«Ηλιος με δόντια» για τα ελληνικά ομόλογα

Οι χθεσινές αποφάσεις νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) δεν άφησαν -όπως αναμενόταν- «ακάλυπτα» τα ελληνικά κρατικά ομόλογα. Ταυτόχρονα όμως η κάλυψη που προσφέρουν για την επόμενη τριετία (μέχρι και τα τέλη του 2024) είναι σαφώς υποδεέστερη αυτής που υπήρχε μέχρι τώρα. Ετσι, για τα ελληνικά ομόλογα ανοίγεται μια περίοδος «ήλιου με δόντια», κατά την οποία θα πρέπει να υποστηριχθούν από τη δημοσιονομική πολιτική που θα ασκήσει η ελληνική κυβέρνηση…

Η ΕΚΤ αποφάσισε ότι μέχρι και τα τέλη του 2024 θα επανεπενδύει τα ελληνικά ομόλογα που θα λήγουν σε αυτό το διάστημα. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης με την κατάσταση που ίσχυε έως χθες, στο πλαίσιο του έκτακτου προγράμματος πανδημίας PEPP, η ΕΚΤ αγόρασε ελληνικά ομόλογα συνολικής αξίας περίπου 35 δισ. ευρώ σε διάστημα μικρότερο των δύο χρόνων, ενώ βάσει των χθεσινών της αποφάσεων θα αγοράσει στα επόμενα τρία χρόνια ομόλογα συνολικής αξίας 10-12 δισ. ευρώ. Αντί για αγορές περίπου 18 δισ. ευρώ τον χρόνο, αγορές 3,5-4 δισ. ευρώ.

Η ΕΚΤ προσέφερε επίσης μία επιπλέον «κάλυψη»: ότι μπορεί να αγοράσει «κάτι παραπάνω» από αυτό το ποσό σε περίπτωση που λόγω της πανδημίας -και όχι για άλλους λόγους- «κατακερματιστεί» η αγορά, δηλαδή, σε απλά ελληνικά, ανοίξουν επικίνδυνα τα spreads των ελληνικών ομολόγων σε σχέση με αντίστοιχα ομόλογα χωρών της ευρωζώνης. Προφανώς αυτή η δεύτερη, «συμπληρωματική» κάλυψη αφορά καταστάσεις αστάθειας λόγω πανδημίας και άρα είναι «ορισμένου χρόνου» και υπό προϋποθέσεις.

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι οι επανεπενδύσεις επεκτείνονται μέχρι και το τέλος του 2024. Διότι το βασικό σενάριο της κυβέρνησης -και των αγορών- είναι ότι το αργότερο κάποια στιγμή μέσα στο 2023 τα ελληνικά ομόλογα θα κατακτήσουν την επενδυτική βαθμίδα και άρα θα συμμετέχουν κανονικά πλέον στα προγράμματα αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ (το APP, που από χθες επανήλθε με αυξημένες σε σχέση με την προ πανδημίας περίοδο μηνιαίες αγορές).

Υστερα από αυτές τις αποφάσεις, καθίσταται ακόμη πιο έκδηλη η ανάγκη να ανακτήσουν τα ελληνικά ομόλογα την επενδυτική βαθμίδα, από την οποία απέχουν αυτή τη στιγμή δύο βαθμίδες. Στελέχη της αγοράς ομολόγων μάς δήλωσαν πως θεωρούν πλέον ότι αυτό δεν είναι απλώς ένα οικονομικό, αλλά ένα πολιτικο-οικονομικό πρότζεκτ. Οι χθεσινές αποφάσεις της ΕΚΤ στέλνουν το μήνυμα στην ελληνική κυβέρνηση ότι μέχρι να ανακτηθεί η επενδυτική βαθμίδα, αλλά και για να ανακτηθεί, θα πρέπει η δημοσιονομική πολιτική να είναι «πειστική» προς τις αγορές γενικά και τους οίκους αξιολόγησης ιδιαίτερα.

Και όχι μόνο αυτό: όπως έχουμε ξαναγράψει («Εφ.Συν.», 22-23/10/2021, «Πολιτικό και οικονομικό θρίλερ με τα ελληνικά ομόλογα»), η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας πιθανότατα προϋποθέτει το ξεκαθάρισμα του πολιτικού σκηνικού, δηλαδή την επιβεβαίωση μέσω εκλογών της κυβερνησιμότητας με όρους που επιθυμούν οι αγορές, οι οίκοι αξιολόγησης και οι Βρυξέλλες. Ο χρόνος μέχρι και τη λήξη της τετραετίας είναι πλέον πολύς για να διανυθεί χωρίς απρόοπτα μόνο με τη σαφώς υποβαθμισμένη «κάλυψη» που προσφέρει πια η ΕΚΤ στα ελληνικά ομόλογα…

Η ΕΚΤ χθες έστειλε στην ελληνική κυβέρνηση το ίδιο ακριβώς μήνυμα που έστειλε το τελευταίο Eurogroup: επιστρέψτε με «πειστικό» τρόπο στη δημοσιονομική «πειθαρχία». Στηρίξτε τα ομόλογά σας με τη δημοσιονομική πολιτική, ώστε να ανακτήσουν την επενδυτική βαθμίδα.

Η αντίδραση των αγορών

Ηδη από τον Νοέμβριο οι αποδόσεις των ομολόγων άρχισαν να ανεβαίνουν και ταυτόχρονα να ανοίγουν τα spreads (δηλαδή να διευρύνεται η διαφορά απόδοσης) ανάμεσα στις αποδόσεις των ομολόγων του ευρωπαϊκού κέντρου (Γερμανίας) και της περιφέρειας. Για τα ελληνικά ομόλογα παρατηρήθηκε μία ακόμη πιο ανησυχητική κίνηση: αυξήθηκαν τα spreads των ελληνικών ομολόγων σε σχέση με τα ομόλογα των άλλων χωρών της περιφέρειας και ιδιαίτερα της Ιταλίας. Το γράφημα που παραθέτουμε αποδίδει αυτή τη διεύρυνση και τη διακύμανση στη διετία 2020-2021.

Λίγο πριν γίνουν οι χθεσινές ανακοινώσεις της ΕΚΤ και παρασχεθούν όλες οι διευκρινίσεις στην καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου, οι αγορές ομολόγων είχαν μάλλον υπερεκτιμήσει τις πληροφορίες που διέρρεαν και πρόσκαιρα επικράτησε κάποιος ενθουσιασμός. Προς το απόγευμα οι κινήσεις ομαλοποιήθηκαν και τα spreads της περιφέρειας «άνοιξαν» ξανά.

Ο,τι κι αν έγινε χθες στις αγορές, το πραγματικό τεστ για τα ελληνικά ομόλογα θα γίνει τους επόμενους μήνες και χρόνια(;), μέχρι να ανακτηθεί η επενδυτική βαθμίδα.