Σε ελεύθερη πτώση τα χρηματιστήρια

Πανικός, χάος και ελεύθερη πτώση των τιμών των μετοχών επικράτησε σε όλα σχεδόν τα χρηματιστήρια του πλανήτη, χθες, καθώς η κατάρρευση των πετρελαϊκών τιμών και η σύγκρουση Σαουδικής Αραβίας – Ρωσίας ήρθαν να προστεθούν στους φόβους καθίζησης της παγκόσμιας οικονομίας, λόγω της επιδημίας του κορονοιού.

Η Wall Street βυθίστηκε καταγράφοντας μια από τις μεγαλύτερες πτώσεις των τελευταίων ένδεκα ετών. Με το άνοιγμα της χθεσινής συνεδρίασης, η διαπραγμάτευση των μετοχών σταμάτησε για 15 λεπτά, καθώς ο ευρύτερος δείκτης μετοχών της αμερικανικής αγοράς S&P 500 υποχώρησε κατά 7%, προκαλώντας ενεργοποίηση του 1ου «αυτόματου διακόπτη» που η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς επιβάλλει για τον περιορισμό των πωλήσεων πανικού. Λίγο πριν από το κλείσιμο, οι απώλειες του δείκτη μετοχών υψηλής κεφαλαιοποίησης Dow Jones ξεπερνούσαν τις 2.000 μονάδες ή 7,8%, ενώ S&P 500 και Nasdaq υποχωρούσαν 7,6% και 7,3% αντίστοιχα.

Ενδεικτικός του κλίματος που επικράτησε στην αγορά ο δείκτης φόβου, ο περιβόητος δείκτης VIX, που χτύπησε το υψηλότερο επίπεδό του από το 2008, καθώς οι ανησυχίες των επενδυτών για την πορεία της αμερικανικής οικονομίας κλιμακώνονται. Μεγαλύτερος όλων των φόβων, το ενδεχόμενο η καθίζηση των πετρελαϊκών τιμών να οδηγήσει σε χρεοκοπίες στον τομέα της ενέργειας.

Σύμφωνα με την Deutsche Bank, το ενδεχόμενο αδυναμίας των επιχειρήσεων να αποπληρώσουν ή να αναχρηματοδοτήσουν το χρέος τους και οι χρεοκοπίες είναι αναπόφευκτα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της γερμανικής τράπεζας, οι πιο υπερχρεωμένες εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου θα πρέπει να αποπληρώσουν χρέη 13 δισ. δολαρίων ώς τα τέλη του 2021. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του χρέους είναι χαμηλής ποιότητας και η Standard & Poor’s έχει προειδοποιήσει σχετικά ότι οι προοπτικές της πιστοληπτικής ικανότητας για μία στις τρεις χρεωμένες εταιρείες ενέργειας είναι αρνητικές.

Ολα αυτά δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα στη βάση της ευρύτερης αγοράς επιχειρηματικού χρέους, που θυμίζει το αντίστοιχο των ενυπόθηκων δανείων subprime, λίγο πριν από την κατάρρευση της αγοράς στεγαστικής πίστης στις ΗΠΑ, το 2007 – 2008.

Ιστορικό ρεκόρ

Ο ΟΟΣΑ προειδοποίησε πριν από μερικές εβδομάδες ότι, στα τέλη Δεκεμβρίου, τα ομόλογα που έχουν σε κυκλοφορία οι επιχειρήσεις του μη χρηματοπιστωτικού τομέα, παγκοσμίως, χτύπησαν το ιστορικό ρεκόρ των 13,5 τρισ. δολαρίων, δηλαδή σε επίπεδο διπλάσιο του αντίστοιχου τον Δεκέμβριο του 2008.

Η μεγαλύτερη άνοδος καταγράφεται στις ΗΠΑ, όπου, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Fed, το επιχειρηματικό χρέος έχει εκτοξευθεί από τα 3,3 τρισ. δολάρια προ χρηματοπιστωτικής κρίσης στα 6,5 τρισ. δολάρια στα τέλη του 2019. Αξίζει ακόμη να σημειωθεί ότι, στην τελευταία του έκθεση για την παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα, το ΔΝΤ προειδοποίησε ότι μια ύφεση μισή σε μέγεθος αυτής που βίωσε ο πλανήτης το 2009 θα είχε ως αποτέλεσμα επιχειρήσεις με συνολικό χρέος 19 τρισ. δολαρίων σε όλον το κόσμο να μην έχουν επαρκή κερδοφορία για να το εξυπηρετήσουν.

Σε αντίθεση με την κρίση subprime, τη μεγαλύτερη έκθεση σε αυτό το επιχειρηματικό χρέος – μαμούθ δεν έχουν οι τράπεζες, αλλά οι ασφαλιστικές εταιρείες, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και τα αμοιβαία κεφάλαια. Σε περίπτωση που υπάρξουν χρεοκοπίες, η πτώση στις αγορές συνεχιστεί αμείωτη και η επενδυτική εμπιστοσύνη βυθιστεί περαιτέρω στα τάρταρα, οι τράπεζες δεν θα αποφύγουν τις ζημιές. Και ενδεχομένως έτσι να υπάρξει συστημικός κίνδυνος.

Η Fed, από την πλευρά της, έριξε, πάντως, χθες, δεκάδες δισ. δολαρίων, προκειμένου να εμποδίσει μια έλλειψη ρευστότητας στις κεφαλαιαγορές και το τραπεζικό σύστημα. Ενίσχυσε τον βραχυπρόθεσμο δανεισμό της μέσω ρέπος στα 150 δισ. δολάρια, από 100 δισ. δολάρια, επιχειρώντας να προκαταλάβει οποιαδήποτε άρνηση δανεισμού μεταξύ των τραπεζών.

Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, οι αγορές εισήλθαν στην επικράτεια των «αρκούδων» (πεσιμισμού), καθώς οι συνολικές τους απώλειες στις τελευταίες εβδομάδας άγγιξαν το 20%. Στο Λονδίνο, ο δείκτης FTSE 100 έκλεισε με πτώση 7,7%, σημειώνοντας τις μεγαλύτερες ημερήσιες του απώλειες από το κραχ του 2008. Στη Φρανκφούρτη ο DAX βούτηξε 7,94% χαμηλότερα, στο Παρίσι ο CAC στο -8,39%, ενώ στο Μιλάνο ο FTSE MIB στο -11,17%. Ο πανευρωπαϊκός δείκτης μετοχών Stoxx 600 υποχώρησε αντίστοιχα 7,44% χαμηλότερα.

Στο Τόκιο

Ανάλογου μεγέθους ήταν, νωρίτερα, και η καθίζηση στην Ασία, όπου το Χρηματιστήριο του Τόκιο έκλεισε στο -5%, η Σανγκάη στο -3%, το Χονγκ Κονγκ στο -4,2% και η Σιγκαπούρη στο -6%. Χαρακτηριστικό ότι και στις ευρωπαϊικές αγορές ο δείκτης Φόβου χτύπησε χθες το υψηλότερο επίπεδο από την κρίση χρέους της ευρωζώνης το 2011.

Η εξάπλωση της επιδημίας του κορονοϊού οδήγησε τον δείκτη οικονομικής εμπιστοσύνης της ευρωζώνης αυτό τον μήνα στο -17,1%, από +5,2% τον Φεβρουάριο, στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο του 2013. Η γερμανική τράπεζα Berenberg προέβλεψε, χθες, ότι ο κορονοϊός θα προκαλέσει ύφεση στην ευρωπαϊκή οικονομία φέτος.

Η Βerenberg εκτιμά ότι η οικονομία της ευρωζώνης θα καταγράφει φέτος αρνητικό ρυθμό ανάπτυξης 0,1%, έναντι 0,5% που προέβλεπε νωρίτερα. Για την Ιταλία εκτιμά ότι η ύφεση θα αγγίζει το -1,2%, ενώ αρνητική ανάπτυξη -0,4% προβλέπει και για τη Γερμανία.