Bad banks κατά «κόκκινων» δανείων

Δημιουργία δικτύου εθνικών bad banks, ανάπτυξη δευτερογενών αγορών «κόκκινων» δανείων με αλλαγές στο υφιστάμενο πλαίσιο τιτλοποιήσεων ώστε να απαιτούνται λιγότερα κεφαλαία και αλλαγές στα πλαίσια αναδιάρθρωσης, αφερεγγυότητας και ανάκτησης χρεών (πέραν της εξωδικαστικής ανάκτησης των εγγυήσεων) περιλαμβάνει το σχέδιο δράσεων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αντιμετώπιση του προβλήματος των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (NPLs).

Οι προτάσεις της Ε.Ε. είναι προσαρμοσμένες στα δεδομένα που δημιουργεί η πανδημία καθώς αναμένεται αύξηση των προβληματικών δανείων, με τον επικεφαλής του εποπτικού βραχίονα της ΕΚΤ, Αντρέα Ενρία, να έχει εκφράσει φόβους για 1,4 τρισ. ευρώ «κόκκινα» δάνεια στην ευρωζώνη, πολύ υψηλότερα από τα επίπεδα της χρηματοπιστωτικής κρίση του 2008. Ωστόσο, πολλά εξαρτώνται από την ταχύτητα ανάκαμψης της οικονομίας.

Σύμφωνα με την επίτροπο Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών, την Ιρλανδή Μάρεντ ΜακΓκίνες, ύψιστη προτεραιότητα για την Επιτροπή είναι η εξασφάλιση ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες και οι επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να λαμβάνουν υποστήριξη. Τα προτεινόμενα μέτρα, ενώ διασφαλίζουν την προστασία του δανειολήπτη, μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της αύξησης των «κόκκινων» δανείων.

Η πρόταση της ΕΚΤ για πανευρωπαϊκή bad bank οδηγείται στις καλένδες για μια σειρά από λόγους (διαφορετικά NPLs, υψηλό κόστος κ.ά.), κυρίως όμως λόγω της απόρριψης -μετ’ επαίνων- από τη Γερμανία. Ετσι, προκρίνεται η δημιουργία δικτύου εθνικών bad banks, που θα τιτλοποιούν, θα τιμολογούν κεντρικά –δηλαδή από τη Φρανκφούρτη– και οι ενδεχόμενες ζημιές θα καλύπτονται από τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Για τον λόγο αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα βοηθήσει τα κράτη-μέλη που θέλουν να προχωρήσουν στη σύσταση bad bank.

Ειδικότερα, οι δράσεις και οι τέσσερις στόχοι του σχεδίου της Ε.Ε. προκειμένου να δοθούν στα κράτη-μέλη τα εργαλεία έγκαιρης αντιμετώπισης της αύξησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι:

1. Περαιτέρω ανάπτυξη των δευτερογενών αγορών των NPLs που θα επιτρέψει στις τράπεζες να καθαρίσουν τους ισολογισμούς τους από τα «κόκκινα» δάνεια, ενισχύοντας παράλληλα την προστασία των δανειοληπτών. Η σχετική πρόταση για τους διαχειριστές και τους αγοραστές πιστώσεων τελεί ήδη υπό έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία κεντρικού κόμβου ηλεκτρονικών δεδομένων σε επίπεδο Ε.Ε. προκειμένου να ενισχυθεί η διαφάνεια της αγοράς. Ετσι, θα είναι δυνατή η καλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εμπλεκομένων ώστε να γίνει αποτελεσματικότερη η αντιμετώπιση των NPLs.
2. Μεταρρύθμιση της νομοθεσίας της Ε.Ε. περί αφερεγγυότητας και ανάκτησης χρεών, που θα συμβάλει στη σύγκλιση των πτωχευτικών πλαισίων σε ολόκληρη την Ε.Ε., διατηρώντας υψηλά πρότυπα προστασίας των καταναλωτών, αυξάνοντας τη νομική ασφάλεια, ενώ θα επιταχύνει την ανάκτηση της αξίας προς όφελος του οφειλέτη και του πιστωτή. Η Επιτροπή καλεί το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να καταλήξουν γρήγορα σε συμφωνία σχετικά με τη νομοθετική πρόταση για τους ελάχιστους κανόνες εναρμόνισης για την ταχεία εξωδικαστική αναγκαστική εκτέλεση εμπράγματων ασφαλειών που πρότεινε η Επιτροπή το 2018.
3. Σύσταση και συνεργασία εθνικών εταιρειών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων (AMC), δηλαδή εθνικών bad banks, σε επίπεδο Ε.Ε. Οι εταιρείες αυτές παρέχουν ανακούφιση στις τράπεζες επιτρέποντάς τους να αφαιρέσουν NPLs από τους ισολογισμούς τους και να εστιάσουν στον δανεισμό σε βιώσιμες επιχειρήσεις και νοικοκυριά αντί να διαχειρίζονται τα NPLs. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να υποστηρίξει τα κράτη-μέλη στη δημιουργία εθνικών AMC -εάν το επιθυμούν- και θα διερευνήσει πώς θα μπορούσε να ενισχυθεί η συνεργασία με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικτύου εθνικών AMC.

Οπως σημειώνει η Επιτροπή, ενώ οι εθνικές bad banks είναι πολύτιμες, ένα δίκτυο εθνικών AMC θα μπορούσε να δώσει τη δυνατότητα στις εθνικές οντότητες να ανταλλάσσουν βέλτιστες πρακτικές, να επιβάλλουν δεδομένα και πρότυπα διαφάνειας και να συντονίζουν καλύτερα τις δράσεις. Το δίκτυο των AMC θα μπορούσε επιπλέον να χρησιμοποιήσει τον κεντρικό κόμβο δεδομένων για να συντονιστούν και να συνεργαστούν έτσι οι εθνικές bad banks μεταξύ τους, προκειμένου να ανταλλάξουν πληροφορίες για επενδυτές, οφειλέτες και διαχειριστές.

4Προληπτικά μέτρα: Δεδομένων των ειδικών συνθηκών (Covid-19) οι αρχές έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν προληπτικά μέτρα δημόσιας στήριξης, για να διασφαλίσουν τη συνεχή χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας βάσει της οδηγίας για την ανάκαμψη και εξυγίανση των τραπεζών της Ε.Ε. και τα πλαίσια κρατικών ενισχύσεων. Μεταξύ άλλων, επέρχονται αλλαγές στο πλαίσιο για τις τιτλοποιήσεις και οι τράπεζες θα δεσμεύουν λιγότερα κεφαλαία προκειμένου τα κεφαλαιακά τους αποθέματα να κατευθύνονται στη χρηματοδότηση της οικονομίας.

Η εξέλιξη αυτή δίνει μια σημαντική ανάσα στις ελληνικές τράπεζες, καθώς τα προγράμματα τιτλοποιήσεων αποτελούν βασικό εργαλείο αντιμετώπισης του προβλήματος των «κόκκινων» δανείων και ενώ έχει ήδη δρομολογηθεί το πρόγραμμα «Ηρακλής ΙΙ».