ΕΕ – Ταμείο Συνοχής: Μπροστά στην ενεργειακή κρίση η Κομισιόν «σπάει τον κουμπαρά»

Να «χρησιμοποιήσουν στο έπακρο» τα Ταμεία Συνοχής για την ενεργειακή κρίση στις χώρες τους καλεί τους 27 της Ε.Ε. ο Ραφαέλε Φίτο, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα κονδύλια της Συνοχής. Με επιστολή που έστειλε στα κράτη-μέλη, ο Φίτο κλείνει το μάτι στις πρωτεύουσες για έγκριση της ανακατεύθυνσης των κονδυλίων από τη Συνοχή σε μέτρα αντιμετώπισης των ενεργειακών επιπτώσεων του πολέμου στο Ιράν, αρκεί οι χώρες να στείλουν το νέο τους σχέδιο προς έγκριση στην Κομισιόν.

Συγκεκριμένα, ο Φίτο καλεί τα κράτη-μέλη «να αξιοποιήσουν στο έπακρο όλα τα διαθέσιμα κεφάλαια της πολιτικής συνοχής, όπου είναι εφικτό και σύμφωνα με τις προτιμήσεις των κρατών-μελών και των περιφερειών, σε επενδύσεις που σχετίζονται με την ενέργεια και μπορούν να έχουν γρήγορο αντίκτυπο και να μετριάσουν τις επιπτώσεις της αύξησης των τιμών ενέργειας».

Και συνεχίζει: «Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί, για παράδειγμα, με την κλιμάκωση των υφιστάμενων μέτρων για την υποστήριξη οικογενειών και επιχειρήσεων, μειώνοντας την κατανάλωση ενέργειας -όπως μέσω της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης των δημόσιων κτιρίων (π.χ. σχολεία, μουσεία, αθλητικές εγκαταστάσεις κ.λπ.)- διασφαλίζοντας την εφαρμογή καθαρής ενέργειας, επενδύοντας σε ενεργειακές υποδομές ή εισάγοντας πρόσθετα στα υπάρχοντα μέτρα, επεκτείνοντας παράλληλα το πεδίο εφαρμογής τους».

Η κόντρα Μελόνι – Κομισιόν

Η επιστολή Φίτο έρχεται καθώς οι πρωτεύουσες προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, το οποίο έχει διαταράξει σοβαρά κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ερχεται όμως και μετά την πίεση της χώρας του, της Ιταλίας, για ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής όχι μόνο για την Αμυνα, αλλά και για την Ενέργεια. Είναι κάτι που ανέφερε η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι στην επιστολή της προς την πρόεδρο της Κομισιόν. «Αλλιώς θα είναι δύσκολο να δικαιολογήσω στους πολίτες της χώρας μου γιατί δίνουμε χρήματα στην Αμυνα αλλά όχι στην Ενέργεια», είχε γράψει.

Η επιστολή Φίτο δίνει μια διέξοδο στην ένταση μεταξύ Μελόνι και Φον ντερ Λάιεν, αφού η Κομισιόν είναι κάθετη ότι τα μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης πρέπει να είναι «αναλογικά, στοχευμένα και προσωρινά». Η επιστολή προτρέπει τους υπουργούς να «χρησιμοποιήσουν στο μέγιστο όλα τα διαθέσιμα ταμεία της πολιτικής συνοχής για επενδύσεις που σχετίζονται με την ενέργεια και μπορούν να έχουν γρήγορο αντίκτυπο και να μετριάσουν τις αυξανόμενες τιμές ενέργειας», σύμφωνα με επιστολή που είδε η «Εφ.Συν.».

160 δισ. ευρώ διαθέσιμα

Το πόσο γρήγορα θα γίνει αυτή η διαδικασία επαφίεται στα ίδια τα κράτη-μέλη, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Επιτροπής Μασέι Μπερετσέσκι. Το ποσόν που είναι διαθέσιμο διαφέρει από χώρα σε χώρα προφανώς, αλλά τα ταμεία συνοχής συμπεριλαμβάνουν κονδύλια έως και 160 δισ. ευρώ. Αυτά τα χρήματα θα μπορούσαν να ανακατανεμηθούν για την ανακούφιση της ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη, δήλωσε ο Επίτροπος στους υπουργούς της Ε.Ε. σε επιστολή του.

Πάντως, πηγές της Κομισιόν αναφέρουν ότι αυτές οι επενδύσεις δεν θα πρέπει να αφορούν ορυκτά καύσιμα, κάτι που θα αυξήσει τις εξαρτήσεις της Ε.Ε. από εισαγωγές τρίτων κρατών. «Στόχος είναι οι επενδύσεις σε παραγωγή ενέργειας εντός της Ε.Ε.», τόνισε η πηγή.

Ο Φίτο το λέει πιο «διπλωματικά»: «Θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανακούφιση ορισμένων από τις τρέχουσες προκλήσεις, όπως ο τρόπος μείωσης της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και της έκθεσης στην αστάθεια των αγορών ενέργειας, και να δημιουργήσουν ταυτόχρονα διαρκή αντίκτυπο μακροπρόθεσμα».

Ο Φίτο πρόσθεσε επίσης ότι τα κράτη-μέλη θα πρέπει να «επιταχύνουν τον ρυθμό εφαρμογής» του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, μέρος της ευρύτερης πολιτικής συνοχής της Ε.Ε., η οποία υποστηρίζει τις περιοχές που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στο κοινωνικό και οικονομικό κόστος της μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Η βραχυπρόθεσμη επιτάχυνση θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω της δημιουργίας νέων χρηματοοικονομικών μέσων ή «περαιτέρω χρήσης χρηματοδότησης που δεν συνδέεται με το κόστος», είπε.

Τα ταμεία συνοχής της Ε.Ε. είναι το χρηματοδοτικό μέσο της Ε.Ε. για τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των πλουσιότερων και των φτωχότερων περιοχών της Ε.Ε..

Το «ξήλωμα» της Συνοχής έχει ήδη αρχίσει

Μέσω της πρόσφατης ενδιάμεσης αναθεώρησης της πολιτικής συνοχής στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Πολυετούς Προϋπολογισμού 2021 – 2027, οι χώρες και οι Περιφέρειες της Ε.Ε. έχουν ανακατανείμει κονδύλια ύψους 34,6 δισ. ευρώ υπέρ των νέων προτεραιοτήτων της Άμυνας και Ασφάλειας και 1,2 δισ. ευρώ υπέρ της πράσινης μετάβασης.