Σοβαρή ύφεση βιώνει η παλαιστινιακή οικονομία, εξαιτίας των φονικών επίθεσης του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας, των εντατικοποιημένων περιορισμών στην κυκλοφορία και το εμπόριο στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, καθώς και της απότομης μείωσης τόσο των εγχώριων όσο και των εξωτερικών χρηματοοικονομικών πόρων.
Την ώρα που η παλαιστινιακή κυβέρνηση αγωνίζεται να διαχειριστεί μια κλιμακούμενη δημοσιονομική κρίση, επίσημα στοιχεία και αξιολογήσεις εμπειρογνωμόνων προειδοποιούν ότι η οικονομία πλησιάζει σε ένα κρίσιμο όριο: ένα όριο που απειλεί τη συνέχεια των κρατικών θεσμών και την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται ακόμη και στις βασικές τους υποχρεώσεις.
Τα στοιχεία
Κοινή έκθεση του Παλαιστινιακού Κεντρικού Γραφείου Στατιστικής (PCBS) και της Παλαιστινιακής Νομισματικής Αρχής (PMA), που δημοσιεύθηκε στο Palestinian Economic Monitor για το 2025, διαπίστωσε ότι η οικονομία παρέμεινε βυθισμένη σε βαθιά ύφεση καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Σύμφωνα με την έκθεση, το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) στη Γάζα συρρικνώθηκε κατά 84% το 2025 σε σύγκριση με το 2023, ενώ το ΑΕΠ στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη μειώθηκε κατά 13% κατά την περίοδο. Τα συνολικά επίπεδα του ΑΕΠ παραμένουν πολύ κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα, καταδεικνύοντας αφενός πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι η όποια πιθανή ανάκαμψη και αφετέρου την αδυναμία της οικονομίας να ανακτήσει την παραγωγική της ικανότητα υπό τις τρέχουσες συνθήκες.
Η έκθεση κατέγραψε μια σχεδόν πλήρη κατάρρευση της οικονομικής δραστηριότητας στη Λωρίδα της Γάζας, παράλληλα με απότομες συρρικνώσεις στους περισσότερους τομείς στη Δυτική Όχθη, παρά τη μέτρια βελτίωση σε σύγκριση με το 2024. Καταγράφηκε επίσης μείωση του όγκου εμπορίου από και προς την Παλαιστίνη σε σύγκριση με το 2023, ενώ η ανεργία στη Γάζα ξεπέρασε το 77% κατά τη διάρκεια του 2025.
Ο Παλαιστίνιος υπουργός Οικονομίας Μοχάμεντ αλ-Αμούρ δήλωσε ότι οι ισραηλινές αρχές παρακρατούν περίπου 4,5 δισεκατομμύρια δολάρια από τα έσοδα από την εκκαθάριση των Παλαιστινίων. Χαρακτήρισε την ενέργεια αυτή ως μια μορφή «συλλογικής τιμωρίας» που έχει υπονομεύσει σοβαρά την ικανότητα λειτουργίας της Παλαιστινιακής Αρχής.
«Το συνολικό συσσωρευμένο δημόσιο χρέος έφτασε τα 14,6 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου 2025, αντιπροσωπεύοντας το 106% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος του 2024», δήλωσε στο Al Jazeera. Όπως είπε, το χρέος περιλαμβάνει 4,5 δισεκατομμύρια δολάρια που οφείλονται στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, 3,4 δισεκατομμύρια δολάρια στον παλαιστινιακό τραπεζικό τομέα, 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε οφειλές μισθών προς τους δημόσιους υπαλλήλους, 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια που οφείλονται στον ιδιωτικό τομέα, 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια σε εξωτερικό χρέος και 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια σε άλλες οικονομικές υποχρεώσεις.
«Αυτές οι πιέσεις είχαν άμεσο αντίκτυπο στη συνολική απόδοση του δημόσιου προϋπολογισμού», τόνισε και σημείωσε πως αυτό συμβάλλει σε εκτενές έλλειμμα και σε απότομη μείωση της ικανότητας κάλυψης των λειτουργικών δαπανών και των βασικών υποχρεώσεων.
Όπως τόνισε, η παλαιστινιακή οικονομία διανύει την «πιο δύσκολη περίοδο» από την ίδρυση της Παλαιστινιακής Αρχής, το 1994.
Οι επίσημες εκτιμήσεις δείχνουν ότι το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 29% το δεύτερο τρίμηνο του 2025, σε σύγκριση με το 2023, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ μειώθηκε κατά 32% κατά την ίδια περίοδο. Αυτά τα στοιχεία ευθυγραμμίζονται με πρόσφατη έκθεση της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD), η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η παλαιστινιακή οικονομία έχει υποχωρήσει σε επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί τελευταία φορά πριν από 22 χρόνια.
Επείγον πακέτο μέτρων
Σύμφωνα με τον υπουργό, η κυβέρνηση εφαρμόζει μια σειρά από δράσεις που περιλαμβάνουν την ενίσχυση του συστήματος κοινωνικής προστασίας, την υποστήριξη της ανθεκτικότητας των πολιτών στη Δυτική Όχθη και την υποστήριξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και των παραγωγικών τομέων, ιδίως της βιομηχανίας και της γεωργίας.
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν μια απότομη πτώση σε σχεδόν όλες τις οικονομικές δραστηριότητες. Οι κατασκευές συρρικνώθηκαν κατά 41%, ενώ τόσο η βιομηχανία όσο και η γεωργία μειώθηκαν κατά 29% η καθεμία. Το χονδρικό και λιανικό εμπόριο μειώθηκε κατά 24%.
Ο τουριστικός τομέας ήταν από τους αυτούς που πλήγηκε περισσότερο. Μετά την έναρξη του πολέμου, τον Οκτώβριο του 2023, το Υπουργείο Τουρισμού ανέφερε ημερήσιες απώλειες που ξεπέρασαν τα 2 εκατ. δολάρια, καθώς ο εισερχόμενος τουρισμός σχεδόν κατέρρευσε. Μέχρι το τέλος του 2024, οι σωρευτικές απώλειες εκτιμήθηκαν σε περίπου 1 δισ. δολάρια.
Το Παλαιστινιακό Ινστιτούτο Έρευνας Οικονομικής Πολιτικής (MAS), επικαλούμενο στοιχεία του PCBS, ανέφερε μείωση κατά 84,2% στην πληρότητα των ξενοδοχείων στη Δυτική Όχθη κατά το πρώτο εξάμηνο του 2024 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους. Οι απώλειες μόνο στις υπηρεσίες διαμονής και εστίασης ανήλθαν σε περίπου 326 εκατομμύρια δολάρια.
Παρά την ύφεση, ο αλ-Αμούρ δήλωσε ότι το Υπουργείο Οικονομίας επικεντρώνεται στη διατήρηση του ιδιωτικού τομέα, στην υποκατάσταση των ισραηλινών εισαγωγών σε επτά βασικούς τομείς, στην ανάπτυξη της ψηφιακής και της πράσινης οικονομίας και στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
