Αθήνα, 13°C
Αθήνα
Αραιές νεφώσεις
13°C
15.2° 11.7°
4 BF
82%
Θεσσαλονίκη
Ελαφρές νεφώσεις
15°C
16.8° 13.0°
3 BF
55%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
15°C
17.0° 14.9°
2 BF
65%
Ιωάννινα
Ελαφρές νεφώσεις
11°C
10.9° 10.9°
2 BF
71%
Αλεξανδρούπολη
Σποραδικές νεφώσεις
12°C
12.4° 11.9°
5 BF
82%
Βέροια
Αίθριος καιρός
15°C
15.4° 12.3°
1 BF
58%
Κοζάνη
Σποραδικές νεφώσεις
10°C
11.8° 10.4°
3 BF
50%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
15°C
15.2° 15.2°
1 BF
70%
Ηράκλειο
Σποραδικές νεφώσεις
19°C
19.8° 17.1°
3 BF
49%
Μυτιλήνη
Σποραδικές νεφώσεις
16°C
15.9° 12.3°
3 BF
72%
Ερμούπολη
Αραιές νεφώσεις
13°C
13.8° 13.3°
5 BF
76%
Σκόπελος
Σποραδικές νεφώσεις
14°C
13.7° 10.7°
4 BF
77%
Κεφαλονιά
Ελαφρές νεφώσεις
16°C
15.9° 15.9°
4 BF
72%
Λάρισα
Σποραδικές νεφώσεις
14°C
15.2° 13.9°
2 BF
77%
Λαμία
Αυξημένες νεφώσεις
13°C
14.5° 12.3°
2 BF
78%
Ρόδος
Σποραδικές νεφώσεις
19°C
19.3° 17.8°
5 BF
65%
Χαλκίδα
Αραιές νεφώσεις
13°C
13.1° 11.9°
5 BF
82%
Καβάλα
Αραιές νεφώσεις
15°C
14.9° 12.3°
1 BF
59%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
13°C
16.1° 13.1°
2 BF
68%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
10°C
10.3° 10.3°
2 BF
67%
ΜΕΝΟΥ
Σάββατο, 20 Απριλίου, 2024
dimitris aggelis
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Δημήτρης Αγγελής. Η πόλη Μαρία. Σελ. 40. Πόλις 2023

Ανθρωπος ως τόπος ή εξανθρωπισμένος τόπος;

Η συλλογή του Αγγελή, κι αν ακόμη φαίνεται να αντλεί από τη σύγχρονη ιστορική στιγμή, δεν αφήνει την ιστορική συγκυρία να διασπάσει το ποιητικό όραμα. Η ποιητική συνείδηση στοχάζεται στήνοντας μια πόλη-γυναίκα, μια γυναίκα-τόπο. Και πάνω από όλα αυτά -τόπους και πρόσωπα υπαρκτά ή φανταστικά, έρωτα, τον αμείλικτο χρόνο που κυλά- πλανώνται η αβεβαιότητα και ιδίως ο φόβος του πολέμου.
Στη μυθολογία (τ)ο Κράτος, αδελφός της Βίας και της Νίκης ή Τιτάνας που αλυσοδένει τον Προμηθέα, ταυτίζεται με τη βίαιη άσκηση της εξουσίας. Στη συλλογή του Αγγελή όμως δεν διαλέγεται με Τιτάνες και Θεούς αλλά, στο πρώτο και το τελευταίο ποίημα με τη Μαρία. «“Εγώ, Μαρία, είμαι το Κράτος”, είπε το Κράτος “Κι εγώ η Μαρία” είπε η Μαρία,/ οι δρόμοι μας είναι πάντα χωριστοί […]».

Ανάμεσα στο Κράτος και στη Μαρία, είτε ως γυναίκα είτε/και ως ανθρωποποιημένη υπόσταση πόλης, εγκαθιδρύεται μια διάσταση και δημιουργείται το έδαφος για σχόλιο στην Ιστορία: «Σκούριασες μου λες απλώς κατάπια μια πεταλούδα και βάρυνα/Από τόσους δέκατους ένατους και εικοστούς αιώνες λησμονιάς […]».


«Δεν στερείται γοητείας αυτός ο τρομακτικός κόσμος», γράφει η Σιμπόρσκα και ο Αγγελής συμπλέκει το τρομακτικό του πολέμου με μια σχεδόν στωική θλίψη τροφοδοτημένη από έναν όχι ανέφελο αλλά δυνατό έρωτα προς τη Μαρία. Παρ’ όλο που επαναληπτικά ονομάζει τον πόλεμο («αλλ’ επειδή ο πόλεμος ένα αναποδογυρισμένο παιδί κι ένα άλογο», «σε γέρασε ο πόλεμος κι η μοναξιά», «εμείς,/που γίναμε τον περασμένο Φεβρουάριο πόλεμος/και κατεχόμενη χώρα»), υποβάλλει και δεν περιγράφει τη φρίκη του, ακόμη και αναφέροντας τον εξπρεσιονιστικό σαχτουρικό τρόμο («Ηταν κάτι Χριστούγεννα που αναπαύονταν μέσα σ’ έναν ποιητή μα τα ξύπνησα»).

Ποια είναι η πόλη Μαρία του τίτλου; Μια εμπόλεμη πόλη-φάντασμα με φασματικές μορφές, όπου ο έρωτας κινδυνεύει διπλά; Ενα απείκασμα της Μαριούπολης; Ανθρωπος ως τόπος ή εξανθρωπισμένος τόπος;

Ποιος είναι αποδέκτης της απόλυτης αφοσίωσης; Η γυναίκα Μαρία για την οποία η ποιητική φωνή δηλώνει «αν σε χάσω,/θα πρέπει να βρω καινούργιο νόημα στη ζωή//και δεν έχω», σκληρή σαν πόλεμος «Οχι να με δένεις μέχρι ασφυξίας με πετονιά […] Να κραδαίνεις περιπαιχτικά την περόνη» («Παρά δυο ώρες αϋπνία και γράφω»). Αλλά: «Αν δεν το καταλάβατε, η Μαρία στο ποίημα αυτό είναι σκύλος. Το ίδιο κι εγώ» («Σκυλίσιοι έρωτες») και: «Μια μέρα/ένας άνθρωπος θα ‘ρθει από μακριά/και θα τον λένε Μαρία».

Αν και φαίνεται η πόλη Μαρία και η Μαρία να συνυπάρχουν έως ταύτισης, απαντήσεις σε τέτοια ερωτήματα γίνονται κινούμενη άμμος και η αναγνωστική προσοχή μετατοπίζεται στη συνειδητοποίηση της δυσκολίας να παγιωθεί το νόημα που διαφεύγει, ενώ ορισμένα ποιήματα αντιστρατεύονται τις ίδιες τις ερμηνείες τους.

Ολες οι τεχνικές είναι σταθερές της ποίησης του Αγγελή και σε αυτό το βιβλίο. Η φωνή εκφοράς είναι σταθερά παρούσα. Προβάλλεται περισσότερο («Πρόσεξε μην αφανιστείς και χάσεις την αγάπη», ένα σχεδόν πλήρως έμμετρο ποίημα πλην της τελευταίας «στροφής» και κυρίως στο προσωπικού πεδίου «Πρωινό ξύπνημα») ή μένει στο παρασκήνιο παρατηρώντας.

Η απεύθυνση σε δεύτερο ενικό, ο δραματικός δηλαδή μονόλογος που υποβάλλει την αναγνωστική οικειότητα. Οι πολυσύλλαβοι στίχοι με έντονα αισθητούς διασκελισμούς και λίγες τελείες παράγουν λόγο συνεχή που επιβάλλεται χωρίς μεγαλοστομίες και στόμφο. Μια σειρά εικόνων όπου σχέδιο και χρώμα συνταιριάζονται δίνει εικαστικό χαρακτήρα. Η σύλληψη της πραγματικότητας -απτής ή φανταστικής- γίνεται με όλες τις αισθήσεις («Ατιτλο προφανώς αλλά με σημεία στίξης τουλάχιστον», «Ετσι φθείρομαι σήμερα»).

Το βάρος και η επαναληψιμότητά τους είναι μανιέρα που κάποτε αποδυναμώνει τη νοηματική ένταση. Το προσεκτικά κατανεμημένο λυρικό στοιχείο ενισχύει την αίσθηση του βιωματικού, ιδίως στα ποιήματα όπου κυρίαρχος είναι ο έρωτας: αγωνία για την πιθανή απόσταση ή εγκατάλειψη («Μη φεύγεις, Μαρία»), τελικά απομάκρυνση από την αγαπημένη. Το περιβάλλον όπου εξελίσσεται αυτό το συναίσθημα δεν είναι οικείο: κινείται ανάμεσα στο ονειρικό και το δυστοπικό, σε ένα σχεδόν ταρκοφσκικό σκηνικό όπου το πραγματικό και το μεταφυσικό συμπλέκονται («Βλαδιβοστόκ: Αιωνόβια δάση με περιλάμβαναν στα όνειρά τους κι εγώ ζούσα»).

Η συλλογή του Αγγελή, κι αν ακόμη φαίνεται να αντλεί από τη σύγχρονη ιστορική στιγμή, δεν αφήνει την ιστορική συγκυρία να διασπάσει το ποιητικό όραμα. Η ποιητική συνείδηση στοχάζεται στήνοντας μια πόλη-γυναίκα, μια γυναίκα-τόπο. Και πάνω από όλα αυτά -τόπους και πρόσωπα υπαρκτά ή φανταστικά, έρωτα, τον αμείλικτο χρόνο που κυλά- πλανώνται η αβεβαιότητα και ιδίως ο φόβος του πολέμου. Τι θα μπορούσε να νικά το Κράτος που απειλεί: «Θ’ αποκεφαλίσω/τις μικρές αλεπούδες, θα πετσοκόψω/τις παπαρούνες, κι εσείς/δεν θα επιστρέψετε ποτέ» («Αποθέωση πόλης»); Η απάντηση ως ερώτημα των τελευταίων στίχων και παρά τη σιωπή του τέλους, υπόκειται δυναμικά.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Ανθρωπος ως τόπος ή εξανθρωπισμένος τόπος;

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας