Στη Fed… προσεύχονταν για τη σωτηρία τους οι αγορές, καθώς η πραγματική οικονομία συνειδητοποιεί όλο και πιο πολύ ότι η κρίση του κορονoϊού –που αρχικά φαινόταν περιφερειακά τοπική– είναι πλέον παγκόσμια και ο… πόνος πολύ πιο μακροχρόνιος από ό,τι είχε εκτιμηθεί. Και τελικά οι προσευχές τους εισακούσθηκαν!
Λίγες μόνο ημέρες μετά την πρώτη μείωση των επιτοκίων της και την εξαγγελία χορήγησης ρευστότητας μεγαλύτερης του 1,5 τρισ. δολαρίων στη διατραπεζική αγορά, η αμερικανική κεντρική τράπεζα ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά χθες εκ νέου μείωση των βασικών επιτοκίων δανεισμού κατά μία ποσοστιαία μονάδα σε 0% και 0,25%. Στην ανακοίνωσή της η τράπεζα αναφέρει ότι θα διατηρήσει τα επιτόκια σ’ αυτό το επίπεδο όσο διαρκέσει η κρίση που προκάλεσε η πανδημία του κορονοϊού.
Ανακοίνωσε επίσης ότι θα ενεργοποιήγσει νέο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων ύψους 700 δισ. δολαρίων, ενώ συμμετέχει και σε συντονισμένη κίνηση των μεγαλύτερων κεντρικών τραπεζών του κόσμου για τη διασφάλιση της ρευστότητας στην παγκόσμια αγορά. Την απόφαση της Fed χαιρέτησε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ που τις προηγούμενες ημέρες επέκρινε επανειλημμένα την ηγεσία της Κεντρικής Τράπεζας.
Ο μηδενισμός των επιτοκίων της Fed τη φέρνει πλέον σε απόλυτο συγχρονισμό με τις κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης και της Ιαπωνίας που επίσης έχουν μηδενικά ή αρνητικά επιτόκια.
Η εξέλιξη αυτή αλλά και όλα όσα έπραξε η Fed τις προηγούμενες ημέρες αντικατοπτρίζουν το πόσο σοβαρά είναι τα πράγματα για τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και το χρηματοπιστωτικό της σύστημα. Αρκετοί εκτιμούν ότι η αμερικανική οικονομία θα μπορούσε να καταρρεύσει στους επόμενους μήνες, καθώς όλο και περισσότεροι Αμερικανοί μολύνονται από τον κορονοϊό. Ο μύχιος φόβος της Fed είναι μην επαναληφθούν όσα συνέβησαν στην περίοδο 2007–2009, όταν η κατάρρευση της αγοράς ενυπόθηκων δανείων υψηλού ρίσκου (subprime) οδήγησε σε κραχ και συστημική κρίση.
Ενδεικτική η αντίδρασή της την περασμένη Πέμπτη, την ημέρα που η Wall Street και τα άλλα μεγαλύτερα χρηματιστήρια του πλανήτη κατέγραφαν τη μεγαλύτερη πτώση τους από το 1987. Η Fed Νέας Υόρκης έτρεξε αμέσως να προλάβει ενδεχόμενη κλιμάκωση του πανικού, όπως συνέβη μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers, και την επανάληψη του φαινομένου άρνησης δανεισμού μεταξύ των τραπεζών, ανακοινώνοντας την παροχή ρευστότητας στη διατραπεζική αγορά μέσω ρέπος, ίσης περίπου με… οκτώ ΑΕΠ της Ελλάδας.
Η κίνηση απέδωσε, αλλά όχι αμέσως. Στη Wall Street o Dow Jones έκλεισε με πτώση 9,9%, ενώ στην Ευρώπη τα μεγάλα χρηματιστήρια κατέγραψαν πτώση από 12% έως 17%. Την Παρασκευή όμως –βοηθούσης και της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στις ΗΠΑ που κήρυξε ο Ντόναλντ Τραμπ– η Wall Street ανέκαμψε σημειώνοντας άνοδο 9% ενώ και τα ευρωπαϊκά σημείωσαν μικρότερη άνοδο.
Πάντως, καθώς η μία χώρα μετά την άλλη στον κόσμο μπαίνει σε καραντίνα και οι φόβοι για κατάρρευση ολόκληρων οικονομικών κλάδων –όπως οι αερομεταφορές, ο τουρισμός, η ψυχαγωγία και το λιανικό εμπόριο εντείνονται–, όλο και περισσότεροι οικονομολόγοι αναγκάζονται να αναθεωρήσουν τις εκτιμήσεις τους για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας. Οι αναθεωρήσεις ξεκίνησαν όταν έγινε αντιληπτό ότι ο Covid-19 δεν θα επηρεάσει μόνο την Κίνα αλλά και τις υπόλοιπες οικονομίες του κόσμου.
Ωστόσο, οι περισσότερες κεντρικές τράπεζες και τα οικονομικά επιτελεία κυβερνήσεων θεώρησαν ότι η επικείμενη οικονομική συρρίκνωση θα είναι μορφής V, δηλαδή θα υπάρξει μια απότομη αλλά σύντομη κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας την οποία θα ακολουθήσει μια κατακόρυφη ανάκαμψη και επιστροφή στην κανονικότητα.
Η θέαση αυτή αποδείχθηκε όνειρο θερινός νυκτός, ενώ τα γεγονότα της περασμένης εβδομάδας ξύπνησαν στους πιο παλιούς μνήμες της προηγούμενης παγκόσμιας ύφεσης. Η ιδέα μιας ύφεσης μορφής V, δηλαδή καθίζησης στο πρώτο εξάμηνο του 2020 και εν συνεχεία γρήγορης ανάκαμψης στο δεύτερο, δείχνει πλέον άτοπη.
Το μεγάλο ερώτημα στη συνέχεια είναι πόσο αποτελεσματικές θα αποδειχθούν οι κινήσεις της Fed, της ΕΚΤ και των άλλων μεγάλων κεντρικών τραπεζών για την αποκατάσταση της ηρεμίας στις διεθνείς κεφαλαιαγορές και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ερώτημα ακόμη αποτελεί το πόσο ειλικρινείς θα είναι στην πράξη οι πολλαπλές παρεμβάσεις που ανακοινώνουν κατά ριπάς η μία μετά την άλλη τις τελευταίες ημέρες οι κυβερνήσεις.
