Στην επιτάχυνση της οικονομικής ανάκαμψης, σε συνδυασμό με την υλοποίηση και την αποτελεσματικότητα του σχεδιασμού μείωσης των «κόκκινων» δανείων, ποντάρει ο χρηματοπιστωτικός τομέας ώστε να μπει σε φάση επανεκκίνησης.
Υστερα από μια δεκαετία κρίσης και οκτώ μνημονικά χρόνια που διόγκωσαν εκτός από το δημόσιο και το ιδιωτικό χρέος ζητούμενο είναι να επουλωθούν οι πληγές και κυρίως να μην επαναληφθούν τα λάθη, οι παραλείψεις και οι στρεβλώσεις του παρελθόντος.
Το 2020 οι τράπεζες στοχεύουν να «καθαρίσουν» τους ισολογισμούς τους από το προβληματικό χαρτοφυλάκιο και να επικεντρωθούν στη χορήγηση νέων δανείων σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις –κυρίως μικρομεσαίες και μεσαίες–, γεγονός που θα τους επιτρέψει να βελτιώσουν τα έσοδά τους από τόκους αλλά και τη σχέση εξυπηρετούμενων – μη εξυπηρετούμενων δανείων. Με άλλα λόγια, να γίνουν ξανά τράπεζες καθώς τα χρόνια της κρίσης μετατράπηκαν σε εταιρείες διαχείρισης «κόκκινων» δανείων (χωρίς να παραβλέπουμε ότι οι ίδιες οι διοικήσεις των τραπεζών φέρουν τεράστια ευθύνη).
Η εξαγγελία του πρωθυπουργού για επαναφορά του μέτρου έκπτωσης φόρου για τους τόκους των στεγαστικών δάνειων πρώτης/κύριας κατοικίας από 1.1.2020 εξέπληξε ευχάριστα την τραπεζική αγορά, καθώς αποτελεί πολύ ισχυρό κίνητρο για χορήγηση κυρίως νέων δανείων, μιας και, όπως είναι γνωστό, τα πρώτα χρόνια ο δανειολήπτης καταβάλλει τους τόκους και στη συνέχεια κεφάλαιο.
Για παράδειγμα, και με βάση την παλιά ρύθμιση: Δανειολήπτης με ετήσιο φορολογητέο εισόδημα 30.000 ευρώ που καταβάλλει ετησίως φόρους 3.500 ευρώ για στεγαστικό δάνειο πρώτης κατοικίας θα πληρώσει λιγότερο φόρο, λόγω του δανείου του, κατά 1.015 ευρώ.
Ολα αυτά βέβαια είναι θεωρητικά και σε περίπτωση που η έκπτωση ισχύσει για το φορολογητέο εισόδημα και όχι για τον φόρο, όπως ίσχυε το μέτρο μέχρι το 2015 όταν και καταργήθηκε. Κι αυτό γιατί η εξαγγελία του πρωθυπουργού δεν ήταν λεπτομερής και συνεπώς είναι άγνωστο αν θα αφορά όλα τα στεγαστικά δάνεια, ανεξαρτήτως ύψους, πώς θα καθορίζεται η έκπτωση και γενικότερα η αρχιτεκτονική του μέτρου.
Σε κάθε περίπτωση το μέτρο θα αποτελέσει επιβράβευση των νέων δανειοληπτών αλλά και όλων εκείνων που μετά κόπων και βασάνων μπόρεσαν να εξυπηρετούν κανονικά τα δάνειά τους.
Αλλωστε την επιβράβευση των συνεπών δανειοληπτών ζητούσε και η Ν.Δ. Μάλιστα όταν η Ντόρα Μπακογιάννη έθεσε το θέμα στη διάρκεια της συζήτησης στη Βουλή για το νέο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γιάννης Δραγασάκης είχε απαντήσει:
«Πολιτικά εμείς συνηγορούμε. Δεν ξέρω αν προλαβαίνουμε σε αυτό το νομοσχέδιο. Ενθαρρύνω και τους βουλευτές της Ν.Δ. να ετοιμάσουν μια τροπολογία και είμαστε εδώ να το δούμε. Το νομοσχέδιο είναι εδώ. Αν υπάρχει η διάθεση, μπορεί σε συνεννόηση με τα κόμματα και με διάλογο με τις τράπεζες, να δούμε το θέμα και να κατατεθεί μια τροπολογία».
Ωστόσο, η Ν.Δ. δεν έλαβε κάποια πρωτοβουλία, ενώ σε συνάντηση που είχε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις αρχές του χρόνου με τους εκπροσώπους της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών (συμμετείχαν οι διοικήσεις όλων των συστημικών τραπεζών) δεν τέθηκε, σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, πρόταση επιβράβευσης εκ μέρους της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Τέσσερις μήνες μετά, στο Ζάππειο, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας και το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης ανακοίνωσαν το μέτρο επιβράβευσης των δανειοληπτών.
Με το βλέμμα στην πραγματική οικονομία
«Εντός των επόμενων 2-2,5 ετών θα πρέπει να έχουμε ξεμπερδέψει με το υπέρογκο απόθεμα των “κόκκινων” δανείων» υπογραμμίζει ο υποδιοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, Θεόδωρος Μητράκος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2018, τα «κόκκινα» δάνεια είναι 81,8 δισ. ευρώ και ο δείκτης διαμορφώνεται στο 54,5% έναντι 3,2% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, που σημαίνει ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα έχει πολύ δρόμο μπροστά του και τα σχέδια των τραπεζών από μόνα τους δεν αρκούν, χρειάζονται επιπλέον εργαλεία. Ωστόσο, το βασικό ζητούμενο δεν είναι απλώς να «καθαρίσουν» τα βιβλία των τραπεζών αλλά η πραγματική οικονομία.
«Το πρόβλημα αυτό είναι από τα πλέον σημαντικά που αντιμετωπίζει σήμερα η ελληνική οικονομία», επισήμανε ο Θ. Μητράκος, και τα σχέδια που έχουν προταθεί από το υπουργείο Οικονομικών (σχέδιο ΤΧΣ) και την ΤτΕ αναμένεται να επιταχύνουν σημαντικά την προσπάθεια εξυγίανσης στον εγχώριο κλάδο.
