Η ΕΚΤ στον χορό των «ιεράκων»

Ακολουθώντας τη γραμμή των «ιεράκων» της νομισματικής πολιτικής και την επιθετική πολιτική αύξησης των επιτοκίων της αμερικανικής FED, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα υιοθέτησε χθες το ακραίο σενάριο, αποφασίζοντας αύξηση των βασικών επιτοκίων της κατά 75 μονάδες βάσης. Το «0» εξαφανίστηκε και τυπικά από το τρίπτυχο βασικών επιτοκίων της έπειτα από 8 χρόνια μηδενικών και αρνητικών επιτοκίων, τα οποία πλέον διαμορφώνονται σε 0,75%, 1,25% και 1,50% αντίστοιχα. Και η ΕΚΤ υπόσχεται συνέχεια, ιεραρχώντας ως σημαντικότερη την αντιμετώπιση του πληθωρισμού, παρά το γεγονός πως παραδέχεται ότι η καταπολέμησή του μέσω των υψηλότερων επιτοκίων, του ακριβότερου χρήματος και της συρρίκνωσης της άφθονης ρευστότητας που διέθεσε μέσω των προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης σε τράπεζες και μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους θα συμβάλει σε επιβράδυνση της οικονομίας της ευρωζώνης.

Η ΕΚΤ αναθεώρησε προς τα πάνω την εκτίμησή της για τον πληθωρισμό στη νομισματική ένωση στο 8,1% για φέτος (από 5,1% που προέβλεπε τον περασμένο Μάρτιο και 6,8% τον Ιούνιο). Για το 2023 ο πληθωρισμός κατά την ΕΚΤ θα κινηθεί στο 5,5%, ενώ εκτός του στόχου του 2%, και συγκεκριμένα στο 2,3%, θα μείνει και το 2024. Αυτό σημαίνει μια πλήρη διετία νομισματικής σύσφιγξης, αυξημένων επιτοκίων και ακριβότερου κόστους δανεισμού για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Η ΕΚΤ προβλέπει επίσης επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας στο τελευταίο τρίμηνο του έτους και υποχώρηση της ανάπτυξης μέχρι και το 2024. Αν και δεν χρησιμοποιεί τη λέξη ύφεση, το ενδεχόμενο αυτό υπονοείται σαφώς στα δυσμενέστερα σενάριά της. Προς το παρόν η ΕΚΤ εκτιμά αύξηση του ΑΕΠ 3,1% φέτος, 0,9% του χρόνου και 1,9% το 2024. Αλλά με την ταχύτητα της επί τα χείρω αναθεώρησης όλων των προβλέψεών της που έχει επιδείξει από την αρχή του έτους η ΕΚΤ, αυτοί οι δείκτες είναι εύκολο να πέσουν υπό το μηδέν.

Την αξιοπρεπή φετινή επίδοση, παρά την ουκρανική και ενεργειακή κρίση, διέσωσαν ο τουρισμός και η αυξημένη κατανάλωση. Αλλά κατά την ΕΚΤ αυτά τα προωθητικά πλεονεκτήματα εξαφανίζονται πλέον για 4 λόγους: 1) ο πληθωρισμός περιορίζει τις δαπάνες και φρενάρει την παραγωγή 2) η ισχυρή ανάκαμψη της ζήτησης μετά το άνοιγμα της οικονομίας θα χάσει τη δυναμική της τους επόμενους μήνες, 3) η αυστηρότερη νομισματική πολιτική σε όλες τις μεγάλες οικονομίες επηρεάζει αρνητικά την οικονομία της ευρωζώνης και 4) η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή και η εμπιστοσύνη πέφτει απότομα.

Ομόφωνη απόφαση

Το ενδιαφέρον είναι ότι η απόφαση αύξησης των επιτοκίων, όπως αποκάλυψε η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, ήταν ομόφωνη. Που σημαίνει ότι και οι λίγες φωνές κεντρικών τραπεζιτών, κυρίως από τον Νότο, όπως ο Ιταλός Φάμπιο Πανέτα, που εξέφραζαν επιφυλάξεις υπέκυψαν στη μονεταριστική «ορθοδοξία». Προφανώς με «αντίτιμο» τη στήριξη που προσφέρει το Μεταβατικό Μέσο Προστασίας (TIP), δηλαδή το πρόγραμμα αγορών ομολόγων των υπερχρεωμένων χωρών όταν ξεφεύγουν επικίνδυνα οι αποδόσεις τους (4,2% για το ελληνικό δεκαετές, 3,9% για το ιταλικό).

Η Λαγκάρντ είπε σαφώς ότι θα υπάρξουν κι άλλες αυξήσεις των επιτοκίων όσο ο πληθωρισμός θα παραμένει πολύ υψηλός κι αν πάρουμε υπόψη τις εκτιμήσεις της ΕΚΤ για την εξέλιξη των τιμών μέχρι και το τέλος του 2023, είναι πολύ πιθανό μια δεύτερη μεγάλη αύξηση τον Οκτώβριο, ενώ μέχρι τα μέσα του 2023 τα βασικά επιτόκια του ευρώ μπορεί να πετάξουν πάνω και από το 4%.