Σε πολιτικές ακροβασίες, συγκρίνοντας ανόμοιες οικονομίες και μοντέλα διάσωσης, έχει επιλέξει να επιδίδεται η αντιπολίτευση προκειμένου να ασκήσει κριτική στην κυβέρνηση για το θέμα των «κόκκινων» δανείων, που αποτελεί ένα από τα κορυφαία θέματα, με αφορμή το νέο πλαίσιο για την προστασία της πρώτης κατοικίας.
Τελευταίο κρούσμα ήταν η σύγκριση, πριν από λίγες ημέρες, από την εκπρόσωπο Τύπου της Νέας Δημοκρατίας, Μαρία Σπυράκη, της Ελλάδας με την Κύπρο και την Ιταλία, σε μια προσπάθειά της να αποδείξει την ανικανότητα της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των «κόκκινων» δανείων, τα οποία φυσικά δεν μας… προέκυψαν την τελευταία τετραετία.
Το «κούρεμα»
Στην τελευταία ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, η εκπρόσωπος Τύπου της Ν.Δ. και ευρωβουλευτής Μαρία Σπυράκη ανέφερε ότι στην Ελλάδα το 46% των δανείων είναι μη εξυπηρετούμενα, όταν οι ίδιος δείκτης στην Κύπρο είναι 29% και στην Ιταλία 11%.
Ωστόσο, υπάρχουν δεδομένα τα οποία δεν είναι κρυμμένα κάτω από κάποιο μαξιλάρι, αλλά είναι ευρέως γνωστά.
1. Το 2017, όταν ο δείκτης των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) στην Ελλάδα ήταν 45,8%, στην Κύπρο ήταν 37,7% και πλέον έχει υποχωρήσει κατά 8,7 μονάδες, κυρίως λόγω των εκτεταμένων τιτλοποιήσεων δανείων και πωλήσεων.
Στην Κύπρο εξάλλου, όπου το 2013 «κουρεύτηκαν» οι καταθέσεις ώστε να διασωθεί το τραπεζικό σύστημα, είναι έτοιμο να «τρέξει» το σχέδιο «Εστία» για τα στεγαστικά, το οποίο η ελληνική κυβέρνηση σε συμφωνία με τις τράπεζες ετοιμάζεται να υιοθετήσει επίσης.
Σημειωτέον ότι η Κύπρος βγήκε από τα μνημόνια τον Μάρτιο του 2016 και η Ελλάδα τον Αύγουστο του 2018.
2. Σε ό,τι αφορά την Ιταλία, ο δείκτης των ΝPLs το 2017 ήταν 15% και η μείωση στο 11% οφείλεται εν πολλοίς στη δημιουργία εταιρείας Asset Protection Scheme το 2016, στην οποία μεταφέρθηκαν «κόκκινα» δάνεια και τιτλοποιήθηκαν.
Αντίστοιχο σχέδιο ετοιμάζει το ελληνικό υπουργείο Οικονομικών, βάσει πρότασης του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.
Σημειώνεται ότι στις ιταλικές τράπεζες βρίσκεται σχεδόν το 1/4 του «κόκκινου» δανειακού χαρτοφυλακίου της ευρωζώνης, που ανέρχεται στα περίπου 900 δισ. ευρώ.
3. Στην Ελλάδα το 2014 ο δείκτης ήδη είχε φτάσει στο 38% και πριν από τον Ιανουάριο του 2015 ήταν σχεδόν 40%.
Οι προηγούμενες κυβερνήσεις μάλλον δεν έχουν να επιδείξουν πολλά σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Στις πρώτες ανακεφαλαιοποιήσεις τραπεζών (2012-2013), δεν υπήρχε πρόβλεψη για τη μείωση των «κόκκινων» δανείων.
Αντίθετα, η ανακεφαλαιοποίηση το 2015 για πρώτη φορά συνδέθηκε με τη διαμόρφωση ενός συνολικού πλαισίου διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ώστε να εκμηδενιστεί η πιθανότητα ανάγκης και νέας ανακεφαλαιοποίησης στο μέλλον.
Εντός των στόχων
Μεταξύ άλλων προβλέφθηκε η αξιολόγηση των τραπεζών στη διευθέτηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και η συνεχής παρακολούθησή τους μέσω επιχειρησιακών στόχων.
Επίσης, για πρώτη φορά στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών υπογραμμίζεται ότι το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και η Τράπεζα της Ελλάδος είναι αναγκαίο να παρακολουθούν την πορεία μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Γεγονός είναι ότι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια από 7,5% το 2007 (10,2 δισ. ευρώ) διαμορφώθηκαν σε 38% (80 δισ. ευρώ) το 2014. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια πάντως συνέχισαν να αυξάνονται και το 2015.
Την ίδια χρονιά ωστόσο, ο ορισμός των προβληματικών δανείων διευρύνθηκε περιλαμβάνοντας τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και τα δάνεια αβέβαιης είσπραξης (Non Performing Exposures – NPEs). Ε
τσι, στο πρώτο τρίμηνο του 2015 τα NPEs αυξήθηκαν κατά 1% φτάνοντας στο 40,8% στο σύνολο των δανείων, δηλαδή λίγο πάνω από τα 100 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, οι τράπεζες είναι εντός των στόχων μείωσης των εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων.
Ειδικότερα, στο τέλος Σεπτεμβρίου 2018 ήταν στα 84,7 δισ. ευρώ, 9,7 δισ. ευρώ χαμηλότερα από τον Δεκέμβριο του 2017 και 22,5 δισ. ευρώ χαμηλότερα σε σχέση με τον Μάρτιο του 2016, όταν τα NPEs έφτασαν σε επίπεδο-ρεκόρ, στα 107 δισ. ευρώ.
Ουσιαστικά, οι τράπεζες άρχισαν να αντιμετωπίζουν πιο επιθετικά το πρόβλημα μετά το 2016, προχωρώντας σε ρυθμίσεις που προέβλεπαν και διαγραφές, ενώ υιοθετήθηκε και ο Κώδικας Δεοντολογίας της ΤτΕ.
4. Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα της Ε.Ε. που είδε το ΑΕΠ της να συρρικνώνεται δραματικά από το 2010 και μετά και το ποσοστό ανεργίας να αγγίζει το 30%.
Το ελληνικό ΑΕΠ μειώθηκε σχεδόν κατά 25% τα χρόνια της κρίσης και χιλιάδες δανειολήπτες είδαν το διαθέσιμο εισόδημά τους να μειώνεται δραματικά, ακόμα και να μηδενίζεται.
Και στη συντριπτική τους πλειονότητα ήταν νοικοκυραίοι που πήραν δάνεια τις καλές εποχές, με διαφανή τραπεζικά κριτήρια και όχι με αδιαφανή και πολιτικά κριτήρια όπως συνέβη σε πολλές περιπτώσεις επιχειρηματιών.
Ουδείς παραγνωρίζει ότι οι δυσμενείς οικονομικές συνθήκες οδήγησαν σε έκρηξη των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
5. Οι τράπεζες εποπτεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδος, τα σχέδια μείωσης των «κόκκινων» δανείων έχουν την έγκριση του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (SSM) της ΕΚΤ και είναι δεσμευτικά.
