H Fed αφήνει το γκάζι

H Fed αποφάσισε χθες να σηκώσει πιο γρήγορα το πόδι από το γκάζι, ενώ προανήγγειλε και πάτημα του… φρένου. Στην τελευταία φετινή συνεδρίασή της, η Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς της ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ ανακοίνωσε επίσπευση της ολοκλήρωσης του προγράμματος αγοράς ομολόγων που θεσπίστηκε στο πλαίσιο των μέτρων αντιμετώπισης της πανδημίας, αλλά και πιθανή τριπλή αύξηση των επιτοκίων της στη διάρκεια του 2022.

Η αμερικανική κεντρική τράπεζα θα μειώσει συγκεκριμένα με διπλάσιο ρυθμό τις αγορές ομολόγων, κατά 30 δισ. δολάρια τον μήνα, προκειμένου το πρόγραμμα να ολοκληρωθεί ώς τον Μάρτιο του επόμενου έτους αντί του Ιουνίου που ήταν ο αρχικός στόχος. Παράλληλα το διάγραμμα προβλέψεων της τράπεζας έδειξε ότι η πλειονότητα των αξιωματούχων της βλέπει τρεις αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο 2022. Συγκεκριμένα τα 12 από τα 18 μέλη της Επιτροπής Ανοιχτής Αγοράς αναμένουν τουλάχιστον τρεις αυξήσεις επιτοκίων, πέντε δύο αυξήσεις και ένα μέλος μία.

Τον Σεπτέμβριο τα μισά μέλη της επιτροπής προέβλεπαν τουλάχιστον μία αύξηση το 2022. Ως αποτέλεσμα αυτών των προβολών οι αξιωματούχοι της τράπεζας προβλέπουν κατά μέσο όρο την αύξηση του βασικού επιτοκίου από το τρέχον μηδενικό του επίπεδο στο 0,9% ώς τα τέλη του 2022 και με νέες συνεχιζόμενες αυξήσεις στο 1,6% το 2023 και στο 2,1% το 2024 προκειμένου ο πληθωρισμός να επανέλθει στον στόχο της τράπεζας 2%.

Αν και η Fed υπογράμμισε στο ανακοινωθέν της ότι οι ενδεχόμενες αυξήσεις των επιτοκίων θα εξαρτηθούν αποκλειστικά από την πορεία της αγοράς εργασίας, οι παραπάνω προβολές υποδεικνύουν αναμφίβολα μια πιο επιθετική αντιμετώπιση του πληθωρισμού καθώς η αμερικανική κεντρική τράπεζα πλέον δεν τον θεωρεί παροδικό φαινόμενο. Στις νέες προβλέψεις η Fed ανεβάζει την εκτίμησή της για τον πληθωρισμό του 2022 στο 2,6% από 2,2%, ενώ για την ανάπτυξη της οικονομίας αναμένει 4% από 3,8% που προέβλεπε τον Σεπτέμβριο για το 2022 και 5,5% φέτος.

Η δρομολογούμενη μετάβαση από τα σημερινά εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια σε αυστηρότερες πολιτικές πιστώσεων ενέχει πάντως σημαντικούς κινδύνους. Μια πολύ γρήγορη αύξηση αυτών και του κόστους δανεισμού θα μπορούσε να πνίξει τις δαπάνες καταναλωτών και επιχειρήσεων. Αυτό, με τη σειρά του, θα εξασθενήσει τη δυναμική της οικονομίας και πιθανότατα θα οδηγήσει σε άνοδο της ανεργίας.

Από την άλλη πλευρά, αν η Fed περιμένει πολύ καιρό για να αυξήσει τα επιτόκιά της, τότε ο πληθωρισμός μπορεί να τεθεί εκτός ελέγχου. Σε μια τέτοια περίπτωση ίσως χρειαστεί να ενεργήσει πιο επιθετικά για να σφίξει τις πιστωτικές συνθήκες τροφοδοτώντας ενδεχομένως μια νέα ύφεση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι 13 κύκλοι ανόδου των επιτοκίων της Fed από το 1955 διήρκεσαν κατά μέσο όρο λίγο λιγότερο από δύο χρόνια έκαστος. Κατά μέσο όρο, τρία έως τριάμισι χρόνια μετά την πρώτη αύξηση ενός τέτοιου κύκλου, η αμερικανική οικονομία διολίσθησε σε ύφεση. Ωστόσο το εύρος της μικρότερης και της μεγαλύτερης χρονικής περιόδου (από την πρώτη αύξηση των επιτοκίων έως την εμφάνιση της ύφεσης) είναι τεράστιο. Η ύφεση που ακολούθησε τον κύκλο ανόδου των επιτοκίων του 1980 ξεκίνησε για παράδειγμα μόλις 11 μήνες μετά την πρώτη αύξηση. Αντίθετα η ύφεση μετά τις αυξήσεις του 1983 ξεκίνησε 86 μήνες μετά, τον Ιούλιο του 1990.

Για την ώρα πάντως αρκετοί οικονομολόγοι θεωρούν απίθανο η Fed να ακολουθήσει μια πολιτική που θα επιδρούσε αρνητικά στην ανάπτυξη.

Ελάχιστοι οικονομολόγοι αναμένουν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει για πολύ καιρό ακόμη σε τόσο υψηλά επίπεδα όσο αυτά του προηγούμενου μήνα. Εκτιμούν ωστόσο ότι η υποχώρηση των τιμών δεν θα είναι τόσο μεγάλη ή τόσο γρήγορη ώστε να αποτραπεί η ανάγκη σφιξίματος.