Ενα φοβερό βιβλίο με 17 κεφάλαια, αμέτρητες εικόνες τεκμηρίωσης απίστευτα ευρηματικές στους συνδυασμούς τους, ένας ρέων, χειμαρρώδης λόγος με ευφάνταστα άλματα (ο ίδιος τα χαρακτηρίζει «γυμνάσματα πιθανότατα ακροβατικά») προς κάθε δυνατή κατεύθυνση για τη διαπραγμάτευση ενός πάντα επίκαιρου και προκλητικού θέματος, του πολιτισμικού τοπίου – και στο κλείσιμο να διαβάζεις τη φράση: «Τελειώσαμε άραγε; Πόσα λείπουν ακόμη; Πόσα ΜΟΥ λείπουν ακόμη;» σε προϊδεάζει, αν δεν το είχε κάνει με το πρώτο, επιπόλαιο κοίταγμα, ότι έχεις εδώ να κάνεις με κάτι ασυνήθιστα μοναδικό. Με το εκρηκτικό φανέρωμα μιας παθιασμένης σχέσης του συγγραφέα, έως πρόσφατα καθηγητή Αρχιτεκτονικής στο Πολυτεχνείο και αξιόλογου συνθέτη, με το αντικείμενό του, διάρκειας 15 χρόνων, όπως σημειώνει ο ίδιος.
Μπορεί να έχουν μεσολαβήσει άλλα 14 δημοσιεύματά του –ανάμεσά τους η σημαδιακή διατριβή του με τίτλο Το τοπίο πολιτιστικός προσδιορισμός του τόπου (2012)– που τον καθιέρωσαν ως σημαντικό θεωρητικό του τόσο ισχνού διαλόγου για το τοπίο στην Ελλάδα, μπορεί να παρεμβλήθηκαν αμέτρητες διπλωματικές εργασίες με την επίβλεψή του, έρευνες και αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί του πάνω σε σχετικά θέματα (που βρίσκουν εδώ θαυμαστά τη θέση τους), όμως πάλι θα ήταν δύσκολο να προβλέψει κανείς αυτό το πάντρεμα θεωρίας και πράξης, πολιτιστικής ιστορίας, φιλοσοφίας και τέχνης. Κι ας είχε προηγηθεί η συγκριτικά πιο «φρόνιμη» διατριβή του, φανερά το εφαλτήριό του.
Εδώ οι τεχνικές ικανότητες του Μωραΐτη κυριολεκτικά απογειώνονται.
Εδώ βρισκόμαστε στο ίδιο θέμα αλλά «αλλού», σε μια ωρίμανση που κινείται με απίστευτη άνεση ανάμεσα σε ιδέες και κατασκευασμένα έργα τοπιοτεχνίας, με «λόγο παραληρηματικό για αλλαγές μορφών, για επάλληλους μετασχηματισμούς από τις πολιτισμικές προσεγγίσεις στη φύση και από τις φυσικές αναδύσεις στη νοητική, πολιτισμική επεξεργασία». Οπλα του, οι μυθικές αναφορές στον Ακταίωνα που «κατασπαράσσεται, αφομοιώνεται πλήρως από την αγριότητα της φύσης». Με τον Ακταίωνα μας δηλώνει ότι υπονοεί «τη δυνατότητα του πολιτισμού να συνυπάρξει με το αντίθετό του, με την εκτός πολιτισμού φύση», μια «γαμήλια σύζευξη» που «δεν τελέστηκε ποτέ».
Ομως ακόμα κι αυτή η αυστηρή, λογικοφανής μεθοδολογία δεν θα τηρηθεί. Μας ομολογεί ότι «στην πορεία της διερεύνησης» η όποια του έφεση για οργανωτική τάξη «γρήγορα εκτρέπεται. Ολισθαίνει συχνά, σε μια αποκλίνουσα περιπέτεια διερεύνησης άλλων […] θεματικών περιοχών. Περιπέτεια, αγχώδη και αγχογόνα, όπως […] είναι πιθανότατα η πολιτισμική μας απόκριση απέναντι στη διαρκή μορφογένεση […]». Εδώ μας μιλάει ένας απόλυτα σύγχρονος δημιουργός, παθιασμένος με το αντικείμενό του, που σε κάθε περίσταση παλεύει να δείξει, να επισυνάψει, να παραπέμψει σε συμβολισμούς, αναφορές, προεκτάσεις, που επηρεάζουν άμεσα την κατεύθυνση που ακολουθεί, «λεκιάζοντας» με αυτές τις διασυνδέσεις το έργο του. Δείχνοντας πως τελικά όσα διαδραματίζονται σε μυθικό επίπεδο, όπως τα σκυλιά να κατασπαράσσουν τον Ακταίωνα που έχει μεταμορφωθεί σε ελάφι, είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα και στην ερμηνεία της παρά η όποια ορθολογική «ανάλυση δεδομένων».
Το κύριο ίσως μέλημα του Μωραΐτη είναι να υποστηρίξει «επίμονα» ότι «η πολιτισμική αντίληψη και πολιτισμική επεξεργασία της, η πολιτισμική διαμόρφωση του τοπίου, πραγματοποιούνται πάντα μέσα από διεργασίες νοητικής αφαίρεσης». Και ότι μια τέτοια διαδικασία είναι ικανή να οδηγήσει σε μια μεθοδολογία όπου «η διδασκαλία Ιστορίας και Θεωρίας της αρχιτεκτονικής τοπίου συνδέεται άμεσα με μια μεθοδολογία του Τοπιακού Σχεδιασμού ή καλύτερα της Τοπιακής Σύνθεσης». Γι’ αυτό τον σκοπό, χρησιμοποιεί «μια σειρά από σύγχρονες πολιτιστικές και πολιτισμικές διαισθήσεις» και «μια σειρά από επιστημονικές θεωρήσεις και εφαρμογές». Θέλει να δώσει μια «διδακτική απάντηση» στο πώς ανταποκρινόμαστε σήμερα στο ανανεωμένο ενδιαφέρον για το τοπίο, οπότε προσφέρει «ιστορικά-θεωρητικά επιχειρήματα» για υποστήριξη της ζητούμενης μεθοδολογίας.
Ο Μωραΐτης εδώ δοκιμάζει φιλόδοξα να καταγράψει την πορεία του, στοχεύοντας συνάμα σε κάτι ευρύτερο και «συνταρακτικό», να δείξει «τη συσχέτιση του πολιτισμού με το απαραίτητο για την ανάδυσή του φυσικό υπόβαθρο του τόπου». Τα τεκμήρια των προσπαθειών διδασκαλίας του, τα θαυμάσια σχέδιά του, επεξηγηματικά των σκέψεών του ή συμμετοχών του σε έρευνες και διαγωνισμούς, παρατίθενται διάσπαρτα σε όλη την έκταση του βιβλίου, μαζί με μια συχνότατα ευρηματική εικονογράφηση που θα ταίριαζε σε εγχειρίδιο ιστορίας της τέχνης.
