ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Συγχώνευση των Ταμείων Συνοχής και Αγροτικής Πολιτικής, σε μια λογική «εθνικού φακέλου» για κάθε χώρα, τριπλασιασμός του προϋπολογισμού για τη μετανάστευση και τη διαχείριση συνόρων, ένα Ταμείο ύψους 410 δισ. ευρώ για την ανταγωνιστικότητα και ένα εργαλείο διαχείρισης κρίσεων έως και 400 δισ. ευρώ, «γιατί οι κρίσεις είναι νέα κανονικότητα».
Αυτά είναι τα κυριότερα σημεία της πρότασης της Κομισιόν για τον επόμενο 7ετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό που θα πρέπει να εγκριθεί από Ευρωκοινοβούλιο και κράτη-μέλη και να εφαρμοστεί από τις αρχές του 2028.
Το σχέδιο συμπεριλαμβάνει, επίσης, τη διάθεση 131 δισ. ευρώ για την Αμυνα και το Διάστημα, ποσό πέντε φορές μεγαλύτερο σε σχέση με σήμερα, αλλά και 200 δισεκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση του ρόλου της Ε.Ε. στον κόσμο, εκ των οποίων -για πρώτη φορά- 100 δισ. για την Ουκρανία.
Πρόκειται για τον μεγαλύτερο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό στην ιστορία της Ε.Ε. Το προτεινόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) ξεπερνά τα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ ή το 1,26% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της Ε.Ε., δήλωσε στους δημοσιογράφους η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Το ποσό αυτό υπερβαίνει κατά πολύ τον τρέχοντα προϋπολογισμό, ο οποίος ανέρχεται σε 1,13% του ΑΕΠ της Ε.Ε.
Παρουσιάζοντας την πρόταση, η πρόεδρος της Κομισιόν υποσχέθηκε τον πιο «στρατηγικό, ευέλικτο και διαφανή μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό», που θα απαντά στις προκλήσεις και θα μπορεί να προσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες που θα προκύψουν, «έχοντας μάθει από την περίοδο της πανδημίας, την ενεργειακή κρίση αλλά και τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας».
Οπως είπε, ο συνολικός προϋπολογισμός πέφτει μόλις στο 1,15% του ΑΕΠ, αν ληφθούν υπόψη οι αποπληρωμές του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο χρηματοδοτείται μέσω του κοινού χρέους της Ε.Ε.
Μείωση των πόρων για την ΚΑΠ και τη Συνοχή
Τη συζήτηση, χθες, «έκλεψε» η συγχώνευση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και της Πολιτικής Συνοχής της Ευρώπης. Για τις προηγούμενες δεκαετίες, οι δύο αυτοί τομείς καταλάμβαναν το ένα τρίτο του προϋπολογισμού της Ε.Ε., παρέχοντας επιδοτήσεις στους αγρότες και αναπτυξιακά κονδύλια στις φτωχότερες περιφέρειες της Ευρώπης, μέσω περίπου 500 ξεχωριστών χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Τώρα, αυτά τα προγράμματα θα πρέπει να συνδυαστούν σε 27 «εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν.
Τα σχέδια αυτά ανέρχονται συνολικά σε 865 δισεκατομμύρια ευρώ ή λιγότερο από το ήμισυ του συνολικού προϋπολογισμού. Η Κομισιόν επιμένει ότι δεν θα υπάρξουν περικοπές, αλλά, σύμφωνα με αναλυτές, το συνολικό κονδύλι της ΚΑΠ θα συρρικνωθεί από 387 δισ. ευρώ σε 300 δισ. ευρώ, «μια περικοπή που ανέρχεται σε σχεδόν 30% σε τιμές 2025».
Μιλώντας στο Ευρωκοινοβούλιο χθες, ο επίτροπος Γεωργίας της Ε.Ε., Κριστόφ Χάνσεν, επέμεινε ότι η ΚΑΠ παραμένει μια αυτόνομη πολιτική, με εγγυημένες άμεσες πληρωμές στους αγρότες. Επίσης ισχυρίστηκε ότι η μείωση «παραμένει περίπου η ίδια» σε πραγματικούς όρους, λαμβάνοντας έντονη κριτική από πολλούς ευρωβουλευτές.
Χαρακτηριστική η τοποθέτηση της Ιρλανδής ευρωβουλευτή των Φιλελευθέρων, Κίαραν Μαλούλι, η οποία τόνισε το γεγονός ότι η χρηματοδότηση της γεωργίας έχει μειωθεί πάνω από 20%, ενώ οι αμυντικές δαπάνες πρόκειται να πενταπλασιαστούν.
Εμφαση στην Αμυνα
Η άλλοτε «κορόνα του στέμματος», η εφαρμογή των «πράσινων» πολιτικών της Κομισιόν, είναι σαφώς υποβαθμισμένη στο νέο σχέδιο. Αφορά τη δέσμευση του 35% του συνολικού προϋπολογισμού για δράσεις που αφορούν το κλίμα και τη βιοποικιλότητα.
Η έμφαση δίνεται ξανά στην Αμυνα, «επειδή γνωρίζουμε ότι η ασφάλεια αποτελεί κορυφαία ανησυχία για τους πολίτες και τις κυβερνήσεις». Επίσης, διπλασιάζεται ο Μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» για τις μεταφορές και πολλαπλασιάζεται η στρατιωτική κινητικότητα επί 10.
«Οι ένοπλες δυνάμεις μας μπορούν να κινούνται πιο γρήγορα, καλύτερα, μαζί. Επίσης, πολλαπλασιάζουμε τις δαπάνες για ενεργειακές υποδομές επί 5. Αυτό ενισχύει την ενεργειακή ανεξαρτησία και επιταχύνει την καθαρή μετάβαση. Και αυξάνουμε σημαντικά τις επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια και τις υποδομές διπλής χρήσης. Πρόκειται για την ευρωπαϊκή άμυνα, την ευρωπαϊκή συνδεσιμότητα και την ευρωπαϊκή ετοιμότητα», συμπλήρωσε η Φον ντερ Λάιεν.
Η Επιτροπή επιπλέον προτείνει 200 δισ. ευρώ για το Παγκόσμιο Ευρωπαϊκό Μέσο, για την ενίσχυση της θέσης της στον κόσμο. Πρόκειται για αύξηση 75%, που αντιστοιχεί στις ευθύνες της Ε.Ε. απέναντι στον κόσμο -αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια, τις στρατηγικές συνεργασίες και τη Διεύρυνση της Ε.Ε.
«Η Διεύρυνση είναι βασική προτεραιότητα και όχι απλώς ένας πολιτικός στόχος. Είναι μια στρατηγική επένδυση στη σταθερότητα και την ευημερία της Ευρώπης. Γι’ αυτό ανοίγουμε ολόκληρη την εργαλειοθήκη της Παγκόσμιας Ευρώπης στις υποψήφιες χώρες -όχι μόνο τεχνική βοήθεια αλλά και υποστήριξη για μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις», δήλωσε η Φον ντερ Λάιεν.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, όλα τα χρηματοδοτικά κονδύλια θα εξαρτώνται από τη συμμόρφωση του κάθε κράτους-μέλους με το κράτος Δικαίου, μια βασική αλλαγή στις προϋποθέσεις εκταμίευσης ευρωπαϊκών χρημάτων -μια αντίδραση στη δημοκρατική οπισθοδρόμηση που παρατηρείται στην Ουγγαρία.
«Το κράτος Δικαίου είναι απαραίτητο», δήλωσε η Φον ντερ Λάιεν. «Θα διασφαλίσουμε υπεύθυνες δαπάνες και πλήρη λογοδοσία». Στα θετικά της πρότασης, το πρόγραμμα Erasmus+ αυξάνεται κατά 50%, το ερευνητικό πρόγραμμα Horizon διπλασιάζεται, οι επενδύσεις στην ψηφιακή τεχνολογία πενταπλασιάζονται και εξαπλασιάζονται τα κονδύλια για την ώθηση στην καθαρή τεχνολογία, τη βιοοικονομία και την απαλλαγή από το διοξείδιο του άνθρακα.
Χρήματα από τσιγάρα, προϊόντα καπνού και ρυπογόνες εκπομπές
Η πρόεδρος της Κομισιόν επέμεινε ότι, παρά την αύξηση, οι χώρες που συνεισφέρουν στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό δεν θα δώσουν παραπάνω χρήματα. Τότε πού θα βρεθούν τα χρήματα; Ηταν η αυτονόητη απορία στα χείλη όλων στις Βρυξέλλες.
Η Κομισιόν υπολογίζει ένα σταθερό ετήσιο ποσό για την αποπληρωμή του Ταμείου Ανάκαμψης, του κοινού δανεισμού δηλαδή της Ε.Ε. Η αποπληρωμή θα ξεκινήσει από το 2028 και θα φτάσει έως το 2058. Το ποσό για την 7ετία 2027-2034 υπολογίζεται σε 168 δισ. ευρώ συνολικά.
Πέρα από αυτό, η Κομισιόν προτείνει 5 νέους ίδιους πόρους, που εκτιμάται ότι θα αποφέρουν έσοδα περίπου 58,5 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως (σε τιμές 2025). Σε αυτούς συμπεριλαμβάνεται το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ε.Ε. (ETS), με περίπου 9,6 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, κατά μέσο όρο, και ο Μηχανισμός Προσαρμογής Συνόρων Ανθρακα (CBAM), που αναμένεται να παράγει περίπου 1,4 δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως, κατά μέσο όρο.
Εδώ συμπεριλαμβάνεται και ο ειδικός φόρος κατανάλωσης καπνού, που βασίζεται στην εφαρμογή ενός ποσού επί του ελάχιστου συντελεστή ειδικού φόρου κατανάλωσης που επιβάλλεται στα προϊόντα καπνού, ειδικά για κάθε κράτος-μέλος. Αναμένεται να αποφέρει περίπου 11,2 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, κατά μέσο όρο.
Αλλοι ίδιοι πόροι είναι ένας Εταιρικός Πόρος για την Ευρώπη (CORE), μια ετήσια εφάπαξ συνεισφορά από εταιρείες, εκτός από τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, που λειτουργούν και πωλούν στην Ε.Ε. με καθαρό ετήσιο κύκλο εργασιών τουλάχιστον 100 εκατομμύρια ευρώ. Και, τέλος, ένας πόρος που βασίζεται σε μη συλλεγόμενα ηλεκτρονικά απόβλητα, μέσω της εφαρμογής ενός ενιαίου συντελεστή στο βάρος των μη συλλεγόμενων ηλεκτρονικών αποβλήτων. Αναμένεται να παράγει περίπου 15 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, κατά μέσο όρο.
Τους ένωσε όλους εναντίον της!
Ολες οι πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εναντίον της Κομισιόν και της Φον ντερ Λάιεν
Με την πρότασή της, η Κομισιόν κατάφερε το ακατόρθωτο: να συγκεντρώσει όλες τις πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εναντίον της! Ακόμα και η πολιτική ομάδα της Φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι δεν θα στηρίξει την πρόταση της Κομισιόν. «Είμαστε απογοητευμένοι. Θα απορρίψουμε τον προϋπολογισμό της Ε.Ε. που δεν καταφέρνει να εξασφαλίσει επαρκή χρηματοδότηση για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την Πολιτική Συνοχής. Τους πυλώνες του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα κοινό όραμα», δήλωσε ο ευρωβουλευτής της Ν.Δ. Μανώλης Κεφαλογιάννης, μέλος της Επιτροπής Γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
«Ούτε η Ομάδα του ΕΛΚ ούτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα εγκρίνουν έναν προϋπολογισμό που προωθεί μεμονωμένα εθνικά σχέδια και που δεν σέβεται πλήρως τον νομοθετικό και δημοσιονομικό ρόλο του Κοινοβουλίου. Αυτό που προτείνει η Επιτροπή είναι απλώς ένα rebranding. Είμαστε εδώ για την ουσία, όχι για τα συνθήματα. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα κοινό όραμα, όχι 27 ξεχωριστές λίστες αγορών. Ενας πραγματικός προϋπολογισμός της Ε.Ε. δεν μπορεί να περιορίζεται στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή των εθνικών προτιμήσεων», τόνισε ο ευρωβουλευτής Ζίγκφριντ Μουρεσάν, αντιπρόεδρος της Ομάδας του ΕΛΚ και επικεφαλής διαπραγματευτής του Κοινοβουλίου για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ε.Ε.
«Η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η Πολιτική Συνοχής ήταν ανέκαθεν η βασική ταυτότητα της Ε.Ε. Η προτεινόμενη συγχώνευσή τους σε έναν ενιαίο εθνικό φάκελο αποτελεί σημαντικό πλήγμα για το ευρωπαϊκό εγχείρημα και την ικανότητά του να αποδείξει σε όλους τους Ευρωπαίους ότι το εγχείρημα της Ε.Ε. λειτουργεί υπέρ τους. Αυτό συμβαίνει σε μια εποχή που έχουμε τόσο πολλές ανισότητες σε όλη την Ευρώπη με πιεστικά κοινωνικά προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν, και σε εποχές που η παραγωγή τροφίμων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εθνικής ασφάλειας όλων των κρατών-μελών», δήλωσε η επικεφαλής των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ιράτσε Γκαρσία.
«Καλώ την ελληνική κυβέρνηση να συνταχθεί με τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να απορρίψει τον μεταρρυθμιστικό συγκεντρωτισμό της Επιτροπής και να υπερασπιστεί ενεργά την ανάγκη για ισχυρές, διακριτές, αποκεντρωμένες πολιτικές Συνοχής, ΚΑΠ και Αγροτικής Ανάπτυξης στην επόμενη προγραμματική περίοδο», τόνισε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και των Σοσιαλιστών, Σάκης Αρναούτογλου.
«Από την Ευρώπη της Αλληλεγγύης, η κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μας οδηγεί στην Ευρώπη του κατακερματισμού, της περιθωριοποίησης και επανεθνικοποίησης. Στη διαπραγμάτευση μόνο με τις κυβερνήσεις, χωρίς καμία δυνατότητα παρέμβασης για οποιονδήποτε κοινωνικό, οικονομικό ή αυτοδιοικητικό φορέα», συμφωνεί και ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης.
Την αντίθεσή της στην επανεθνικοποίηση των κονδυλίων της Ε.Ε. εξέφρασε και η Ευρωπαϊκή Αριστερά, η οποία προσθέτει ακόμα ένα σημείο: «Η περικοπή της χρηματοδότησης του κύριου πυλώνα της κοινωνικής χρηματοδότησης σε μια εποχή που η Ε.Ε. υστερεί δραστικά στους δικούς της κοινωνικούς στόχους αποτελεί στην καλύτερη περίπτωση πράξη αυταπάτης και στη χειρότερη αυτοκαταστροφής. Πρέπει να διπλασιάσουμε το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, όχι να το περικόψουμε. Πώς μπορούμε να δικαιολογήσουμε τη μείωση της στήριξης για θέσεις εργασίας ή για την εκπαίδευση και την εκτροπή αυτών των πόρων στον αμυντικό τομέα, ενώ η ανισότητα πλούτου συνεχίζει να αυξάνεται; Εάν η Επιτροπή επιμείνει να ακολουθήσει αυτή την πορεία, θα μας βρουν σθεναρά αντίθετους», δήλωσε η εισηγήτρια της Αριστεράς, Εστρέγια Γκαλάν, από το κόμμα Sumar της Ισπανίας.
Η Αριστερά εκφράζει επίσης τη λύπη της για την αποτυχία συμπερίληψης μιας Ευρωπαϊκής Εγγύησης για τα Παιδιά ύψους 20 δισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού.
Μιλώντας θεσμικά, σε κοινή ανακοίνωσή τους, οι πρόεδροι των μεγαλύτερων πολιτικών ομάδων του Ε.Κ. (ΕΛΚ, Σοσιαλιστές, Φιλελεύθεροι και Πράσινοι) τόνισαν ότι «ως το μόνο άμεσα εκλεγμένο θεσμικό όργανο της Ε.Ε., επιμένουμε σθεναρά να γίνονται πλήρως σεβαστά τα νομοθετικά, δημοσιονομικά και τα προνόμια απαλλαγής του Κοινοβουλίου σε κάθε στάδιο της διαδικασίας. Το επόμενο ΠΔΠ θα πρέπει να υπόκειται σε πλήρη κοινοβουλευτικό έλεγχο και λογοδοσία και να διασφαλίζει τον ρόλο του Κοινοβουλίου ως συννομοθέτη, δημοσιονομικής και αρμόδιας για την απαλλαγή αρχής».
