Οι υψηλότεροι δασμοί του Ντόναλντ Τραμπ, ο αυξανόμενος προστατευτισμός και το ενδεχόμενο ενός παρατεταμένου εμπορικού πολέμου θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τον ρόλο του δολαρίου ως κυρίαρχου αποθεματικού και συναλλακτικού νομίσματος της υφηλίου αλλά όχι να το γκρεμίσουν από τον θρόνο του, διαπιστώνει μια νέα οικονομική έρευνα.
Οι συγγραφείς της -μεταξύ των οποίων και ο καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστημίου της Βοστόνης Τάρεκ Χασάν, ο αντιπρόεδρος της Fed του Σαν Φρανσίσκο, Τόμας Μέρτενς, και ο Τζινγκγιέ Γουάνγκ του Πανεπιστημίου Ρενμίν της Κίνας- διαπιστώνουν ότι η παντοδυναμία του δολαρίου (58% των επίσημων συναλλαγματικών αποθεμάτων παγκοσμίως στα τέλη του 2024) οφείλεται στον ρόλο του ασφαλούς καταφυγίου -δηλαδή του περιουσιακού στοιχείου απειροελάχιστου ρίσκου- που αυτό κατέχει και ο οποίος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με το ελεύθερο εμπόριο που συνδέει τις τύχες των άλλων οικονομιών με ό,τι συμβαίνει στις ΗΠΑ.
«Το δολάριο αναδεικνύεται ως το ασφαλέστερο νόμισμα στον κόσμο επειδή τα σοκ που επηρεάζουν τις ΗΠΑ μετατοπίζουν ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ζήτησης, οδηγώντας τη ζήτηση για δολάρια ως αντιστάθμισμα έναντι των συναλλαγματικών και άλλων κινδύνων. Αυτό το χαρακτηριστικό παρέχει το προνόμιο στις ΗΠΑ να δανείζονται με χαμηλά επιτόκια και να προσελκύουν επενδύσεις απ’ όλον τον κόσμο. Ενας παρατεταμένος εμπορικός πόλεμος θα μπορούσε ωστόσο να διασαλεύσει αυτήν την ισορροπία περιορίζοντας τα οφέλη που καρπώνονται οι ΗΠΑ. Οι δασμοί, ο προστατευτισμός, η απομόνωση της οικονομίας των ΗΠΑ από τις παγκόσμιες εμπορικές ροές μετριάζουν τις δυνάμεις που καθιστούν το δολάριο το ασφαλέστερο νόμισμα στον κόσμο», αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση. Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι αν ο μέσος συντελεστής των δασμών του Τραμπ ανέλθει στο 26% -το σημείο καμπής- τότε ανταγωνιστικά νομίσματα όπως το ευρώ θα καταλάβουν χώρο αποκτώντας κομβικότερο ρόλο στην παγκόσμια οικονομία.
Ας σημειωθεί ότι με τις μέχρι τώρα αυξήσεις δασμών που έχει επιβάλει ο Τραμπ, ο μέσος δασμολογικός συντελεστής των ΗΠΑ ανέρχεται σε 17%-18%. Επίπεδο που όπως εκτιμάται μπορεί να αποδυναμώσει, αλλά όχι να υπονομεύσει πλήρως τον ρόλο του δολαρίου.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο πλαίσιο οικονομικού συνεδρίου του Ινστιτούτου Brookings αυτή την εβδομάδα καθώς εντείνεται το ενδιαφέρον για τον ρόλο του δολαρίου παγκοσμίως και τις αλλαγές που προκαλούν οι πολιτικές Τραμπ. Συνέδριο της Fed στη Νέα Υόρκη αυτήν την εβδομάδα πρόκειται να εστιάσει στο ζήτημα ενώ σχεδόν όλες οι μεγάλες επενδυτικές τράπεζες εκπονούν αναλύσεις συγκρίνοντας αντικρουόμενα δεδομένα προκειμένου να προβλέψουν τις οποιεσδήποτε μεταβολές. Η φετινή πτώση της αξίας του δολαρίου θα μπορούσε να είναι ένα προειδοποιητικό σημάδι. Ωστόσο ταυτόχρονα με αυτήν καταγράφεται και άνοδος των τιμών των αμερικανικών ομολόγων και μετοχών, γεγονός το οποίο μειώνει τις ανησυχίες που εκφράζονται για την παντοδυναμία του αμερικανικού νομίσματος.
Η έκθεση σημειώνει πάντως ότι αυτό δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως δεδομένο και υπενθυμίζει την παράλληλη καθίζηση των ανωτέρω αξιών την περασμένη άνοιξη. «Το γεγονός ότι οι αμερικανικές μετοχές, τα ομόλογα του αμερικανικού Δημοσίου και το δολάριο έχασαν αξία σε μια περίοδο αναταραχής για τις διεθνείς αγορές αντιπροσωπεύει μια έντονη απόκλιση από το συνηθισμένο μοτίβο, που θέλει το δολάριο να ανατιμάται σε περιόδους παγκόσμιας πίεσης», σημειώνουν χαρακτηριστικά, αναφερόμενοι στην αντίδραση των αγορών στους δασμούς που ανακοίνωσε αρχικά ο Τραμπ στις αρχές Απριλίου.
Ανάλογο προβληματισμό για τις επιπτώσεις των δασμολογικών πολιτικών του Τραμπ εξέφρασε προχθές και ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας του Καναδά Τιφ Μακλίν. «Το ερώτημα είναι αν η κυριαρχία των ΗΠΑ στις παγκόσμιες χρηματοοικονομικές ροές θα υποχωρήσει καθώς αυτές αποσύρονται από το εμπόριο και καταγράφουν μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα. Η πρόσφατη απόδοση του δολαρίου μπορεί να μας λέει κάτι», είπε. «Το δολάριο, σημείωσε, χάνει την ελκυστικότητά του, υποχωρώντας σχεδόν 10% από το μπαράζ δασμών του περασμένου Απριλίου. Αυτή η πτώση έχει θέσει υπό αμφισβήτηση τον ρόλο του αμερικανικού νομίσματος ως ασφαλούς καταφυγίου. Προς το παρόν, το δολάριο παραμένει κυρίαρχο και -χωρίς σαφή εναλλακτική- υποψιάζομαι ότι θα παραμείνει το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα στο άμεσο μέλλον. Αλλά για πολλούς, η αξία του ως αντιστάθμισμα σε περιόδους πίεσης έχει πληγεί», τόνισε.
Αξίζει να σημειωθεί ότι σε ανάλυσή της πριν από δύο μήνες η JP Morgan διαπίστωσε πως, παρά τη μείωση του μεριδίου των ΗΠΑ στις παγκόσμιες εξαγωγές και την παραγωγή, η συναλλακτική κυριαρχία του δολαρίου εξακολουθεί να είναι εμφανής σε τομείς όπως ο όγκος συναλλάγματος και η τιμολόγηση συναλλαγών. Από την άλλη πλευρά, απομάκρυνση από το δολάριο εκτυλίσσεται στα συναλλαγματικά αποθέματα των κεντρικών τραπεζών, όπου το μερίδιό του έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών. Επίσης το μερίδιο των ξένων στην αγορά ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου έχει μειωθεί την τελευταία 15ετία, κάτι που υποδηλώνει μειωμένη εξάρτηση από το δολάριο. Η αποδολαριοποίηση είναι πιο ορατή στις αγορές εμπορευμάτων, όπου ένα μεγάλο και αυξανόμενο ποσοστό ενέργειας αποτιμάται πλέον σε μη εκφρασμένα σε δολάριο συμβόλαια.
