Το στεγαστικό πρόβλημα, η απουσία κοινωνικών κατοικιών και οι απαράδεκτες τιμές στα ενοίκια οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κάνει δεκτές, ως επιλέξιμες, τις δαπάνες για τις στεγαστικές πολιτικές αν και ποτέ πριν από το 2025 τα στεγαστικά προγράμματα δεν αναγνωρίζονταν ως ξεκάθαρο κομμάτι κοινωνικής πολιτικής.
Στην Ελλάδα την κύρια αρμοδιότητα για τη χάραξη πολιτικών στη στέγη και άρα στην αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων για τα αντίστοιχα προγράμματα έχει το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Το Παρατηρητήριο Συνοχής της «Εφ.Συν.» είχε την ευκαιρία να φιλοξενήσει στο στούντιο της εφημερίδας την αρμόδια υπουργό Δόμνα Μιχαηλίδου και να συζητήσει εκτενέστερα την αξιοποίηση των πόρων συνοχής για την κατοικία.
Από τη συζήτηση προκύπτει ότι το σύνολο των κονδυλίων που κατευθύνονται στη στέγη ανέρχεται στο ποσό των 7 δισ. ευρώ για την κάλυψη 43 διαφορετικών πρότζεκτ. Η χρηματοδότηση των 7 δισ. δεν προέρχεται μόνο από τα διαρθρωτικά ταμεία της Ε.Ε. αλλά και από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και από τα κονδύλια του κρατικού προϋπολογισμού.
Ειδικότερα, ποσό 350 εκατ. ευρώ θα διατεθεί για την κατασκευή 1.500 κατοικιών – κατανεμημένες ισάριθμα σε τρεις περιοχές της χώρας (Χαϊδάρι, Θεσσαλονίκη και Πάτρα) και σε χώρους όπου υπάρχουν ανενεργά στρατόπεδα και με πλάνο αποπεράτωσης μέσα στην επόμενη διετία. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στους πόρους που έχει διεκδικήσει η ελληνική κυβέρνηση από το ευρωπαϊκό κοινωνικό κλιματικό ταμείο.
Επίσης, τα προγράμματα Σπίτι μου 1 και Σπίτι μου 2 έχουν συνολικό προϋπολογισμό ύψους 3 δισ. ευρώ, ενώ 50 εκατομμύρια ευρώ θα διατεθούν για το πρόγραμμα «Ανακαινίζω–Νοικιάζω». Επίσης, από το νέο τομεακό του ΕΣΠΑ θα διατεθούν άλλα 350 εκατομμύρια ευρώ και άλλα 150 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για χρηματοδοτικά προγράμματα και μέσω των περιφερειακών προγραμμάτων του ΕΣΠΑ (ΠΕΠ).
«Δεν έχουμε μεγάλα οικόπεδα για να κάνουμε μεγάλες κατασκευές όπως γίνεται σε άλλες χώρες» επισημαίνει η Δόμνα Μιχαηλίδου. «Επιπλέον πρέπει να λάβουμε υπόψη τους οριζόντιους και κάθετους περιορισμούς (για τα ύψη) στην ανέγερση κατασκευών και να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα του κατακερματισμένου κλήρου στη χώρα. Αλλά ακόμη κι όταν υπάρχουν εκτάσεις, αντιμετωπίζουμε αναντιστοιχία με τις περιοχές όπου επιθυμούν να εγκατασταθούν οι πολίτες».
Αναφορικά με τα 350 εκατομμύρια που θα διατεθούν από το ευρωπαϊκό κοινωνικό κλιματικό ταμείο, το σχέδιο προβλέπει να δοθεί ως ανταλλαγή το 30% των διαμερισμάτων για τις ανάγκες των στρατιωτικών. «Τα διαμερίσματα θα έχουν διαφορετικές τοπολογίες. Λιγότερα μονόχωρα, περισσότερα δυάρια, αρκετά τριάρια. Θα δημιουργηθούν καινούργιες γειτονιές και ελπίζουμε ότι θα έχουν καλή βιωσιμότητα και συνοχή στον κοινωνικό ιστό, χωρίς γκετοποίηση. Ο κατασκευαστής και επιβλέπων του έργου θα είναι το υπουργείο Εθνικής Αμυνας με την καθοδήγηση του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, το οποίο έχει τον πρώτο λόγο για το πώς πρέπει να είναι η κοινωνική δομή των οικισμών ώστε να λειτουργεί ως ένας κοινωνικός συνεκτικός ιστός. Τα έργα θα δημοπρατηθούν και θα τα παραλάβει το υπουργείο και όλα τα διαμερίσματα θα μείνουν στο Δημόσιο» εξηγεί η κ. Μιχαηλίδου.
Το δεύτερο μεγάλο πρότζεκτ είναι αυτό που συνδέεται με την κοινωνική αντιπαροχή. Η παροχή δημόσιας γης από διάφορα υπουργεία τα οποία θα τα δώσουν αντιπαροχή σε έναν κατασκευαστή κι αυτός με τη σειρά του θα καταβάλει την αξία της γης και κάποια διαμερίσματα. Η διαδικασία για την επιλογή των κατασκευαστών θα είναι διαγωνιστική με στόχο να επιλεγεί εκείνη η εταιρεία που θα δώσει στο κράτος τα περισσότερα διαμερίσματα.
Εφόσον όμως τα συγκεκριμένα κατασκευαστικά προγράμματα είναι μεσοπρόθεσμα, δεν θα μπορούσε το αρμόδιο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας να προτείνει και να επιμείνει στη θέσπιση πλαφόν στο ύψος των ενοικίων;
H Δ. Μιχαηλίδου δηλώνει ότι προβληματίστηκε πολύ επί του θέματος, αλλά «εκεί που μπήκε ταβάνι στα ενοίκια, όπως για παράδειγμα στο Παρίσι, είχαμε το αντίθετο αποτέλεσμα, να περιοριστεί η προσφορά νέων διαμερισμάτων».
Σπεύδει δε να διευκρινίσει ότι ναι μεν η κοινωνική συνοχή εξυπηρετείται σε μεγάλο βαθμό από το νεοσύστατο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, αλλά συντελεστές είναι και τα άλλα υπουργεία. Το Παιδείας, όταν εξασφαλίζει τη βοήθεια στην οικογένεια από τη λειτουργία των ολοήμερων σχολείων. Το Υγείας, όταν λειτουργεί καλά η πρωτοβάθμια υγεία και οι πολίτες κάνουν σωστά τις εξετάσεις τους. Το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, όταν οι πρόσφυγες ζουν ως ενιαίο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας.
«Εμείς έχουμε το όνομα αλλά δεν έχουμε μόνο εμείς τη χάρη» δηλώνει η Δόμνα Μιχαηλίδου, αναγνωρίζοντας ωστόσο την υποχρέωση και τη δυσκολία που έχει το υπουργείο της να εξασφαλίζει την κοινωνική συνοχή όχι μόνο με μέτρα για τους πιο ευάλωτους πολίτες, τους άστεγους και τους ηλικιωμένους, αλλά και για τον αποκαλούμενο «μέσο πολίτη», τα νέα ζευγάρια και τους ανθρώπους που χρειάζονται μια ανεξάρτητη στέγη.
(Αναλυτικά, ακούστε το podcast του Παρατηρητηρίου Συνοχής της «Εφ.Συν.» στην efsyn.gr και στο spotify)
«Νταντάδες της γειτονιάς»
● Η Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας είναι η δικαιούχος του κοινωνικού προγράμματος «Νταντάδες της γειτονιάς» που εντάχθηκε στο τομεακό πρόγραμμα «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή», με συνολική δημόσια δαπάνη 56 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021-2027. Η απόφαση ελήφθη από τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση, σε συνεργασία με την υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου και την υφυπουργό Ελενα Ράπτη. Από το πρόγραμμα αναμένεται να ωφεληθούν 3.600 γονείς επιλέγοντας τον επιμελητή που επιθυμούν μέσα από το μητρώο της δράσης.
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε γονείς που εργάζονται ή αναζητούν εργασία, δίνοντάς τους πρόσβαση σε πιστοποιημένους φροντιστές για τα παιδιά τους, ηλικίας από 2 μηνών έως 2,5 ετών. Μέσω της δράσης, που θα εφαρμοστεί σε όλη τη χώρα, θα χορηγούνται vouchers έως 500 ευρώ τον μήνα για την κάλυψη μέρους της αμοιβής των επιμελητών ή επιμελητριών. Η φροντίδα θα μπορεί να παρέχεται είτε στο σπίτι της οικογένειας είτε στην οικία του επιμελητή.
■ Συντελεστές του «Παρατηρητηρίου Συνοχής» της «Εφ.Συν.» είναι οι Χριστίνα Κοψίνη, Αλέξανδρος Χασάνι, Γιάννης Κιμπουρόπουλος.
Το δημοσίευμα αυτό έχει παραχθεί στο πλαίσιο του έργου EuSEE (πολιτικές συνοχής της Ε.Ε. στη ΝΑ Ευρώπη) το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι απόψεις και θέσεις που διατυπώνονται σε αυτό εκφράζουν μόνο τον/τη συντάκτη/ρια, δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της χορηγούσας αρχής και η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν φέρει καμία ευθύνη γι’ αυτές.
