολο του 2022, φορείς του λιανεμπορίου αναμένουν μείωση του τζίρου κατά 5 με 7% σε σύγκριση με το 2019, ενώ, αν αφαιρεθούν οι πληθωριστικές αυξήσεις, η μείωση του όγκου πωλήσεων αγγίζει το 12%. Συγκρατημένες είναι οι εκτιμήσεις για το 2023, χρονιά που θα κριθεί από τις εξελίξεις στο μέτωπο της ακρίβειας, της ενεργειακής κρίσης και του πολέμου αλλά και από την παρατεταμένη προεκλογική περίοδο.

Παραδοσιακά, η περίοδος πριν από τις εκλογές συνδέεται με μείωση της κατανάλωσης, εκτιμά ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, άποψη που συμμερίζονται και εκπρόσωποι των εμπορικών αλυσίδων. Ο πρόεδρος του ΕΕΑ προσθέτει ότι, φέτος τα Χριστούγεννα, υπήρξε μεν μεγαλύτερη κινητικότητα, με περισσότερους καταναλωτές να ψωνίζουν συγκριτικά με πέρυσι, αλλά συνδυάστηκε με σημαντική μείωση της κατά κεφαλήν κατανάλωσης.

Η γνώμη αυτή επαληθεύεται από το μίνι οδοιπορικό της «Εφ.Συν.» στους εμπορικούς δρόμους της Αθήνας. Από τη μία, οι μεγάλες αλυσίδες καταγράφουν αυξημένη κίνηση, αλλά κυρίως στα πιο οικονομικά είδη, από την άλλη οι μικρομεσαίοι έμποροι κάνουν λόγο για συνολική πτώση του τζίρου ακόμα και 40%-50%, λόγω της ακρίβειας, την οποία δεν μπορεί να αναπληρώσει η κίνηση της χριστουγεννιάτικης αγοράς.

Αρκετοί εκφράζουν έντονο προβληματισμό για το αν θα κατορθώσουν να είναι βιώσιμοι τους επόμενους μήνες, καθώς η εορταστική σεζόν θα τελειώσει αλλά η ακρίβεια θα μείνει, ενώ οι πρώτες ενδείξεις για το 2023 προμηνύουν νέο κύμα ανατιμήσεων σε τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης.

«Ο κόσμος θα ψωνίσει ίσα ίσα ένα ρουχαλάκι, ένα παπούτσι και θα μου πει να του κόψω ακόμα και 3 ή 5 ευρώ. Καμία σχέση με άλλα χρόνια και άλλες γιορτές», είπε χαρακτηριστικά στην «Εφ.Συν.» καταστηματάρχης από το εμπορικό τρίγωνο της Αθήνας. Διστακτικοί στις αγορές τους ήταν και οι καταναλωτές με τους οποίους συνομιλήσαμε, με το «δεν μας φτάνει ο μισθός ή η σύνταξη» να αποτελούν μία από τις συχνότερες αποστροφές, την ώρα που τα επερχόμενα market pass χαρακτηρίζονται, λίγο πολύ, ως ασπιρίνες για τον… καρκίνο.

Ψωνίζουν οι τουρίστες

Τονωτική ένεση στην αθηναϊκή αγορά δίνει και η αυξημένη, για τα δεδομένα της εποχής, τουριστική κίνηση, με αρκετούς τουρίστες τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό να συνδυάζουν τις διακοπές τους με ψώνια. Χαρακτηριστική είναι η εικόνα που επικρατεί στους πιο «λαμπερούς» εμπορικούς δρόμους του κέντρου της Αθήνας, όπως η Ερμού, με περισσότερους τουρίστες να ψωνίζουν στα καταστήματα, παρά Αθηναίους, ενώ οι Ελληνες καταναλωτές αρκούνται στη βόλτα και τα απολύτως απαραίτητα μικρά δώρα, για να βγάλουν κάποιες υποχρεώσεις.

Παράγοντες του λιανεμπορίου τονίζουν στην «Εφ.Συν.» ότι η αγορά συντηρείται εν μέρει και από τα κρατικά επιδόματα, ακόμα και από τα vouchers, όπως το «Ανακυκλώνω – Αλλάζω Συσκευή», το οποίο συνεχίζεται μετά την πρώτη σχετικά αποτυχημένη εφαρμογή του.

Η αγορά παιχνιδιών

Ωστόσο, τα πλάνα με τους πλημμυρισμένους από κόσμο εμπορικούς δρόμους δεν αντιστοιχούν στην πραγματική εικόνα του συνόλου της αγοράς, αφού οι καταναλωτές ξεχύθηκαν περισσότερο για να χαζέψουν τις βιτρίνες και πολύ λιγότερο για να ψωνίσουν. Ακόμα και η βροχή επιδομάτων, επιταγών ακρίβειας και δώρων που καταβλήθηκε τις προηγούμενες μέρες δεν κατάφερε να ζεστάνει όσο αναμενόταν την αγορά, καθώς είναι πολλές οι συσσωρευμένες υποχρεώσεις των καταναλωτών.

Ενδεικτικές είναι οι πρώτες εκτιμήσεις από την κίνηση στην αγορά παιχνιδιών, η οποία παραδοσιακά πραγματοποιεί ακόμα και το 50% του τζίρου της μέσα στις γιορτές. Εκεί, μολονότι το «καλάθι του Αϊ Βασίλη» έδρασε επικοινωνιακά και έφερε αρχικά κάποια τόνωση στη ζήτηση, στη συνέχεια παρατηρήθηκε ξανά κάμψη, με τον απολογισμό μέχρι στιγμής να είναι κατώτερος των προσδοκιών.