Ρήγμα στο ενεργειακό «μέτωπο» της Δύσης

Φρένο στο ξέφρενο ράλι των πετρελαϊκών τιμών έβαλε χθες ο καγκελάριος Ολαφ Σολτς διαμηνύοντας την αντίθεση της Γερμανίας στο ενδεχόμενο να μπει μπλόκο στις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι τιμές του μαύρου χρυσού εκτοξεύτηκαν χθες τα ξημερώματα στο υψηλότερο επίπεδο από το 2008 καταγράφοντας άνοδο σχεδόν 20% σε σχέση με την περασμένη Παρασκευή. Από επίπεδα χαμηλότερα των 119 δολαρίων την περασμένη Παρασκευή το μπρεντ έφτασε έως τα 139,13 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό των 115,30 δολάρια στα 130,5 δολάρια ανά βαρέλι.

Αιτία της εκρηκτικής ανόδου ήταν οι δηλώσεις του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Αντονι Μπλίνκεν, μία μέρα νωρίτερα ότι οι ΗΠΑ συζητούν με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους το ενδεχόμενο απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου στο πλαίσιο ενός νέου γύρου κυρώσεων εναντίον του Πούτιν. Η δήλωση αιφνιδίασε, καθώς τόσο η αμερικανική κυβέρνηση όσοι και Ευρωπαίοι είχαν αποκλείσει το ενδεχόμενο τέτοιου εμπάργκο.

Προτεραιότητες

Τις ανησυχίες αυτές υπενθύμισε με απογευματινή του δήλωση χθες ο Σολτς, υπογραμμίζοντας τους κινδύνους μιας τέτοιας κίνησης για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. «Η Ευρώπη έχει εξαιρέσει σκόπιμα τον ενεργειακό εφοδιασμό της από τις κυρώσεις. Ο εφοδιασμός της Ευρώπης με ενέργεια για τη θέρμανση, τις μετακινήσεις, τον ηλεκτρισμό και τη βιομηχανία δεν μπορεί να εξασφαλιστεί με κανέναν άλλο τρόπο αυτή τη στιγμή.

Η Ρωσία ήταν πέρσι ο πέμπτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ε.Ε. στις εξαγωγές της και ο τρίτος ως προς τις εισαγωγές της. Στο εμπορικό ισοζύγιο Ρωσίας-Ε.Ε. αντανακλάται η τεράστια εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο και πετρέλαιο, καθώς αυτά τα δύο αγαθά αποτελούν το 62% της αξίας των ρωσικών εισαγωγών στην Ε.Ε. (99 δισ. ευρώ το 2021). Είναι ενδιαφέρον ότι από το 2011 στο 2021 το ευρω-ρωσικό εμπόριο μειώνεται θεαματικά, παρότι το πλεόνασμα υπέρ της Ρωσίας διατηρείται λόγω ενέργειας. Η αξία των ενεργειακών αγαθών που εισάγει από τη Ρωσία η Ε.Ε. μειώθηκε κατά 50 δισ. ευρώ μέσα σε δέκα χρόνια, αλλά και πάλι η εξάρτησή της… δεν παλεύεται και εξηγεί τη δυσκολία της ευρωπαϊκής ηγεσίας να ανταποκριθεί εδώ και τώρα στο υπερατλαντικό κάλεσμα για πλήρες ενεργειακό εμπάργκο στη Ρωσία.

Ως εκ τούτου είναι ουσιαστικής σημασίας για την παροχή δημόσιων υπηρεσιών και την καθημερινή ζωή των πολιτών μας» τόνισε ο Σολτς, προσθέτοντας ότι η αντικατάσταση του ρωσικού πετρελαίου «δεν μπορεί να γίνει εν μία νυκτί». Τη θέση του Γερμανού καγκελάριου ασπάστηκαν αργότερα τόσο ο Βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον, όσο και ο ομόλογός του Μάικ Ρούτε. Ο πρώτος τόνισε ότι θέλει χρόνο η από κοινού απεξάρτηση, ενώ ο δεύτερος ότι οι κυρώσεις δεν θα πρέπει να προκαλέσουν «μη διαχειρίσιμους κινδύνους» στον ενεργειακό εφοδιασμό.

Το «όχι» των Ευρωπαίων στην πρόταση των Αμερικανών, το πρώτο (ανοιχτά) από την έναρξη της ουκρανικής κρίσης, αποκλιμάκωσε περαιτέρω τις τιμές του μαύρου χρυσού, οι οποίες μετά το πρωινό υψηλό 14 ετών είχαν ήδη αρχίσει να υποχωρούν. Αργά το απόγευμα η τιμή του μπρεντ προσέγγιζε τα 122,5 δολάρια, περιορίζοντας την άνοδό του σε σχέση με την περασμένη Παρασκευή στο 3,5%. Το αμερικανικό αργό ήταν 118,2 δολάρια, στο +2,2% αντίστοιχα. Ανάλογη αποκλιμάκωση καταγράφηκε και στις τιμές του φυσικού αερίου που αρχικά είχαν πραγματοποιήσει απίστευτο ράλι.

Η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς, το ολλανδικό TTF, χτύπησε απίστευτο ρεκόρ και διακύμανση. Από τα 220 ευρώ η μεγαβατώρα στο ξεκίνημα της χθεσινής συνεδρίασης εκτοξεύτηκε σε μόλις μιάμιση ώρα ώς και τα 345 ευρώ (+80%), για να υποχωρήσει στη συνέχεια και να προσεγγίσει αργά το απόγευμα επίπεδα λίγο πάνω από τα 210 ευρώ, στο +10,8% από την προηγούμενη Παρασκευή. Τόσο τεράστιες διακυμάνσεις σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα παραπέμπουν αναμφίβολα και σε ακραίο κερδοσκοπικό παιχνίδι. Και βέβαια δείχνουν το πόσο ακατάλληλη είναι η εναπόθεση της διαμόρφωσης της τιμής αυτού του βασικού αγαθού από τις δυνάμεις της αγοράς. Η τιμή του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου σημειώνει άνοδο 176,5% σε σχέση με έναν μήνα πριν και 1.150% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Η αντίστοιχη άνοδος του πετρελαίου μπρεντ είναι 35,3% και 80%.

Εν τω μεταξύ έντονες επικρίσεις δέχεται η Shell για την κοψοχρονιάς αγορά ρωσικού πετρελαίου. Την περασμένη Παρασκευή ο αγγλο-ολλανδικός πετρελαϊκός κολοσσός αγόρασε 1.000 μετρικούς τόνους αργού ρωσικού πετρελαίου στην τιμή των… 28,5 δολαρίων ανά βαρέλι από τον όμιλο Trafigura. Η έκπτωση-ρεκόρ αποτελεί ένδειξη ότι οι μεγάλοι αγοραστές πιθανότατα θα συνεχίσουν να αγοράζουν ρωσική ενέργεια παρά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Shell μάλιστα διεμήνυσε ότι οι κινήσεις της γίνονται σε συνεννόηση με τις κυβερνήσεις, χωρίς όμως να τις κατονομάζει. Και βέβαια το ερώτημα που γεννάται είναι: ποιος δουλεύει ποιον σε αυτόν τον πόλεμο;