Μεγαλόπνοο σχέδιο στα χαρτιά με 162 έργα και επενδύσεις συνολικού ύψους 57,5 δισ. ευρώ ώς το 2026 παρουσίασε χθες η κυβέρνηση φιλοδοξώντας να πάει σε άλλη διάσταση το παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Για το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης ο λόγος που προβάλλεται ως το φάρμακο για τη σωτηρία της ελληνικής οικονομίας από την υγειονομική κρίση, αλλά η επιτυχία του όλου εγχειρήματος τελεί υπό την αίρεση πολλών «αγνώστων Χ» και κινδύνων που καθιστούν αμφίβολα τα σενάρια συνδρομής του για σωρευτική αύξηση του ΑΕΠ κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες.
Η κυβέρνηση οραματίζεται 180.000 νέες θέσεις εργασίας από την αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων κατά 20% αλλά και από ένα εκτεταμένο πλέγμα μεταρρυθμίσεων που κρύβουν τον διάβολο στα ψιλά γράμματα της συμφωνίας με τους θεσμούς. Επειδή ακριβώς οι μεταρρυθμίσεις αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του σχεδίου των 32 δισ. ευρώ που διεκδικεί η Ελλάδα, εκ των οποίων τα 18,2 δισ. ευρώ αφορούν επιδοτήσεις και τα 12,73 δισ. ευρώ δάνεια που επιβαρύνουν το δημόσιο χρέος, τα χρήματα αυτά θα εκταμιευτούν με συγκεκριμένους όρους, ρήτρες και δεσμεύσεις από τα κοινοτικά όργανα.
Οι περισσότερες από τις 60 διαρθρωτικές αλλαγές που συνδέονται με τις επενδύσεις προέρχονται από την έκθεση του καθηγητή Πισσαρίδη, που σημαίνει ότι ένα νέο ολιστικό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα βρίσκεται προ των πυλών με βαθιές τομές σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας, όπως είναι το ασφαλιστικό και τα εργασιακά, η φορολογία, η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών και η δημόσια διοίκηση. Ολες αυτές οι δράσεις συμπεριλαμβάνονται στη λίστα με τα προαπαιτούμενα για τη χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Οι προβλεπόμενοι πόροι θα καταβάλλονται σε δόσεις με την Ευρ. Επιτροπή να ελέγχει σε τακτά χρονικά διαστήματα την υλοποίησή τους και μάλιστα με αυστηρότερα σε σχέση με παλαιότερα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Οπως επισημαίνουν αρμόδιοι παράγοντες, το μήνυμα από τις Βρυξέλλες είναι ότι η ροή των χρημάτων θα συνδεθεί με συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις και σε περίπτωση που τα ορόσημα και οι στόχοι δεν εκπληρώνονται θα μπαίνει «κόφτης» στις εκταμιεύσεις. Επίσης στην περίπτωση που υπάρχουν υπερβάσεις στα εκτελούμενα έργα τα λεφτά θα τα βάζει η Ελλάδα από την τσέπη της. Το ποσόν όμως της υπέρβασης θα επιβαρύνει το δημοσιονομικό έλλειμμα.
Χρηματοδότηση
Τα έργα θα ξεκινήσουν με εθνική χρηματοδότηση, δηλαδή με κεφάλαια από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Οσον αφορά τα δάνεια ύψους 12,7 δισ. ευρώ, τα επενδυτικά έργα τα οποία θα χρηματοδοτηθούν θα αξιολογούνται με αυτόματες και ταχύτατες διαδικασίες μέσω του τραπεζικού συστήματος που αναδεικνύεται σε κεντρικό παίκτη του όλου εγχειρήματος. Πιο συγκεκριμένα τρία θα είναι τα κανάλια διανομής των δανείων: οι εμπορικές τράπεζες, τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όπως η ΕΤΕπ, αλλά και η Ελληνική Αναπτυξιακή. Μέσω αυτής της διαχείρισης στόχος της κυβέρνησης είναι να μοχλευτεί ένα συνολικό ποσόν ιδιωτικών επενδύσεων πάνω από 31,8 δισ. ευρώ.
Η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης θα φτάνει μέχρι το 50% της επένδυσης (αφορά χρηματοδότηση μικρών, μεσαίων, μεγάλων ιδιωτικών επενδυτικών έργων), το 30% θα είναι δάνειο και το 20% θα είναι ίδια κεφάλαια της επιχείρησης. Με λίγα λόγια ο δανεισμός θα είναι στο 80% του έργου. Αυτό που έχει ειδική σημασία είναι ότι τα 12,7 δισ. ευρώ, που θα μοιράσει το κράτος με δάνεια από την Ευρ. Επιτροπή, θα έχουν επιτόκιο σχεδόν μηδενικό, δηλαδή 0,2% – 0,3% και μέση διάρκεια εξόφλησης 8 με 12 έτη.
Ο μηχανισμός προβλέπει την ενίσχυση επενδυτικών έργων με επιλεξιμότητες την πράσινη ενέργεια, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την έρευνα και ανάπτυξη, αλλά και την αναβάθμιση επιχειρηματικών στρατηγικών μέσω εξαγορών, συγχωνεύσεων και συνεργασιών ώστε να αυξηθεί το μέγεθος και η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Αρκεί βέβαια οι ελληνικές επιχειρήσεις να δείξουν αντανακλαστικά για την πίτα και την απορρόφηση των κονδυλίων κρατώντας «εκτός τειχών» τους ξένους ανταγωνιστές. Το καλό της υπόθεσης είναι ότι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες υλοποιούν αντίστοιχα προγράμματα αναχαίτισης των παρενεργειών από τον κορονοϊό.
Σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Θεόδωρο Σκυλακάκη, η Ελλάδα προσβλέπει σε προκαταβολές 3,9 δισ. ευρώ (13% των 32 δισ. ευρώ) τα οποία αυξάνονται στα 5,5 δισ. ευρώ μαζί με τα χρήματα του REACT EU που αφορά μέτρα στήριξης. Οι πόροι αναμένονται τέλος Ιουλίου /αρχές Αυγούστου. Στο σκέλος των επιδοτήσεων των 18,1 δισ. ευρώ αναθεώρηση μπορεί να γίνει μόνο το 2023, όταν θα αλλάξουν και τα κριτήρια κατανομής των χρηματοδοτήσεων.
