Σοβαρές υποχωρήσεις στο πεδίο της εργασίας κρύβει το ευρωπαϊκό πρόταγμα περί στήριξης της ανταγωνιστικότητας στη σκιά της εκρηκτικής αύξησης των κονδυλίων για αμυντικές δαπάνες και της στροφής στις τεχνολογίες διπλής κατεύθυνσης που θα μπορούν να αξιοποιηθούν για εμπορικούς και για στρατιωτικούς σκοπούς.
Ηδη τα τελευταία χρόνια καταγράφονται μαζικές απολύσεις και λουκέτα εργοστασίων στη βιομηχανία -ένα εκατομμύριο θέσεις χάθηκαν στον κλάδο από το 2019 ώς το 2023- καταδεικνύοντας την ανάγκη ενίσχυσης της εργασιακής ασφάλειας, ενώ πλέον σε εξέλιξη βρίσκεται ένα κύμα αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων, κυρίως της αυτοκινητοβιομηχανίας, της χημικής βιομηχανίας και της χαλυβουργίας, που συχνά επικαλούνται γεωπολιτικές εντάσεις και διαταραχές εφοδιαστικής αλυσίδας,
Ωστόσο τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. έχουν καθυστερήσει υπερβολικά να υλοποιήσουν την «Οδηγία για τη δίκαιη μετάβαση στον κόσμο της εργασίας». Προκειμένου να αποφευχθούν νέες απώλειες στις θέσεις εργασίας η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών (67%) ζήτησαν μετά από ψηφοφορία-έκκληση στην Κομισιόν τις παρακάτω προσθήκες στην Οδηγία.
● Τη θέσπιση στρατηγικών δίκαιης μετάβασης σε επίπεδο επιχειρήσεων και σε εθνικό επίπεδο, οι οποίες θα αναπτυχθούν και θα εφαρμοστούν με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και με τη στήριξη της χρηματοδότησης της Ε.Ε.
● Ειδικό πλαίσιο για την πρόβλεψη και τη διαχείριση των αλλαγών μέσω της υποχρεωτικής και έγκαιρης ενημέρωσης και διαβούλευσης των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους, του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων.
● Το ατομικό δικαίωμα των εργαζομένων σε αμειβόμενη κατάρτιση κατά τη διάρκεια του ωραρίου εργασίας με στόχο ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Ο ενεργειακός τομέας θα χρειαστεί επιπλέον 145.000 εργαζομένους έως το 2030, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά η έκθεση Ντράγκι για την ανταγωνιστικότητα επισήμανε ότι μόνο το 37% των ενηλίκων συμμετείχε σε κατάρτιση το 2016 και το ποσοστό αυτό δεν έχει αυξηθεί σχεδόν καθόλου.
Μεγάλους κινδύνους κρύβει και η δημιουργία ενός νέου νομικού καθεστώτος για «καινοτόμες» εταιρείες, το λεγόμενο 28ο καθεστώς, το οποίο έχει προτείνει η έκθεση του πρώην προέδρου της ΕΚΤ. Από όσα έχουν γίνει γνωστά για το επίμαχο σχέδιο, η νέα νομική οντότητα αναμένεται να περιλαμβάνει διάφορους τομείς δικαίου, όπως το εργατικό, το εταιρικό, το φορολογικό και το πτωχευτικό δίκαιο, προσφέροντας στις επιχειρήσεις νέα όπλα για την παράκαμψη εθνικών νομοθεσιών.
«Παράθυρο»
Χθες η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναγνώρισε, μέσω της ψήφισης έκθεσης με την ονομασία Repasi, τις σοβαρές προκλήσεις που ενέχει το υπό θέσπιση πλαίσιο, υπογραμμίζοντας τόσο τους ουσιαστικούς κινδύνους όσο και τις σημαντικές δυσκολίες που συνεπάγεται η λειτουργία ενός παράλληλου καθεστώτος εταιρειών σε επίπεδο Ε.Ε.
Αυτό «θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από αδίστακτους εργοδότες για να υπονομεύσουν τα εθνικά συστήματα εργατικού δικαίου, τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και τα πλαίσια εκπροσώπησης των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου» σχολιάζει η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ETUC), που από την πρώτη στιγμή ασκεί έντονη κριτική στο ζήτημα προειδοποιώντας για νέες παγίδες στα δικαιώματα των εργαζομένων και στην αυτονομία συλλογικών οργάνων τους.
Χθες κάλεσε τον αρμόδιο επίτροπο Μάικλ ΜακΓκράθ να επανεξετάσει την προσέγγιση του 28ου καθεστώτος εταιρειών προσθέτοντας τα εξής: «Ο κρίσιμος ρόλος των επιθεωρητών εργασίας κινδυνεύει επίσης να υπονομευτεί. Η ικανότητα των εθνικών επιθεωρητών να εκπληρώνουν τον ρόλο τους στην ανίχνευση, την επιθεώρηση και τη διερεύνηση περιπτώσεων κατάχρησης θα παρεμποδιστεί από τη δημιουργία μιας παράλληλης δομής. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο να επιβραβευτούν οι χειρότερες μορφές εκμετάλλευσης των εργαζομένων, όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ, και να υπονομευτούν οι εργοδότες που μέσω του εποικοδομητικού διαλόγου με τα συνδικάτα προσφέρουν ποιοτικές θέσεις εργασίας στην Ευρώπη».
Οχι στις πιέσεις
Η γενική γραμματέας της ETUC, Εστερ Λιντς, χαιρέτισε το γεγονός πως το κοινοβούλιο της Ε.Ε. αναγνώρισε τους σοβαρούς νομικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς κινδύνους που ενέχει το 28ο καθεστώς, δηλώνοντας χαρακτηριστικά τα εξής:
«Οι προκλήσεις της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης δεν μπορούν να επιλυθούν με τη δημιουργία νέας νομικής αβεβαιότητας ή κενών που θα υπονομεύσουν τα θεμελιώδη δικαιώματα και την εκπροσώπηση. Πολύ συχνά οι νεοσύστατες επιχειρήσεις προσφέρουν ανασφάλεια και την αποκαλούν ευκαιρία. Οι εκκλήσεις ορισμένων κύκλων να αντικατασταθούν οι απαραίτητες μισθολογικές και εργασιακές προστασίες με δικαιώματα προαίρεσης δεν πρέπει να εισακουστούν. Δεν πρέπει οι εργαζόμενοι να είναι αυτοί που θα πληρώνουν το τίμημα κάθε φορά που μια επιχειρηματική ριψοκίνδυνη κίνηση αποτυγχάνει.
Ολες οι έρευνες δείχνουν ότι η καινοτομία είναι ισχυρότερη στα κράτη-μέλη με ισχυρές συλλογικές διαπραγματεύσεις. Αυτό δείχνει την ανάγκη να αξιοποιηθεί η πλούσια κληρονομιά της Ευρώπης σε θέματα συλλογικών διαπραγματεύσεων, κοινωνικού διαλόγου και εθνικής εργατικής νομοθεσίας, που προσφέρουν λύσεις τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τους εργοδότες».
Πρώτα τα κενά
Η αναπληρώτρια γενική γραμματέας της ETUC, Ιζαμπέλ Σομάν, εξήγησε πως «η τεχνική πολυπλοκότητα της ευθυγράμμισης ενός νέου καθεστώτος εταιρειών με 27 εθνικά συστήματα εργατικού δικαίου δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Η εμπειρία δείχνει ότι τα κακώς σχεδιασμένα εργαλεία εταιρικού δικαίου τα εκμεταλλεύονται γρήγορα για την αποφυγή των δικαιωμάτων των εργαζομένων».
Η κ. Σομάν ζητά από την Ε.Ε., πριν εξετάσει νέες νομικές μορφές, να φροντίσει να καλύψει τα υφιστάμενα νομοθετικά κενά, όπως η Οδηγία για τις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, όπου πάνω από το 67% όλων των υφιστάμενων ευρωπαϊκών εταιρειών περιορισμένης ευθύνης αποτελούν κενό κέλυφος που χρησιμοποιείται για την παράκαμψη των κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης και της προστασίας των εργαζομένων.
«Η Ενωση θα πρέπει επιπλέον να διασφαλίσει τον πλήρη σεβασμό και τη συμμόρφωση με την εθνική εργατική νομοθεσία, την ενημέρωση των εργαζομένων, τη διαβούλευση, τα δικαιώματα συμμετοχής και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Αυτό θα απαιτούσε προτάσεις για ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο σχετικά με την ενημέρωση, τη διαβούλευση και τη συμμετοχή που θα ισχύει για τις ευρωπαϊκές εταιρικές μορφές, για τις εταιρείες που χρησιμοποιούν τα νομικά μέσα της Ε.Ε. και για τις εταιρείες που επιτρέπουν τη διασυνοριακή κινητικότητα» σημείωσε η ίδια.
