«Ευρω-εμφύλιος» για τις πράσινες επιδοτήσεις

Μίνι… εμφύλιο έχει προκαλέσει στην Ε.Ε. η απόφαση της κυβέρνησης Μπάιντεν για γιγαντιαία χρηματοδότηση αμερικανικών επιχειρήσεων ως απάντηση στον πληθωρισμό. Οι Βρυξέλλες ανησυχούν ότι η κίνηση των ΗΠΑ θα τραβήξει επιχειρήσεις και επενδύσεις… στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και μελετούν τρόπους αντίδρασης. Μόνο που οι Ευρωπαίοι για ακόμα μία φορά διαφωνούν για το πώς η Ε.Ε. θα πρέπει να αντιδράσει.

Ο νόμος των ΗΠΑ για τη μείωση του πληθωρισμού (Inflation Reduction Act – IRA) προσφέρει 369 δισεκατομμύρια δολάρια σε μορφή επιδοτήσεων για επιχειρήσεις που παράγουν ηλεκτρικά οχήματα, μπαταρίες, ανεμογεννήτριες ή υδρογόνο στις ΗΠΑ. Η Κομισιόν πιστεύει ότι χρειάζονται νέα κονδύλια για να εξισωθούν οι δυνατότητες των φτωχότερων και των πλουσιότερων χωρών να βοηθήσουν τις πράσινες βιομηχανίες τους έναντι του ανταγωνισμού από την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Η Ευρώπη χρειάζεται να παραμείνει ελκυστική για τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές». εξήγησε στην «Εφ.Συν.» αξιωματούχος της Επιτροπής, τονίζοντας ότι είναι ζήτημα «ζωής και θανάτου» για την πράσινη βιομηχανία και εξαιτίας των αυξημένων τιμών ενέργειας, που είναι πολύ υψηλότερες στην Ε.Ε. από ό,τι στις ΗΠΑ, και από τις συχνά χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης των πράσινων επενδύσεων στην Ε.Ε.

Την περασμένη εβδομάδα, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η Ε.Ε. θα προετοιμάσει νόμο για να διευκολύνει τη ζωή της πράσινης βιομηχανίας της και θα τον υποστηρίξει με κρατικές ενισχύσεις. Πρότεινε επίσης την ίδρυση ενός νέου Ευρωπαϊκού Ταμείου Κυριαρχίας, κατά το πρότυπο του Ταμείου Ανάκαμψης από τον κορονοϊό. Τα μέτρα που προτείνει η Κομισιόν συμπληρώνονται και από μια πιο άμεση χρηματοδοτική «λύση-γέφυρα», προκειμένου να αποτραπεί η μετακίνηση επιχειρήσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αμέσως μετά την ανακοίνωση της Φον ντερ Λάιεν, ήρθαν οι πρώτες αντιδράσεις. Με επιστολή τους της 26ης Ιανουαρίου, επτά χώρες της Ε.Ε. (Τσεχία, Δανία, Φινλανδία, Αυστρία, Ιρλανδία, Εσθονία και Σλοβακία) φρόντισαν να καταδικάσουν τα σχέδια για μια συγκρουσιακή απάντηση στον νόμο του Αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν για τη μείωση του πληθωρισμού.

Στην επιστολή ανέφεραν ότι η Ε.Ε. θα πρέπει πρώτα να δαπανήσει τα χρήματα που έχει ήδη συμφωνήσει να συγκεντρώσει μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) ύψους 800 δισ. ευρώ για την περίοδο μετά την πανδημία, το οποίο αποτελείται από επιχορηγήσεις και φθηνά δάνεια. «Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η οικονομία μπορεί να απορροφήσει καλύτερα την ήδη συμφωνηθείσα χρηματοδότηση της Ε.Ε.», έγραψαν οι επτά χώρες. «Μέχρι στιγμής έχουν χρησιμοποιηθεί μόνο περίπου 100 δισ. ευρώ από τα συνολικά 390 δισ. των επιχορηγήσεων του RRF».

«Περαιτέρω, υπάρχει ακόμη αχρησιμοποίητη δανειοδοτική ικανότητα στο RRF. Οποιαδήποτε πρόσθετα μέτρα θα πρέπει να βασίζονται σε ενδελεχή ανάλυση από την Επιτροπή του εναπομείναντος χρηματοδοτικού κενού και δεν θα πρέπει να εισαχθεί νέα χρηματοδότηση», ανέφεραν.

Στο πλευρό τους έχουν Γερμανία, Ολλανδία και Βέλγιο, που δεν υπογράφουν μεν την επιστολή, αλλά συμμερίζονται την άποψη των 7, υπενθυμίζοντας τα αχρησιμοποίητα δάνεια από το Ταμείο Ανάκαμψης τα οποία οι κυβερνήσεις δεν έχουν διεκδικήσει επειδή προτίμησαν επιχορηγήσεις.

Χθες, στη συζήτηση μπήκε δυναμικά και η Ισπανία. Η Μαδρίτη προτείνει ένα μεγάλο σύμφωνο πράσινης οικονομίας για τη διάσωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. «Η θέση μας για τις κρατικές ενισχύσεις είναι εποικοδομητική: πρέπει να βελτιωθούν, αλλά το πεδίο εφαρμογής τους πρέπει να περιοριστεί χρονικά και σε συγκεκριμένους τομείς, όπως η ενέργεια», αναφέρει το non paper που έχει στη διάθεσή της η «Εφ.Συν.».

«Η ανάπτυξη των σχεδίων ανάκαμψης πρέπει να επιταχυνθεί, διότι μας επιτρέπουν να επιτύχουμε τις αναγκαίες επενδύσεις και να προβούμε στις μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητά μας. Υποστηρίζουμε ότι το χρηματοδοτικό πλαίσιο για την πράσινη οικονομία πρέπει να βελτιωθεί, δηλαδή καλύτερα ρυθμιστικά μέσα και νέα πράσινα χρηματοδοτικά μέσα, αλλά όχι εις βάρος των ταμείων επόμενης γενιάς ή των ταμείων συνοχής», σημειώνεται στο έγγραφο.

Πράσινη μετάβαση

Με λίγα λόγια, η Μαδρίτη λέει ότι η πολιτική ανταγωνισμού της Ε.Ε. θα πρέπει να επικεντρωθεί στη στρατηγική ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της αποθήκευσης ενέργειας. Αλλά σε αντίθεση με τις επτά χώρες που υπέγραψαν την επιστολή και τις συν αυταίς, η Ισπανία δεν λέει «όχι» σε νέο δανεισμό της Ε.Ε. – απλώς ότι θα πρέπει να διατεθεί για «δημόσια αγαθά» όπως η πράσινη μετάβαση ή η στρατηγική αυτονομία.

Πάντως, η πλειονότητα των επιτρόπων κινείται υπέρ της πρότασης της προέδρου της Κομισιόν. Ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας Πάολο Τζεντιλόνι δήλωσε στη γερμανική εφημερίδα FAZ ότι είναι υπέρ της διατήρησης της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, στον απόηχο της έκρηξης των πράσινων επιδοτήσεων των ΗΠΑ, μέσω «νέων χρημάτων».

«Πρέπει, επίσης ως μήνυμα προς τις χρηματοπιστωτικές αγορές, να αποφύγουμε την εντύπωση ότι απλώς ανακατεύουμε τα υπάρχοντα χρήματα», είπε με νόημα, εν όψει της συνάντησής του με τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών.

Το θέμα θα συζητήσουν οι ηγέτες στην έκτακτη σύνοδο κορυφής στις 9 και 10 Φεβρουαρίου στις Βρυξέλλες.

Πτώση, εν αναμονή FED και ΕΚΤ

Με πτώση 260 μονάδων έκλεισε χθες ο βασικός δείκτης βιομηχανικών μετοχών του αμερικανικού χρηματιστηρίου, ενώ και οι άλλοι δύο δείκτες (ο S&P 500 και ο τεχνολογικός Nasdaq) υποχώρησαν σχεδόν 1% και 1,8%, αντίστοιχα. Για όλα φταίει η Fed. Η ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ θα προχωρήσει αύριο στην πολλοστή αύξηση επιτοκίων, πιθανότατα κατά 25 μονάδες βάσης, για να στείλει ένα σήμα επιβράδυνσης της νομισματικής σύσφιγξης.

Αντίθετα, την Πέμπτη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Τράπεζα της Αγγλίας θα επιμείνουν -κατά τις εκτιμήσεις- πιο επιθετικά με αυξήσεις 50 μονάδων βάσης στα βασικά επιτόκια του ευρώ και της στερλίνας. Πτωτικά κινήθηκαν χθες και τα περισσότερα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. Παρά την ευφορία των προηγούμενων ημερών, η «είδηση» για συρρίκνωση της γερμανικής οικονομίας το τελευταίο τρίμηνο του 2022 έκοψε τα φτερά των αισιόδοξων που βεβαιώνουν για αποφυγή της ύφεσης το 2023.