Υψηλότερη της αναμενόμενης ανάπτυξης σημείωσε η αμερικανική οικονομία στο δεύτερο τρίμηνο της χρονιάς, ωστόσο αυτό υπερεκτιμά την υγεία της καθώς οφείλεται κατά κύριο στις αλλαγές που καταγράφηκαν στο εμπόριο ελέω δασμών Τραμπ. Σύμφωνα με τις χθεσινές προκαταρκτικές εκτιμήσεις του Γραφείου Οικονομικής Ανάλυσης του αμερικανικού υπουργείου Εμπορίου, το ΑΕΠ της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου αυξήθηκε στο προηγούμενο τρίμηνο με ετήσιο ρυθμό 3% έναντι προβλέψεων 2,4% και συρρίκνωσής του κατά 0,5% στο πρώτο τρίμηνο του 2025.
Ωστόσο οι λεπτομέρειες της προκαταρκτικής έκθεσης του υπουργείου Εμπορίου υποδεικνύουν ότι παρά το ισχυρό νούμερο του ΑΕΠ, η οικονομική δραστηριότητα παρέμεινε υποτονική. Οι καταναλωτικές δαπάνες, κινητήρια δύναμη της αμερικανικής οικονομίας, αυξήθηκαν με τον χαμηλότερο ρυθμό των τελευταίων 2,5 ετών. Οι επενδύσεις των επιχειρήσεων για εξοπλισμό επιβραδύνθηκαν απότομα ύστερα από διψήφια αύξηση στο α’ τρίμηνο. Οι επενδύσεις σε κατοικίες, οι οποίες περιλαμβάνουν την κατασκευή κατοικιών και τις πωλήσεις κατοικιών μέσω μεσιτών, συρρικνώθηκαν επίσης για δεύτερο συνεχόμενο τρίμηνο. Και βέβαια, η αβεβαιότητα της εμπορικής πολιτικής του Τραμπ κατέστησε ακόμη πιο δύσκολο τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των επιχειρήσεων, με δευτερογενείς επιπτώσεις στις καταναλωτικές δαπάνες.
Στοκ εμπορευμάτων
Επι της ουσίας, το ισχυρό νούμερο του ΑΕΠ στο β’ τρίμηνο οφειλόταν σχεδόν αποκλειστικά στο εμπόριο και στη μεγάλη συρρίκνωση των εισαγωγών. Οι τελευταίες είχαν εκτοξευθεί στο α’ τρίμηνο καθώς οι επιχειρήσεις έτρεξαν να προλάβουν τους δασμούς και να δημιουργήσουν στοκ. Αποτέλεσμα ήταν το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο να χτυπήσει ρεκόρ επιβαρύνοντας την οικονομία. Η τάση αυτή αντιστράφηκε στο β’ τρίμηνο με τις εισαγωγές να σημειώνουν απότομη πτώση και τελικό αποτέλεσμα πολύ μικρότερο εμπορικό έλλειμμα που πρόσθεσε 4,99 ποσοστιαίες μονάδες στο ΑΕΠ. Η προσθήκη αυτή υπεραντιστάθμισε την υστέρηση 3,17 ποσοστιαίων μονάδων από τη μείωση των αποθεμάτων. Το εμπόριο και τα αποθέματα είναι όμως τα πιο ασταθή συστατικά του ΑΕΠ.
Οι καταναλωτικές δαπάνες από την άλλη πλευρά, οι οποίες είναι υπεύθυνες για πάνω από τα 2/3 της οικονομικής δραστηριότητας στις ΗΠΑ, αυξήθηκαν με μέτριο ρυθμό 1,4% μετά το φρενάρισμά τους στο α’ τρίμηνο. Επίσης ένα άλλο μέτρο που θεωρείται βαρόμετρο της υποκείμενης οικονομικής ανάπτυξης στις ΗΠΑ, οι ιδιωτικές εγχώριες αγορές -οι οποίες εξαιρούν εμπόριο, αποθέματα και κυβέρνηση-, αποτυπώνοντας τη ζήτηση, αυξήθηκαν με ρυθμό 1,2% έπειτα από άνοδο 1,9% το α’ τρίμηνο. Ηταν η πιο αργή αύξηση της εγχώριας ζήτησης από το δ’ τρίμηνο του 2022.
Εχοντας ανάλογη θέαση των πραγμάτων το ΔΝΤ προειδοποίησε προχθές ότι οι υψηλές εισαγωγές με την ώθηση που πρόσφεραν έως τώρα όχι μόνο θα εξασθενήσουν αλλά και θα αποτελέσουν τροχοπέδη για την οικονομική δραστηριότητα στο β’ εξάμηνο του έτους έως το 2026. Το Ταμείο προέβλεψε ότι οι δασμοί θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα και προειδοποίησε ότι υπάρχουν ήδη ενδείξεις αύξησης των τιμών καταναλωτή στις ΗΠΑ.
Μεγάλες εταιρείες καταναλωτικών αγαθών, όπως οι Procter&Gamble, Levi Strauss, Nike, Porsche, Aston Martin, ανακοίνωσαν τις τελευταίες ημέρες την πρόθεσή τους να μετακυλήσουν το υψηλότερο κόστος που τους προσάπτουν οι δασμοί στις τιμές που πληρώνουν οι πελάτες τους στις ΗΠΑ. Την ίδια στιγμή κάποιες εταιρείες εκμεταλλεύονται τους δασμούς και το χάος που προκαλεί η πολιτική του Τραμπ προκειμένου να κερδοσκοπήσουν. Ανάλυση που δημοσίευσε την περασμένη Τρίτη η προοδευτική ερευνητική ομάδα Groundwork Collaborative αποκαλύπτει ότι αρκετές αμερικανικές εταιρείες χρησιμοποιούν ως δικαιολογία τους δασμούς για να αυξήσουν τις τιμές τους. Η ανάλυση χρησιμοποίησε τα ίδια τα λόγια των ανώτερων στελεχών αυτών των εταιρειών από πρόσφατες παρουσιάσεις οικονομικών αποτελεσμάτων.
Υπερτιμολογήσεις
Οι CEOs φέρονται να συζητούσαν σχέδια για αύξηση κόστους και τιμών ακόμη και όταν οι εισροές τους δεν επηρεάζονταν σημαντικά από τους δασμούς. Χαρακτηριστική η περίπτωση του διευθύνοντος συμβούλου της κατασκευάστριας προϊόντων παραγωγής ενέργειας Generac Power System, Ααρον Τζάγκγρεντ, ο οποίος σε μια παρουσίαση αποτελεσμάτων νωρίτερα φέτος δήλωσε ωμά ότι «ακόμα κι αν έχουμε μέταλλα που δεν επηρεάστηκαν άμεσα από τους δασμούς, η έμμεση επίδραση των δασμών είναι ότι δίνουν στους παραγωγούς χάλυβα, στα εργοστάσια και σε άλλους κατασκευαστές… μεγάλη κάλυψη για αυξημένη τιμολόγηση σε ορισμένες περιπτώσεις».
Η έκθεση κατονομάζει και ντροπιάζει τις εταιρείες για τις αυξήσεις τιμών, ενώ η εκτελεστική διευθύντρια της Groundwork Collaborative, Λίντσεϊ Οουενς, επικρίνει και τον Τραμπ για τις ευθύνες που φέρει. «Η ταραγμένη εμπορική πολιτική του προέδρου Τραμπ έχει δημιουργήσει μια τέλεια καταιγίδα χάους στην αγορά, δίνοντας στις εταιρείες μια χρυσή ευκαιρία να αυξήσουν τις τιμές, τα περιθώρια κέρδους και να εκμεταλλευτούν τους Αμερικανούς απλώς επειδή μπορούν».
Εν τω μεταξύ έκθεση του Tax Foundation που δημοσιεύτηκε την προηγούμενη Δευτέρα εκτιμά ότι οι δασμοί του Τραμπ θα επηρεάσουν το 75% των τροφίμων που εισάγονται στις ΗΠΑ από άλλες χώρες, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τα φτωχότερα νοικοκυριά.
Η έκθεση αναφέρει ότι «το 2024, οι ΗΠΑ εισήγαγαν τρόφιμα αξιας 221 δισ. δολαρίων, εκ των οποίων το 74% (163 δισ. δολάρια) αντιμετώπισε τους δασμούς του Τραμπ». Το think tank της Ουάσινγκτον προειδοποιεί ότι ενώ αυτές οι εισαγωγές δασμολογούνται στην παρούσα φάση με 10% έως 30%, ενδέχεται να επιβαρυνθούν με πάνω από 30% για ορισμένες χώρες εάν οι αμοιβαίοι δασμοί του Τραμπ τεθούν σε ισχύ την 1η Αυγούστου.
