Ισως είναι το θυμάρι και το φασκόμηλο, ίσως η θαλασσινή αύρα των δύο θαλασσών που σμίγουν, ίσως το εκτυφλωτικό λευκό των οικισμών με την ιδιόρρυθμη αρχιτεκτονική τους παρουσία… Ολα εδώ, από την πιο απόμερη ξερολιθιά ώς το πιο ξεχασμένο ξωκλήσι, συνθέτουν τη φυσιογνωμία ενός τόπου έμπνευσης!
Αν σου αρέσουν τα μακρινά ταξίδια με αυτοκίνητο, η διάσχιση κατά μήκος της Πελοποννήσου, από την Αθήνα έως τη ναυτική πολίχνη της Νεάπολης, θα διαρκέσει περίπου 5 ώρες. Μάλιστα αυτήν την εποχή που οι δρόμοι έχουν αποφορτιστεί από τον καλοκαιρινό συνωστισμό, θα σου φανεί περισσότερο απολαυστική από ποτέ.
Αν πάλι αγαπάς τα θαλασσινά ταξίδια, τότε το πλοίο θα σε πάρει από τον Πειραιά και μέσα σε επτά ώρες θα σε φέρει σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα νησιά της Μεσογείου.
Το καλωσόρισμα των ταξιδιωτών γίνεται στο Διακόφτι, το κεντρικό λιμάνι των Κυθήρων. Από εδώ ένας άνετος ασφάλτινος δρόμος διατρέχει τη ραχοκοκαλιά του νησιού και οδηγεί γρήγορα και με ασφάλεια στη Χώρα και το Καψάλι.
Ιστορίες με δόγηδες και κουρσάρους
Σύμφωνα με αρχαιολογικά ευρήματα που βρέθηκαν στο σπήλαιο της Αγίας Σοφίας, τα Κύθηρα κατοικούνται ήδη από τη Νεολιθική Εποχή (6η χιλιετία π.Χ.). Η ελληνική μυθοπλασία συνέδεσε το νησί με τη γέννηση της Αφροδίτης. Στα αρχαία χρόνια το νησί ονομαζόταν Πορφυρούσα, καθώς εδώ γινόταν η αλιεία της πορφύρας, του κοχυλιού που χρησιμοποιούνταν στη βαφή των υφασμάτων με βαθύ κόκκινο χρώμα. Στον Μεσαίωνα επικράτησε η ονομασία Τσιρίγο.
Το νησί βρίσκεται στο σημείο όπου σμίγουν το Αιγαίο με το Ιόνιο και κατ’ επέκταση πάνω στους θαλάσσιους δρόμους που οδηγούν από τη Δύση προς την Ανατολή.
Οι Βενετσιάνοι αποκαλούσαν τα Κύθηρα «Μάτι στην Ανατολή», οι δε Τούρκοι «παρατηρητήριο στη Μεσόγειο».
Αυτό το μοναδικό γεωγραφικό προνόμιο ήταν η «τύχη» και μαζί η «κατάρα» των Κυθήρων, καθώς από την απαρχή της Ιστορίας όλοι οι ισχυροί ήθελαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο να πατήσουν πόδι στο νησί.
Από εδώ πέρασαν Βενετσιάνοι δόγηδες, Φράγκοι τυχοδιώκτες, Βρετανοί ευγενείς, Τούρκοι αγάδες, Σαρακηνοί κουρσάροι, Ρώσοι ναύαρχοι.
Με το καλό ή με το άγριο στρογγυλοκάθισαν στο νησί και με τη συνδρομή των ντόπιων γαιοκτημόνων φρόντιζαν με επιμέλεια για τα συμφέροντά τους.
Φυσικά, όπως πάντα, οι χαμένοι σε αυτήν τη διαδοχή των αφεντάδων ήταν οι μεροκαματιάρηδες νησιώτες που, για να γλιτώσουν απ’ τον αφανισμό, αναζητούσαν ασφάλεια στα υψώματα ή πίσω από ισχυρά τείχη, σε κάστρα χτισμένα στους γκρεμούς και τους ερημότοπους…
Το 1537 ο τρομερός πειρατής και ναύαρχος του οθωμανικού στόλου, Χαϊρεδίν Μπαρμπαρόσα, κατέστρεψε την πρωτεύουσα του νησιού (Παληόχωρα). Σε εκείνη την επιδρομή σκοτώθηκαν περίπου 7.000 άνθρωποι, ενώ όσοι απέμειναν ζωντανοί πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής.
Κάστρο και Χώρα Κυθήρων
To κάστρο των Κυθήρων, που βρίσκεται στα νότια του νησιού, θεμελιώθηκε από τον Ενετό προβλεπτή Γκουερίνι το 1503, με σκοπό να προστατεύει με τα κανόνια του το Καψάλι. Σιγά σιγά ξεκίνησε να χτίζεται γύρω από κάστρο και η Χώρα.
Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της νησιωτικής πολιτείας συνδυάζει την αιγαιοπελαγίτικη αισθητική με τη βενετσιάνικη φρουριακή κατασκευή και την επτανησιακή φινέτσα. Εδώ βρίσκεται το Αρχαιολογικό Μουσείο όπου στις δύο αίθουσές του εκτίθενται ευρήματα προϊστορικών και κλασικών χρόνων, αλλά και αντικείμενα της Ενετοκρατίας.
Μέσα στο κάστρο θα δείτε το καλοδιατηρημένο παλάτι του προβλεπτή Κυθήρων, που σήμερα στεγάζει ένα από τα καλύτερα σωζόμενα αρχεία της χώρας με έγγραφα από τον 16ο αι. Στο επίσης ανακαινισμένο κτίριο της πυριτιδαποθήκης λειτουργεί η μόνιμη έκθεση Οικοσήμων Κυθήρων.
Το Καψάλι, το δεύτερο λιμάνι του νησιού και ίσως το πιο τουριστικό του σημείο, διαθέτει σημαντικές υποδομές. Κατά μήκος της πολυσύχναστης παραλίας υπάρχουν άφθονα εστιατόρια και καφετέριες.
Ψηλά, πάνω από το Καψάλι, κολλημένο στον απόκρημνο βράχο, κρέμεται το Μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη στον Εγκρεμνό, όπου λέγεται ότι ο Αγιος Ιωάννης ο Θεολόγος εμπνεύστηκε και ξεκίνησε τη γραφή της Αποκάλυψης.
Παραλίες κοντά στη Χώρα
Μεταξύ του βράχου του κάστρου και του λιμανιού στο Καψάλι βρίσκεται η λιλιπούτεια ακρογιαλιά Σπαραγγιό, η οποία προσεγγίζεται με μονοπάτι.
Από το χωριό Κάλαμος (5 χλμ. από τη Χώρα) θα πάτε στην πασίγνωστη παραλία Χαλκός, στρωμένη με ψιλό βότσαλο, αλλά και στο ακρογιάλι Φυρή Αμμος (διαφορετική ακτή από τη Φυρή Αμμο που υπάρχει κοντά στην Αγία Πελαγία).
Φυσική της συνέχεια αποτελεί η επίσης εξαιρετική παραλία Κομπονάδα. Από το κεφαλοχώρι Καρβουνάδες, που βρίσκεται 8 χιλιόμετρα βόρεια της Χώρας, θα πάτε στο χωριό Δρυμώνα και θα κατηφορίσετε για 6 χλμ. ώς την υπήνεμη αμμουδιά Μελιδόνι.
Εξερευνώντας τα βόρεια Κύθηρα
Το κύριο λιμάνι του νησιού είναι το Διακόφτι, όπου θα βρείτε μια αμμουδερή παραλία με ρηχά νερά για να κολυμπήσετε με φόντο το ναυάγιο.
Το παραθαλάσσιο χωριό της Αγίας Πελαγίας, που έχει αναπτυχθεί αρκετά βιαστικά και άναρχα, διαθέτει επίσης μια θαυμάσια αμμουδιά. Στις βραχώδεις ακτές της περιοχής θα δείτε τις διαμορφωμένες κοιλότητες απ’ όπου οι ντόπιοι συλλέγουν με τον παραδοσιακό τρόπο το αλάτι.
Νότια από τον μόλο του λιμανιού της Αγίας Πελαγίας απλώνεται το ακρογιάλι της Φυρής Αμμου και αμέσως μετά οι ακτές Λορέντζο και Καλαμίτσι. Στη συνέχεια συναντάμε τη βοτσαλιά της Κακιάς Λαγκάδας.
Από αυτό το σημείο ανέβηκαν οι πειρατές του Μπαρμπαρόσα και κατέλαβαν την Παληόχωρα.
Στο βορειότερο άκρο του νησιού βρίσκεται της «Κυράς το Χωριό», ο Ποταμός, γνωστός για το παζάρι που γίνεται εδώ κάθε Κυριακή.
Επόμενη στάση το χωριό Καραβάς με τα πετρόκτιστα σπίτια του και τις δροσερές Πηγές Αμήρ Αλή. Για μπάνιο θα πάτε στο ακρογιάλι της Πλατιάς Αμμου και για εξερευνήσεις στο ακρωτήρι Σπαθί, όπου δεσπόζει ο φάρος του Μουδαριού (1857).
Από το χωριό Ποταμός θα κατευθυνθείτε προς τον συνοικισμό Λογοθετιάνικα, από όπου θα ακολουθήσετε τον κατηφορικό δρόμο (6 χλμ.) που θα σας βγάλει στον όρμο Λυκοδήμου με τη σπηλιά και τα κόκκινα βράχια. Λίγο βορειότερα θα συναντήσετε τη δυσπρόσιτη παραλία Αγιος Λευτέρης.
Μεσαιωνικές ιστορίες
Ανατολικά από το μεσόγειο χωριό Αρωνιάδικα βρίσκεται ο «Μυστράς των Κυθήρων», η Παληόχωρα που ισοπέδωσε ο Μπαρμπαρόσα. Από εδώ ξεκινά δύσβατο μονοπάτι που διατρέχει το φαράγγι της Κακιάς Λαγκάδας.
Χρησιμοποιώντας τον οδικό άξονα Διακόφτι – Καψάλι θα φτάσετε στον Μυλοπόταμο για να δείτε τον καταρράκτη της Φόνισσας ή Νεράιδας (αυτήν την εποχή πιθανόν να μην έχει νερό). Στη συνέχεια θα πάτε ώς το μεσαιωνικό χωριό (χαρακτηρισμένος παραδοσιακός οικισμός) της Κάτω Χώρας.
Από τον Μυλοπόταμο αξίζει να ακολουθήσετε τον δρόμο που θα σας φέρει στην είσοδο του επισκέψιμου σπηλαίου της Αγίας Σοφίας. Από εδώ για μπάνιο θα κατηφορίσετε προς τον ορμίσκο του Λιμνιώνα για να δείτε τα παραδοσιακά «κελιά» (μοιάζουν λίγο με τα «σύρματα» της Μήλου) όπου φυλάσσουν οι ψαράδες τις βάρκες τους.
Στα δυτικά του νησιού, με πρόσβαση από το χωριό Καρβουνάδες, σε όμορφη τοποθεσία που δυστυχώς γνώρισε τη φρίκη της πυρκαγιάς του 2017, συναντάμε την ιστορική Μονή της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας (19ος αι).
Στο χωριό Κάτω Λιβάδι αξίζει να επισκεφθείτε το Μουσείο Βυζαντινών Εικόνων Κυθήρων. Μια θαυμάσια μεσόγεια διαδρομή θα σας βγάλει στον Κάλαμο όπου δεσπόζει το γεφύρι στο Κατούνι, με τα 13 συμμετρικά τόξα, κατασκευή των Αγγλων (1826).
Ο Αβλέμονας και το φυσικό θαύμα Καλαδί
Ακολουθώντας τη διαδρομή που οδηγεί στο ψαροχώρι του Αβλέμονα, θα περάσετε από την απλωτή αμμουδερή παραλία της Παλαιόπολης όπου βρισκόταν η αρχαία πόλη Σκάνδεια. Από εδώ θα έχετε πρόσβαση στην καλύτερη για πολλούς παραλία του νησιού, το Καλαδί.
Το λιμανάκι του Αβλέμονα είναι ένα πραγματικό χάρμα οφθαλμών και, καθώς διαθέτει υποδομές, δεν είναι λίγοι αυτοί που το προτιμούν για τις διακοπές τους.
Στο παλιό ενετικό κτίριο που υπάρχει στον δεύτερο ορμίσκο, αναζητήστε το ηλιακό ρολόι. Ετσι για την Ιστορία να αναφέρουμε πως εδώ ναυάγησε το 1802 το πλοίο «Μέντωρ», στο οποίο ο λόρδος Ελγιν είχε φορτώσει τα κλεμμένα γλυπτά του Παρθενώνα.
Προϊόντα με ονομασία προέλευσης
Το μέλι, το κρασί και το λάδι είναι από τα πιο χαρακτηριστικά προϊόντα των Κυθήρων. Ο Μελισσοκομικός Συνεταιρισμός Κυθήρων στηρίζει τους ντόπιους παραγωγούς και προωθεί το μοναδικής ποιότητας μέλι Κυθήρων.
Το κρασί παράγεται από μικρές μονάδες, κυρίως από τις ντόπιες ποικιλίες αρικαράς, πετρολανός και ροδίτης.
Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι καλλιεργητές ασχολούνται με τη βιολογική γεωργία και στην προσπάθειά τους στηρίζονται από την Ενωση Βιοκαλλιεργητών Κυθήρων.
Διαμονή
Σε όλο το νησί υπάρχουν ποιοτικά ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Την εποχή αυτή μπορείτε να βρείτε εξαιρετικά καταλύματα σε πολύ λογικές τιμές.
Ενδεικτικά αναφέρουμε:
● «Μαργιαννή», διαμερίσματα τηλ. 27360-33316
● «Porto Delfino», τηλ. 27360-31940
● «Corte Ο», τηλ. 27360-39139
●«Belvedere studios», τηλ. 27360-31761
● «Νόστος», τηλ. 27360-31056
● «Castello», τηλ. 27360-31869
● «El Sol», τηλ. 27360-31629
● «Celestia Trad. Houses», τηλ. 27360-33755
● «Kanellis Studios», τηλ. 27360-34174
Κείμενο – φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.com
