Το δελεαστικό αλλά αμφιλεγόμενο μοντέλο «Αγόρασε Τώρα, Πλήρωσε Αργότερα» (Βuy Now Pay Later ή ΒNPL) υιοθετούν οι μεγάλες πλατφόρμες ηλεκτρονικών αγορών στην Ελλάδα, εγκαινιάζοντας συνεργασίες με νέου τύπου τράπεζες που επιτρέπουν άτοκες αγορές με δόσεις, χωρίς πιστωτική κάρτα. Την αρχή έκανε η skroutz.gr, το μεγαλύτερο ελληνικό «marketplace», όπως ονομάζονται τα ψηφιακά καταστήματα-μεσάζοντες που εμπορεύονται προϊόντα διαφορετικών προμηθευτών. Τον Σεπτέμβριο ανακοίνωσε τη συνεργασία της με τη βουλγάρικη τράπεζα ΤΒΙ, η οποία παρέχει «μικρο-δάνεια» για αγορές προϊόντων από 20 ώς 300 ευρώ, που εγκρίνονται σε ένα λεπτό και εξοφλούνται οnline σε 4 δόσεις.
Σχεδόν ταυτόχρονα ο όμιλος Public ξεκίνησε παρόμοιο πρόγραμμα, μέσω της σουηδικής Klarna Bank, η οποία συστήνεται ως «η κορυφαία παγκοσμίως υπηρεσία πληρωμών και αγορών, που παρέχει πιο έξυπνες και ευέλικτες λύσεις αγορών σε 90 εκατομμύρια ενεργούς καταναλωτές, σε πάνω από 250.000 εμπόρους σε 17 χώρες». Η Klarna πρωτοήρθε στην Ελλάδα τον Ιούνιο, ενώ ο επενδυτικός βραχίονας των Public, η Public Capital Partners, συμμετείχε στον γύρο χρηματοδότησης 800 εκατ. δολαρίων που ολοκλήρωσε πρόσφατα ο σουηδικός όμιλος. To μοντέλο της Klarna μοιράζει τις πληρωμές σε 3 ισόποσες μηνιαίες δόσεις που εξοφλούνται μέσω χρεωστικής ή πιστωτικής κάρτας, αφού πρώτα η εταιρεία «πραγματοποιεί έναν απλό (soft) έλεγχο πιστοληπτικής ικανότητας του καταναλωτή». Στους όρους χρήσης διευκρινίζεται ότι ο έλεγχος «δεν επηρεάζει την πιστοληπτική βαθμολογία του καταναλωτή» και του συστήνεται «να κάνει συνετή χρήση της υπηρεσίας χωρίς να επιβαρύνει υπέρμετρα την οικονομική του κατάσταση».
Η προειδοποίηση δεν είναι τυχαία, αφού οι ραγδαία αναπτυσσόμενες υπηρεσίες BNPL έχουν βρεθεί στο στόχαστρο δημοσιευμάτων ως πιθανές «παγίδες χρέους» για τους νεότερους και πιο αδύναμους οικονομικά καταναλωτές, ενθαρρύνοντας παρορμητικές αγορές. Tην άνοιξη η Μεγάλη Βρετανία επέβαλε αυστηρότερη νομοθεσία για τους όρους επίβλεψης των αγορών ΒΝPL, ενώ σε αυτή την κατεύθυνση κινούνται οι προτάσεις αναθεώρησης της Οδηγίας για την Καταναλωτική Πίστη (Consumer Credit Directive – CCD) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στην Ελλάδα, πάντως, το μοντέλο ΒΝPL έρχεται εν μέσω πρωτόγνωρης πληθωριστικής κρίσης και αβεβαιότητας, σε μια περίοδο που οι ηλεκτρονικές αγορές εμφανίζουν τάσεις κόπωσης, μετά τις αλματώδεις αυξήσεις πωλήσεων, όπως δείχνουν πρόσφατα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ.
