Οσο τα φτωχά νοικοκυριά στην Ελλάδα περιμένουν τον πασχαλινό «μποναμά» που υποσχέθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αντί ουσιαστικών μέτρων για την ακρίβεια, ο πόλεμος στην Ουκρανία απειλεί και τον ήδη συμπιεσμένο οικογενειακό προϋπολογισμό. Πώς ορίζεται όμως η έννοια της φτώχειας στην Ελλάδα του 2022, ύστερα από δύο χρόνια πανδημίας και εν μέσω πρωτοφανούς για την Ευρώπη πολεμικής σύγκρουσης;
Η πρόσφατη αναφορά του Ελληνικού Δικτύου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας καταδεικνύει τις δυσχερείς συνθήκες που βιώνουν όχι μόνο όσοι εμπίπτουν στον επίσημο ορισμό περί κινδύνου φτώχειας (νοικοκυριά με λιγότερο από το 60% του εθνικού διάμεσου εισοδήματος), αλλά και ένα ολοένα αυξανόμενο ποσοστό και των λεγόμενων «μη φτωχών».
Ηδη πριν γίνουν ορατές οι επιπτώσεις της διετούς πανδημίας, το 17,7% του πληθυσμού βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας, ενώ η φτώχεια αφορούσε το 21,4% των ανηλίκων. Αντίστοιχα, όπως υπενθυμίζει το Δίκτυο, η εισοδηματική φτώχεια, η υλική στέρηση και η υποαπασχόληση απειλούσαν ήδη πάνω από 3 εκατομμύρια κατοίκους της Ελλάδας.
Καθώς οι τιμές της ενέργειας και των βασικών αγαθών, και κατ’ επέκταση τα έξοδα στέγασης, μετακίνησης και στοιχειώδους διαβίωσης, αυξάνονται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, όλο και μεγαλύτερα ποσοστά του πληθυσμού κινδυνεύουν να βυθιστούν σε μια μοντέρνα εκδοχή της φτώχειας.
Για παράδειγμα, όταν η αδυναμία επαρκούς θέρμανσης έπληττε ήδη τα 4 στα 10 φτωχά νοικοκυριά (16,7% του γενικού πληθυσμού), πριν ξεκινήσει το ράλι στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, πλέον η ενεργειακή φτώχεια δεν είναι θλιβερό «προνόμιο» των φτωχών, αλλά απειλεί την πλειονότητα των πολιτών. Αντίστοιχα, όταν σχεδόν το ένα στα δύο φτωχά νοικοκυριά (45,5%) στερούνταν τη σωστή διατροφή, πριν η ακρίβεια στα τρόφιμα εκτιναχθεί, οι νέες ανατιμήσεις σε βασικά διατροφικά αγαθά, εξαιτίας και του πολέμου, είναι πιθανό να πυροδοτήσουν ώς και επισιτιστική κρίση.
Σύμφωνα με τα ποιοτικά ευρήματα του Ελληνικού Δικτύου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας, το 2022 βρήκε τους πολίτες που απευθύνονται στις δομές της κοινωνίας των πολιτών σε κρίσιμη κατάσταση. «Τώρα μόλις άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους οι βαθύτερες συνέπειες της εφαρμογής των κυβερνητικών μέτρων, που εκτείνονται σε όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων του πληθυσμού», σημειώνεται στο δεύτερο σκέλος της αναφοράς.
Αυξημένη είναι η κίνηση στα κοινωνικά φαρμακεία λόγω οικονομικής δυσπραγίας, όσο και η αναζήτηση φαρμάκων από συνδεδεμένες ΜΚΟ. Οργανώσεις-μέλη του Δικτύου επισημαίνουν ότι «λόγω της μεγάλης οικονομικής δυσπραγίας, η οποία εντείνεται και προβλέπεται ότι θα ενταθεί ακόμα περισσότερο με την αύξηση του πληθωρισμού και της ακρίβειας, οι εξυπηρετούμενοι/ες δυσκολεύονται να προμηθευτούν τρόφιμα, ακόμα και είδη πρώτης ανάγκης ή να ανταποκριθούν στα έξοδα θέρμανσης, ηλεκτρικού ρεύματος και άλλους λογαριασμούς χρήσης ζωτικών υπηρεσιών».
