Η Ελλάδα είναι ίσως η μόνη χώρα της Ε.Ε. που δεν έχει αξιοποιήσει τις δυνατότητες που της δίνουν οι οδηγίες της Ε.Ε. για μεταρρύθμιση του ΦΠΑ και αυξομείωση των συντελεστών του ανάλογα με τις νέες ανάγκες που ανέδειξε η πανδημία και η πληθωριστική κρίση που την ακολούθησε.
Ο «καβγάς» που προκάλεσε μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης η καίρια ερώτηση της «Εφ.Συν.» και της Γεωργίας Σάκκουλα στη συνέντευξη Τύπου του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ, πέρα από το απαράδεκτο θράσος αγνοίας που επέδειξε ο πρωθυπουργός για νόμους που υποτίθεται ότι εγκρίνει, αποκαλύπτει την πολιτική απάτη των πλεονασμάτων για τα οποία επαίρεται η κυβέρνηση, τα οποία είναι προϊόντα της πεισματικής άρνησής της να μειώσει ή και να καταργήσει τον ΦΠΑ σε είδη πρώτης ανάγκης, για να αντισταθμίσει την ακρίβεια που λεηλατούσε το εισόδημα των φτωχότερων νοικοκυριών.
Ο πίνακας που παραθέτουμε και η αδρή παρουσίαση των αλλαγών που έκαναν 7 (ενδεικτικά) από τις 27 χώρες της Ε.Ε. επιβεβαιώνουν του (κυβερνητικού) λόγου το… ψευδές.
Αυστρία: Η τελευταία μείωση ΦΠΑ που υιοθέτησε με βάση την Οδηγία της Ε.Ε. του 2022 εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση για δικαιότερη ως προς το φύλο φορολογική πολιτική στην Ε.Ε. Από 1/1/2026, εφαρμόζεται ο «φόρος του ταμπόν» με συντελεστή ΦΠΑ 0% σε προϊόντα γυναικείας υγιεινής και αντισυλληπτικά. Η Ιρλανδία έχει κάνει το ίδιο, το Βέλγιο έχει καταργήσει πλήρως τον ΦΠΑ στα προϊόντα αυτά, η Γαλλία τον έχει μειώσει, από το 2015, από το 20% σε 5,5%, η Γερμανία από 19% σε 7% και η Ισπανία από 10% σε 4%. Το ετήσιο όριο τζίρου για υποχρεωτική υπαγωγή στον ΦΠΑ αυξήθηκε από 35.000 σε 55.000 ευρώ. Ο μειωμένος συντελεστής 10% εφαρμόζεται σε επιβατικές μεταφορές, τρόφιμα, βιβλία, εφημερίδες, ενοικιάσεις, ξενοδοχεία, είσοδο σε αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Μηδενικός είναι ο συντελεστής για φάρμακα, χρυσό κεντρικής τράπεζας, καύσιμα αεροσκαφών, οικιακά ηλιακά πάνελ. Απαλλαγμένες από ΦΠΑ είναι η εκπαίδευση, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, η υγεία, περίθαλψη και πρόνοια, τα ταχυδρομεία, η ενοικίαση ακινήτων, τα τυχερά παιχνίδια, η τέχνη.
Βέλγιο: Η νέα κυβέρνηση παρατείνει και για το 2026 τον μειωμένο συντελεστή 6% για ανακαίνιση κατοικιών άνω των δέκα ετών. Πιθανότατα η μείωση θα γίνει μόνιμη. Ο μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ 12% ισχύει για κατασκευή κοινωνικών κατοικιών, ορισμένα γεωργικά προϊόντα και υπηρεσίες εστίασης, ο συντελεστής 6% εφαρμόζεται σε βασικά τρόφιμα, βιβλία, εφημερίδες και περιοδικά, δημόσιες συγκοινωνίες, πολιτιστικές υπηρεσίες, όπως τέλη εισόδου σε μουσεία. Συντελεστής 0% εφαρμόζεται σε αγαθά που εξάγονται σε χώρες εκτός Ε.Ε. ή πωλούνται εντός της Ε.Ε. σε επιχειρήσεις που υπάγονται σε ΦΠΑ. Απαλλάσσονται από ΦΠΑ οι χρηματοοικονομικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες, η εκπαίδευση, υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, ενοικίαση ακινήτων (όχι βραχυχρόνια).
Κροατία: Η Κροατία παρέτεινε εκ νέου τη μείωση του ΦΠΑ θέρμανσης από 25% σε 5% και του φυσικού αερίου από 13% σε 5%, μέχρι τον Απρίλιο 2026. Εφαρμόζει συντελεστή 13% σε διανυκτέρευση, τρόφιμα, τροφοδοσία και εστιατόρια, πόσιμο νερό, γεωργικά εφόδια, οικιακό ηλεκτρικό ρεύμα και 5% σε βασικά τρόφιμα, βιβλία και εφημερίδες, φάρμακα και ιατρικό εξοπλισμό, εισιτήρια κινηματογράφου. Μηδενικός συντελεστής ισχύει στα εσωτερικά ταξίδια, τις εξαγωγές και τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις αγαθών, ενώ απαλλαγμένες από ΦΠΑ είναι η εκπαίδευση, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, η υγεία και η κοινωνική πρόνοια κ.λπ.
Γερμανία: Ο συντελεστής ΦΠΑ στις πωλήσεις έργων τέχνης στη Γερμανία μειώθηκε από 19% σε 7% από 1/1/2025. Από 1/1/2026 εφαρμόζεται μόνιμα μειωμένος συντελεστής 7% στις πωλήσεις τροφίμων από επιχειρήσεις φιλοξενίας. Ο μειωμένος συντελεστής 7% ισχύει, επίσης, σε πολιτιστικές εκδηλώσεις, βασικά γεωργικά προϊόντα, βιβλία, βασικά τρόφιμα, ιατρική περίθαλψη, εφημερίδες, μεταφορά επιβατών, φαρμακευτικά προϊόντα, σιδηροδρομικές, οδικές μεταφορές και θαλάσσιες μεταφορές, κοινωνικές υπηρεσίες και ύδρευση. Μηδενικός συντελεστής ισχύει στις διασυνοριακές μεταφορές αγαθών, προμήθειες εντός χώρας και αεροπορικές υπηρεσίες. Απαλλαγμένες από ΦΠΑ είναι οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, οι πωλήσεις και ενοικιάσεις ακινήτων, τα ιατρικά εφόδια, η κοινωνική πρόνοια.
Γαλλία: Μειώνει στο 5,5% τον ΦΠΑ στις μικρές οικιακές ηλιακές εγκαταστάσεις από 1/10/2025. Επαναφέρει τον ΦΠΑ αερίου στο 20%, αλλά μειώνει τον ΦΠΑ για θέρμανση που παράγεται τουλάχιστον κατά 50% από ΑΠΕ στο 5,5%. Μειωμένος συντελεστής 5,5% σε τρόφιμα, πολιτισμό, οικιακό ρεύμα, βιβλία, κοινωνική κατοικία. 0% για αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές. Απαλλαγή για νεόδμητες κατοικίες, εκπαίδευση, υγεία, πρόνοια.
Ισπανία: Από το 2022, βάσει της οδηγίας, έχει εφαρμόσει μηδενικό συντελεστή για το ψωμί, το αλεύρι, ορισμένα είδη γάλακτος, τυριά, αυγά και φρούτα, λαχανικά, όσπρια, πατάτες, δημητριακά. Εχει αυξηθεί πλέον στο 4%. Εφαρμόζει κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 21% στις βραχυχρόνιες ενοικιάσεις ακινήτων διάρκειας κάτω των 30 ημερών. 0% σε κατοικίες και ξενοδοχειακά καταλύματα, τρόφιμα, ύδρευση, επιβατικές μεταφορές, κατασκευές. 4% σε βιβλία -και ηλεκτρονικά- βασικά τρόφιμα, κοινωνική στέγη, φάρμακα. Απαλλαγή για εκπαίδευση, χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, υγεία, πρόνοια, ενοικίαση ακινήτων, τυχερά παιχνίδια.
Ελλάδα: Η μεταφορά της Οδηγίας (Ε.Ε.) 2020/285 του Συμβουλίου, που εισηγείται μεταξύ άλλων αύξηση του τζίρου των υποχρεωτικά υπαγόμενων σε ΦΠΑ επιχειρήσεων, γίνεται τυπικά, αφού απαλλάσσει από το υποχρεωτικό καθεστώς ΦΠΑ τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα με ετήσιο εγχώριο κύκλο εργασιών κάτω των 10.000 ευρώ, έναντι 25.000-85.000 ευρώ που το πήγαν οι άλλες χώρες της Ε.Ε. Στον νόμο για τον Τελωνειακό Κώδικα πέρασαν επιλεκτικά ο μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ 6% στις πολιτιστικές εισαγωγές. Μειωμένος συντελεστής 13% ισχύει για τουριστικά καταλύματα, επιβατικές μεταφορές, εισιτήρια κινηματογράφου, θεάτρου, είδη υγιεινής, ορισμένα τρόφιμα. 6% για εφημερίδες, φυσικό αέριο και ηλεκτρικό ρεύμα. 0% για εσωτερικά αεροπορικά και θαλάσσια ταξίδια, εξαγωγές και ενδοκοινοτικές παραδόσεις αγαθών, χρυσό σε κεντρικές τράπεζες. Απαλλαγή για εκπαίδευση, χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, υγεία, νοσοκομεία, πρόνοια, δημόσια ταχυδρομεία, ενοικίαση ακινήτων· στοιχήματα και τυχερά παιχνίδια, δημόσια ραδιοτηλεόραση.
