Τίτλοι τέλους για τα υψηλά επιτόκια του δολαρίου

Με μεγάλη καθυστέρηση και πολύ «πόνο» από τα εκατομμύρια νοικοκυριά, που είδαν τη ζωή τους να συνθλίβεται την τελευταία περίοδο μεταξύ του ανεξέλεγκτου πληθωρισμού και του δυσβάστακτου κόστους του χρήματος, οι μεγαλύτεροι κεντρικοί τραπεζίτες του κόσμου σήμαναν αυτό το Σαββατοκύριακο και επίσημα το τέλος της σφιχτής νομισματικής πολιτικής.

Μιλώντας από το βήμα του ετήσιου συνεδρίου της Fed του Κάνσας Σίτι στο Τζάκσον Χόουλ του Ουαϊόμινγκ την περασμένη Παρασκευή, ο πρόεδρος της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας Τζερόμ Πάουελ διεμήνυσε χαρακτηριστικά ότι «έφτασε η ώρα για την προσαρμογή της νομισματικής πολιτικής» και ότι πλέον η βασική προτεραιότητά του είναι η προστασία της εγχώριας αγοράς εργασίας. Η δήλωση εξελήφθη ως ισχυρή ένδειξη ότι η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ τερματίζει οριστικά τον τρέχοντα κύκλο υψηλών επιτοκίων και ξεκινά τη μείωσή τους άμεσα, από τη συνεδρίαση της αρμόδιας επιτροπής στα μέσα του επόμενου μήνα, όπως προέβλεπαν οι αγορές.

Η δήλωσή του σημαίνει επί της ουσίας ότι η μάχη της Fed κατά του πληθωρισμού –ο οποίος προσέγγισε πρόσφατα το 2,5% έναντι του στόχου 2%– λαμβάνει τέλος. Η αμερικανική ομοσπονδιακή τράπεζα ξεκίνησε την αύξηση των επιτοκίων της τον Μάρτιο του 2022, ανεβάζοντάς τα ώς το 5,25%-5,5%, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 25 ετών. Στο επίπεδο αυτό τα διατήρησε για περισσότερο από έναν χρόνο. Στις παρατηρήσεις του από το Τζάκσον Χόουλ, ο Πάουελ υπογράμμισε ότι «η κατεύθυνση του ταξιδιού είναι πλέον σαφής» και ότι «ο χρόνος και ο ρυθμός μείωσης των επιτοκίων θα εξαρτηθούν από τα εισερχόμενα στοιχεία, τις εξελισσόμενες προοπτικές και την ισορροπία των κινδύνων». Προσέθεσε ότι «οι ανοδικοί κίνδυνοι για τον πληθωρισμό έχουν μειωθεί, ενώ οι καθοδικοί κίνδυνοι για την απασχόληση έχουν αυξηθεί».

Αναθεώρηση

Τα σχόλιά του ήρθαν δύο ημέρες μετά τη σημαντική προς τα κάτω αναθεώρηση των εκτιμήσεων του υπουργείου Εργασίας για την αύξηση των θέσεων εργασίας το 2023 και αρχές του 2024. Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία στο 12μηνο που εξέπνευσε στα τέλη του προηγούμενου Μαρτίου οι ΗΠΑ πρόσθεσαν 818.000 λιγότερες θέσεις εργασίας απ’ ό,τι πίστευε προηγουμένως το υπουργείο Εργασίας. Τα δεδομένα ενισχύουν τους φόβους ότι η Fed έχει καθυστερήσει επικίνδυνα στην αποκλιμάκωση της πολιτικής της. Fed και Πάουελ επικρίθηκαν τους τελευταίους μήνες έντονα από τις προοδευτικές δεξαμενές σκέψεις στις ΗΠΑ για τη παρατεταμένη διατήρηση των υψηλών επιτοκίων στο τελευταίο 12μηνο, παρότι ο πληθωρισμός υποχωρούσε. Η επιμονή αυτή, όπως τονίζουν, κατέστησε δυσβάσταχτη την εξυπηρέτηση των χρεών για πολλά αμερικανικά νοικοκυριά τα οποία είχαν ήδη δει νωρίτερα το εισόδημά τους να εξανεμίζεται από τον υψηλό πληθωρισμό.

Κατηγορίες κατά του Πάουελ υπάρχουν όμως και από αρκετούς Ρεπουμπλικανούς, οι οποίοι σημειώνουν ότι η επικείμενη πρώτη μείωση των επιτοκίων στη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου έρχεται μόλις 7 εβδομάδες πριν από τις εκλογές και κατά συνέπεια αποτελεί αβάντα προς τους Δημοκρατικούς λίγο πριν από την κρίσιμη μάχη για την κατάκτηση του Λευκού Οίκου. Η άποψη αυτή παίχτηκε ευρέως στα μεγάλα ΜΜΕ, τα οποία άφηναν να εννοηθεί ότι με την ομιλία του στο Τζάκσον Χόουλ και τον υπαινιγμό άμεσης μείωσης των επιτοκίων ο Πάουελ έδειξε ότι δεν «μασάει» στις πολιτικές πιέσεις. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι ότι σε διάστημα μόλις 7 εβδομάδων από τις εκλογές μια μικρή μείωση της τάξης του 0,25% από τον Πάουελ ελάχιστα πράγματα θα μπορούσε να αλλάξει στην οικονομία και στις διαθέσεις των ψηφοφόρων. Αν ο Πάουελ ήθελε πραγματικά να βοηθήσει τους Δημοκρατικούς, θα μείωνε τα επιτόκια πολύ νωρίτερα.

Το Revolving Door Project, μια προοδευτική ομάδα που παρακολουθεί την αμφιλεγόμενη μετακίνηση στελεχών του δημόσιου στον ιδιωτικό τομέα, κατηγόρησε μάλιστα τον Πάουελ για το ακριβώς αντίθετο, ότι δηλαδή υπέκυψε στις πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ και των Ρεπουμπλικανών για διατήρηση των υψηλών επιτοκίων ώς τις εκλογές του Νοεμβρίου. Ο θιασώτης της απορρύθμισης και αγαπημένος των μεγάλων τραπεζών της Wall Street επιλέχθηκε στην προεδρία της Fed το 2017 από τον Ντόναλντ Τραμπ και ο σημερινός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν παρέτεινε παρά τις ενστάσεις αρκετών τη θητεία του για ακόμη 4 χρόνια. Ηταν αυτός που στην ομιλία του στο Τζάκσον Χόουλ το 2022 είχε διαμηνύσει ωμά προς τα νοικοκυριά και τους εργαζόμενους ότι θα νιώσουν πόνο από την αντιπληθωριστική πολιτική που επρόκειτο να εφαρμόσει η Fed.

Στην Ευρώπη

Τον πόνο του ακριβού χρήματος θα συνεχίσουν πάντως να νιώθουν για καιρό και οι Ευρωπαίοι πολίτες. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Φίλιπ Λέιν, τόνισε στο Τζάκσον Χόουλ ότι, ενώ υπάρχει μεγάλη πρόοδος στη μείωση του πληθωρισμού της ευρωζώνης, η επιτυχία επιστροφής αυτού στον στόχο του 2% δεν έχει ακόμη εξασφαλιστεί και κατά συνέπεια η περιοριστική νομισματική πολιτική θα πρέπει να συνεχιστεί.

Η ΕΚΤ μείωσε τα επιτόκια για πρώτη φορά τον περασμένο Ιούνιο μετά από μια σειρά αυξήσεων σε επίπεδα ρεκόρ. Οι αγορές αναμένουν ότι θα τα ξαναμειώσει στις 12 Σεπτεμβρίου, στο 3,5%, επίπεδο που θεωρείται ωστόσο υψηλό, καθώς βάζει φρένο στις δυνάμεις τόνωσης της ανάπτυξης. Οι αγορές αναμένουν ότι η ΕΚΤ θα μειώσει τα επιτόκια τουλάχιστον τον Σεπτέμβριο και τον Δεκέμβριο.

«Ωρολογιακή βόμβα»

Εν τω μεταξύ, ενώ οι κεντρικοί τραπεζίτες συζητούσαν το Σαββατοκύριακο στο Τζάκσον Χόουλ, αίσθηση προκάλεσαν οι δηλώσεις της υπουργού Οικονομικών της Ελβετίας, Κάριν Κέλερ Σουτερ, σε ΜΜΕ της χώρας της για τα επίπεδα χρέους σε ΗΠΑ και Ευρώπη. «Κάποιες χώρες είναι τόσο χρεωμένες που δύσκολα μπορούν πλέον να δράσουν. Ρίξτε μια ματιά στην Αμερική. Είναι ωρολογιακή βόμβα! Το μίνι χρηματιστηριακό κραχ στις αρχές Αυγούστου ήταν μια προειδοποιητική βολή. Ηταν η μια έκφραση των επενδυτών για ύφεση. Τα επίπεδα του χρέους σε ΗΠΑ και Ευρώπη αποτελούν κίνδυνο για την παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα, αλλά και την Ελβετία», προειδοποίησε η Ελβετίδα υπουργός.