Το τρίτο κύμα του αστυνομικού

«Το αστυνομικό είναι κάτι σαν το “ρεβόλβερ της λογοτεχνίας”,

εύχρηστο να χωράει στην τσέπη και να βγαίνει όποτε το χρειάζεσαι:

στην ουρά για το ταμείο (hold up!) ή το ΑΤΜ, στο μετρό όρθιος,

στο αεροπλάνο, πριν ή μετά το sudoku, ή στην πλατφόρμα του σταθμού,

λίγο αφότου τέλειωσε μια σοβαροφανής σύσκεψη και λίγο πριν σε πάρει ο ύπνος»

Kώστας Θ. Καλφόπουλος

Ακόμα και αν το σύγχρονο αστυνομικό αφήγημα διογκώθηκε επικίνδυνα, συχνά σε βάρος του περιεχομένου του, ακολουθώντας την παγκόσμια μόδα των ευπώλητων, η παρατήρηση του Κώστα Θ. Καλφόπουλου δεν χάνει την ισχύ της. Το είδος, καλύπτοντας διαφορετικές αναγνωστικές ανάγκες (διανοητική άσκηση, κοινωνική κριτική κ.λπ.), συνεχίζει να εξελίσσεται, προσελκύοντας διαρκώς νέους αναγνώστες.

Οι πωλήσεις των αστυνομικών μυθιστορημάτων αποτελούν περίπου το 1/3 των πωλήσεων λογοτεχνικών βιβλίων στον δυτικό κόσμο και οι αστυνομικές αφηγήσεις με όλα τα ειδολογικά παρακλάδια τους (κλασικές ιστορίες μυστηρίου, σκληρά ρεαλιστικά αφηγήματα και σύγχρονες εμπορικές εκδοχές) καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος της εκδοτικής παραγωγής. Αν και η πανδημία αναδιαμόρφωσε το εκδοτικό πρόγραμμα, ανέβαλε ή καθυστέρησε τον προγραμματισμό σειρών, το άνοιγμα των βιβλιοπωλείων ακολούθησε μια έκρηξη νέων τίτλων, η οποία αναμένεται να κορυφωθεί προϊόντος του καλοκαιριού. Η περιπλάνησή μας στην ελληνική εκδοτική παραγωγή του εξαμήνου που ήταν, ωστόσο, και πάλι πληθωρική περιλαμβάνει βιβλία κάθε είδους απ’ όλο τον κόσμο: βιβλία του Κανόνα από την πένα των μεγάλων δασκάλων, ευπώλητα αλλά καλογραμμένα απολαυστικά μυθιστορήματα, ακόμα και δύστροπα, αταξινόμητα κείμενα που συνομιλούν από απόσταση με τις νόρμες του είδους.

Αγκαθα και Ρέιμοντ, Τζιμ και Πατρίσια

Στη νέα σοδειά της επανέκδοσης των έργων της Αγκαθα Κρίστι (1890-1976) που συνεχίζεται με ρυθμό δέκα τίτλους το εξάμηνο από τις εκδόσεις Ψυχογιός, περιλαμβάνονται εκτός από λιγότερο γνωστούς διανοητικούς γρίφους του Ηρακλή Πουαρό και περίπλοκα λογικά παζλ της Τζέιν Μαρπλ, νέες περιπέτειες των ανορθόδοξων Τόμι και Τάπενς (Η πύλη του πεπρωμένου, Αικ. Δουρίδα), του αινιγματικού Σάτερθγουεϊτ (Ο μυστηριώδης κ. Κουίν, Α. Κορτώ), του κοσμοπολίτη Πάρκερ Πάιν (Ο Πάρκερ Πάιν ερευνά, Χ. Μπαρουξής) αλλά και ένα τολμηρό φαραωνικό μυστήριο που διαδραματίζεται στην Αίγυπτο του 2000 π.X. (Ο θάνατος έβαλε τελεία, Αικ. Δουρίδα).

Ο μετρ του hard boiled Ρέιμοντ Τσάντλερ (1888-1959) καινοτόμησε στην ιστορία του είδους. Εριξε τον μελαγχολικό ντετέκτιβ του στους επικίνδυνους δρόμους του Λος Αντζελες, κατεδαφίζοντας μεμιάς το όνειρο της μυθικής Καλιφόρνιας. Η παρακμασμένη και διεφθαρμένη μητρόπολη των ψεμάτων δεν έγινε τυχαία πρωτεύουσα της κινηματογραφικής απάτης. Τέσσερις σημαντικές επανεκδόσεις μας θυμίζουν το απαράμιλλο ύφος του πρωτοπόρου του σκληρού αφηγήματος: από το ντεμπούτο του πιο γνωστού ντετέκτιβ της μοντέρνας εποχής, του μοναχικού, αντιφατικά ρομαντικού, κυνικού και μονίμως θλιμμένου Φίλιπ Μάρλοου στον Μεγάλο ύπνο (1939) και στο Αντίο, γλυκιά μου (1940, Α. Αποστολίδης, Αγρα) ή τη Μικρή αδελφή (1949) ώς τον Μεγάλο αποχαιρετισμό (1953, Α. Καλοκύρης, Κέδρος), το θρυλικό magnum opus του Αμερικανού στιλίστα που συμπυκνώνει όλα τα χαρακτηριστικά της γραφής του και μεταφέρθηκε το 1973 διασκευασμένο στον κινηματογράφο από τον Ρόμπερτ Ολτμαν με πρωταγωνιστή τον Ελιοτ Γκουλντ.

Το αστέρι του Αμερικανού σεναριογράφου και συγγραφέα Τζιμ Τόμσον (1906-1977), που αποκαλείται και «Ντοστογιέφσκι του ψιλικατζίδικου», μπορεί να μεσουράνησε τη μεταπολεμική εποχή, αλλά το χαρακτηριστικό του, υπερβολικό, στα όρια του γκροτέσκου ύφος του δεν έπαψε να λάμπει μέχρι σήμερα. Στο παρωδιακό ουέστερν Pop 1.280 (Κ. Κραμβουσάνου, Οξύ) –και δεν ξεχνάμε ότι οι μοντέρνοι ντετέκτιβ δεν ήταν παρά οι καουμπόηδες των πόλεων–, ένας κυνικός, κτηνώδης, σχεδόν ψυχοπαθής σερίφης μια μικρής πόλης, μόλις 1.280 ψυχών, στην άγρια Δύση των αρχών του 20ού αιώνα, επιχειρεί να απαλλαγεί από κάθε ενοχλητικό της περιφέρειάς του εν όψει των νέων εκλογών.

Και με την ευκαιρία των εκατό ετών από τη γέννηση της Πατρίσια Χάισμιθ (1921-1995) επανακυκλοφορεί το πρώτο μέρος της πεντάτομης σειράς με πρωταγωνιστή τον βιρτουόζο απατεώνα και δολοφόνο που φαντάστηκε για μας η μεγάλη κυρία του σασπένς και του ψυχολογικού θρίλερ (Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϋ, Α. Αποστολίδης, Αγρα).

Ανθρώπινοι κατάσκοποι και αντιναζιστές συγγραφείς

Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου δεν σήμανε και το τέλος του «κατασκοπευτικού» είδους. Οι καλές εκδοχές του δεν προσαρμόστηκαν μόνο στις νέες γεωπολιτικές εξελίξεις, αλλά και συνέχισαν τη «συνειδησιακή» ειδολογική γραμμή που χάραξαν ο Γκριν και ο Λε Καρέ, με έμφαση στην αντιηρωική πλευρά του επαγγέλματος και τις εσωτερικές συγκρούσεις βαθιά ανθρώπινων κατασκόπων. Ενα παλιό μέλος επίλεκτης υπηρεσίας της CIA αναγκάζεται να επιστρέψει στην ενεργό δράση στο εξαιρετικό δείγμα του νέου κατασκοπικού που υπηρετεί με σεβασμό στην παράδοση ο Ολεν Στάινχαουερ (γενν. 1970) στο πρώτο μέρος της σειράς με κεντρικό χαρακτήρα τον πράκτορα Μάιλο Γουίβερ (Ο τουρίστας, Α. Τριμπέρη, Πόλις).

Στους σκοτεινούς δρόμους του κατεχόμενου Παρισιού του 1942 διαδραματίζεται το ιστορικό μυθιστόρημα κατασκοπίας του Αλαν Φερστ με ήρωα τον αντιναζιστή συγγραφέα Πολ Ρικάρ, στα χέρια του οποίου φτάνει τυχαία ένα απόρρητο έγγραφο (Υπό κατοχή, Α. Καλοκύρης, Πατάκης), ενώ ο Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε ολοκληρώνει την τριλογία με ήρωα τον φρανκιστή Λορένθο Φαλκό την εποχή του ισπανικού Εμφυλίου: αυτή τη φορά, θα βρεθεί στο μεσοπολεμικό Παρίσι προσπαθώντας να εμποδίσει με κάθε τρόπο να φτάσει η Γκερνίκα που ζωγραφίζει ο Πικάσο στη Διεθνή Εκθεση του 1937 (Σαμποτάζ, Τ. Σπερελάκη, Πατάκης).

Ξέφρενα λάτιν νουάρ

Και ενώ αναμένουμε τη μελέτη του Ανδρέα Αποστολίδη (Η Λατινική Αμερική μέσα από τους συγγραφείς και τις αστυνομικές ιστορίες τους, Αγρα) που θα κυκλοφορήσει παράλληλα με την προβολή του ομότιτλου ντοκιμαντέρ στο 23ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης, οι Εκδόσεις Καρνιβόρα συνεχίζουν το ταξίδι μας στον πολύμορφο κόσμο της ισπανόφωνης νουάρ λογοτεχνίας: μετά το αριστουργηματικό Φιλί της γυναίκας αράχνης (Α. Καμπύλη) του Μανουέλ Πουίχ, αναμένουμε τα Χαμένα κορίτσια (Α. Καμπύλη) της Ισπανίδας δημοσιογράφου Κριστίνας Φαγιαράς (γεν. 1968), που απέσπασαν το Βραβείο Χάμετ το 2012.

Ισως η ταυτόχρονη επανέκδοση της σειράς (επτά τίτλοι) του Ισπανομεξικανού πολύτροπου συγγραφέα και ακτιβιστή Πάκο Ιγκνάσιο Τάιμπο ΙΙ με κεντρικό ήρωα τον μονόφθαλμο ιδιωτικό ντετέκτιβ Εκτορ Μπελασκοαράν Σάιν είναι το γεγονός της χρονιάς: καταιγιστική δράση, πολλά πτώματα και μελαγχολική ειρωνεία δείχνουν με ασφάλεια τον δρόμο για την κατανόηση της ζωής στη μεγαλύτερη πόλη του κόσμου και την «αλήθεια» της πολιτικής κατάστασης του σύγχρονου Μεξικού.

Σκληροτράχηλοι ντετέκτιβ και μυστήρια στις δυο όχθες του Ατλαντικού

Επιστροφή στις απαρχές του Τσάρλι Πάρκερ, ο οποίος, κυνηγώντας τον δολοφόνο της γυναίκας και της κόρης του, θα βρεθεί στον αμερικάνικο Νότο βοηθώντας την τοπική αστυνομία σε μια υπόθεση μακάβριων φόνων έγχρωμων γυναικών (Τζον Κόνολι, Στον βρόμικο νότο, Χ. Ριζοπούλου, Bell), ενώ στο δεύτερο βιβλίο της σειράς Υποθέσεις εξαφανισμένων προσώπων του Τιμ Γουίβερ ο ντετέκτιβ Ντέιβιντ Ράικερ αναζητά τα ίχνη μιας εξαφανισμένης δεκαεπτάχρονης (Στις ράγες των νεκρών, Β. Γιαννίσης, Bell).

Η αρχιεπιθεωρήτρια της αστυνομίας του Μπέλφαστ Σερίνα Φλάναγκαν εξιχνιάζει την αυτοκτονία ενός επιχειρηματία την ώρα που ή ίδια βασανίζεται με προσωπικά και οικογενειακά προβλήματα (Stuart Neville, Λόγια νεκρών, Β. Τζανακάρη, Μεταίχμιο), ενώ στην ταραγμένη Βόρεια Ιρλανδία του 1985, ο Σον Ντάφι ξετυλίγει ένα κουβάρι δολοφονιών, εξαφανίσεων και βιομηχανικών σκανδάλων, στο τέταρτο μέρος της σειράς του Αντριάν ΜακΚίντι (Το κορίτσι με τα όπλα, Θ. Καραγιαννόπουλος, Οξύ).

Πατιναρισμένο γοτθικό μυστήριο με αφετηρία την εξαφάνιση της οκτάχρονης κόρης ενός κοσμήτορα αγγλικού κολεγίου από τη Λούσι Ατκινς (Μυστήριο στην Οξφόρδη, Μ. Τραϊκόγλου, Διόπτρα) και σκοτεινή ιστορία κλασικού αγγλικού μυστηρίου, με το δίδυμο των ντετέκτιβ Αττικους Πιντ και τη Σούζαν Ράιλαντ, από τον Αντονι Χόροβιτς (Οι φόνοι του νυχτολούλουδου, Χ. Σακελλαροπούλου, Διόπτρα), ενώ μια παρέα υπερήλικες ενός βρετανικού οίκου ευγηρίας, που συνηθίζουν να μελετούν φακέλους ανεξιχνίαστων υποθέσεων, θα βρεθούν στα ίχνη ενός μακάβριου πραγματικού δολοφόνου, στο χιουμοριστικό και περιπετειώδες ντεμπούτο του τηλεπαρουσιαστή Ρίτσαρντ Οσμαν που γνώρισε τεράστια επιτυχία στην Αγγλία (Η λέσχη φόνων της Πέμπτης, Α. Κορτώ, Ψυχογιός).

Εντυπωσιακό ντεμπούτο και για τον θεατρικό συγγραφέα και δημοσιογράφο Στίβεν Σπότσγουντ στο πρώτο μέρος της σειράς με ηρωίδες την πανέξυπνη ντετέκτιβ Λίλιαν Πέντεκοστ και την επιδέξια βοηθό της Γουίλοουτζιν Πάρκερ: μυστήριο κλειστού δωματίου σε μια σπαρταριστή περιπέτεια στη Νέα Υόρκη του 1940, που αναζωογονεί νόρμες και χαρακτηριστικά του είδους (Η τύχη ευνοεί τους νεκρούς, Ν. Καλαϊτζής, Bell).

Παγωμένα θρίλερ από τον Βορρά

Για τους εθισμένους στα nordic novels, μια παρτίδα Monopoly σε μια πολυτελή βίλα της Στοκχόλμης ανάμεσα σε τέσσερις φίλους εκτροχιάζεται στη νουβέλα Θάρρος ή αλήθεια (Α. Νάτση, Μεταίχμιο) της Καμίλας Λάκμπεργκ, στον Λάζαρο (Μ. Φακίνου, Πατάκης) του Λαρς Κέπλερ, λογοτεχνικό ψευδώνυµο του ζευγαριού των Σουηδών συγγραφέων Αλεξάντρα και Αλεξάντερ Αντορίλ, ο επιθεωρητής Γιούνα Λίνα αντιμετωπίζει τον «αναστημένο» κατά συρροή διαβόητο δολοφόνο του τίτλου, ενώ στην πρώτη μας γνωριμία με τον Αντερς ντε λα Μοτ η ψυχοθεραπεύτρα Βέρα έρχεται αντιμέτωπη με καλά κρυμμένα οικογενειακά μυστικά, προσπαθώντας, είκοσι χρόνια μετά, να μάθει την αλήθεια για την εξαφάνιση του μικρού της αδελφού (Το τέλος του καλοκαιριού, Ξ. Παγκαλιάς, Κέδρος).

Η σχέση της δολοφονίας ενός πλούσιου επενδυτή με ένα τετράχρονο παιδί που βρίσκεται στο διαμέρισμα του δολοφονημένου πονοκεφαλιάζουν την ψυχολόγο Φρέιγια και τον ντετέκτιβ Χούλνταρ στη νέα περιπέτεια της Ισλανδής Ιρσα Σιγκιουρνταντότιρ (Τόπος εκτέλεσης, Α. Καλοφωλιάς, Μεταίχμιο), ενώ στην πολυαναμενόμενη συνέχεια της καθηλωτικής σειράς Hidden Iceland του συμπατριώτη της Ράγκναρ Γιόνασον η συμπαθής επιθεωρήτρια Χούλντα Χερμανσντότιρ ερευνά τη δολοφονία ενός κοριτσιού κατά την εκδρομή μιας παρέας σ’ ένα απομονωμένο κυνηγετικό καταφύγιο (Το νησί, Β. Αλισσανδράκη, Kαστανιώτης).

Δολοφονίες κυβερνητικών στελεχών, διαδικτυακό έγκλημα και προσωπικές αντεκδικήσεις σε μία ακόμη πολύπλοκη ιστορία για τον ντετέκτιβ Φρέντρικ Μπάιερ του Νορβηγού Ινγκαρ Γιόνσρουντ (Ο σταυρός, Κ. Γλυνιαδάκη, Πατάκης), ενώ η έρευνα της Πίας και του Ολιβερ αποκαλύπτει λείψανα γυναικών στην αυλή ενός ηλικιωμένου που ζούσε απομονωμένος, στο Ημέρα της μητέρας (Β. Τσαλής, Κλειδάριθμος) της Γερμανίδας Νέλε Νόιχαους, η οποία πρόσφατα αναγορεύτηκε τιμητικά, Αστυνόμος Β΄, από τον αρχηγό της αστυνομίας του Βέστχεσεν!

Οι ναζί πριν και μετά τη θηριωδία

Ο Γερμανός συγγραφέας Φόλκερ Κούτσερ έχει αποτυπώσει ανάγλυφα το κλίμα του Βερολίνου του 1930 που παρακμάζει στη σκιά του ναζισμού. Στη σειρά με ήρωα τον φιλόδοξο αστυνόμο Γκέρεον Ρατ ο οποίος παρασύρεται στη δίνη των δολοπλοκιών του Μεσοπολέμου, έχει βασιστεί η δημοφιλής τηλεοπτική σειρά Babylon Berlin (Το βρεγμένο ψάρι / Bωβός Θάνατος, Τ. Ψηλογιαννόπουλος, Διόπτρα).

Δεν πρόκειται φυσικά για αστυνομικό αφήγημα, αλλά η Υπόθεση 40/61: Η δίκη του Αϊχμαν (Καστανιώτης) του Ολλανδού Χάρι Μούλις νομίζω ότι διαβάζεται με κομμένη την ανάσα, ως δικαστικό θρίλερ! Ντοκουμέντα, δημοσιογραφικός λόγος και φιλοσοφικός στοχασμός πάνω στην «κοινοτοπία του κακού».

Πολιτικά νουάρ και λογοτεχνική φάρσα από τη Γαλλία

Το Αλγερινό Ζήτημα, πάντα παρόν ως υπόγεια αναφορά στο γαλλικό νεοπολάρ, επανέρχεται με συγκλονιστικό τρόπο, ως κεντρικό θέμα, σε δυο πρόσφατα βιβλία. Στο βασισμένο σε ντοκουμέντα τελευταίο βιβλίο της καθηγήτριας Ντομινίκ Μανοτί, ο αδέκαστος αριστερός μπάτσος του δικαστικού σώματος που αναλαμβάνει την υπόθεση της πρωτοφανούς ρατσιστικής κρίσης του 1973 με επίκεντρο τη Μασσαλία, βρίσκεται γρήγορα αντιμέτωπος με μονάδες της αστυνομίας που θέλουν να συγκαλύψουν τις δολοφονίες μεταναστών (Μασσαλία 73, Γ. Καυκιάς, Εικοστός Πρώτος).

Συνδυάζοντας επίσης πραγματικά γεγονότα και μυθοπλασία, ο Τομά Κανταλούμπ (γεν. 1971), στο πρώτο του, εντυπωσιακά ώριμο μυθιστόρημα, επιστρέφει στο Παρίσι του 1959 και τη δολοφονία ενός Αλγερινού δικηγόρου. Στο κυνήγι του δολοφόνου, εκτός από τον νέο και άπειρο αστυνομικό, εμπλέκονται πρώην αντιστασιακοί –πλέον μέλη του υποκόσμου–, αλλά και πρώην δωσίλογοι –πλέον συνεργάτες της αστυνομίας–, καθώς ο διευθυντής της αστυνομίας, ο πολύς Μορίς Παπόν (που μόλις το 1998 καταδικάστηκε ως συνεργάτης του καθεστώτος του Βισί), προσπαθεί να κλείσει την υπόθεση με κάθε κόστος (Ρέκβιεμ για μια δημοκρατία, Δ. Δημακόπουλος, Πόλις).

Η αντιρατσιστική νουβέλα Ο κανίβαλος (Μ. Θεοχάρη, Oposito) του Ντιντιέ Ντενένξ αφηγείται, με τον τρελό γνωστό ρυθμό του συγγραφέα, τη συγκλονιστική ιστορία της απόδρασης ενός ιθαγενή Κανάκ από τη Διεθνή Αποικιακή Εκθεση στο Παρίσι του 1931, ενώ στο παιγνιώδες βιβλιοφιλικό θρίλερ του Γκιγιόμ Μισό, που σκαρφάλωσε αμέσως στο Νο1 των πωλήσεων στη Γαλλία, ένας πετυχημένος συγγραφέας αποφασίζει ν’ αποσυρθεί σ’ ένα απομονωμένο νησί της Μεσογείου που θα το συγκλονίσει μια αλληλουχία φόνων (Η μυστική ζωή των συγγραφέων, Ε. Γεροκώστα, Διόπτρα).

Για τους λάτρεις των graphic novels επανακυκλοφορεί, δεκαπέντε χρόνια μετά την πρώτη έκδοση στην Ελλάδα, το καλτ άλμπουμ των Μανσέτ-Ταρντί Το μελαγχολικό κομμάτι της δυτικής ακτής (Αγρα): το αριστούργημα του Ζαν-Πατρίκ Μανσέτ (1942-1995), πρωτοπόρου του ριζοσπαστικού γαλλικού νεοπολάρ, που πίστευε ότι αστυνομικό μυθιστόρημα «είναι ο καθρέφτης της εποχής του», εικονογραφημένο από το σκληρά ρεαλιστικό και κριτικό πενάκι του δεύτερου, που πρέσβευε ότι το είδος «είναι το μόνο που έχει να μας πει κάτι για το σήμερα».

Νουάρ μυθιστορία του ’50 «με ένα μέχρι τέλους μπέρδεμα Ισπανών αναρχικών, φρανκιστών και Γάλλων μπάτσων», το Ισπανικό άλογο από το μακρινό 1959 (εκδόσεις: Ο δαίμων του τυπογραφείου) του μάλλον λησμονημένου σήμερα Γάλλου συγγραφέα ερωτικών και αστυνομικών μυθιστορημάτων Αντρέ Ελενά (1919-1972) αφηγείται με τη θυμωμένη πένα του μια άγρια ιστορία εκδίκησης και τις περιπέτειες μιας χούφτας Ισπανών αναρχικών που συνεχίζουν, δεκαετίες μετά την ήττα, τον επίμονο αγώνα εναντίον του Φράνκο στα Πυρηναία.

Από τη Βιγκάτα στην… Μπανγκόκ

Βαρόνοι ναρκωτικών κρεμασμένοι σε ναυπηγεία, και ο συμπαθής Μονταλμπάνο, σχεδόν υπνωτισμένος και σε αναγκαστική άδεια λόγω συνταξιοδότησης, ούτε που θα καταλάβει πώς θα λύσει το μυστήριο, στο προτελευταίο βιβλίο της σειράς του μετρ του μεσογειακού νουάρ Αντρέα Καμιλέρι (Ο μάγειρας του «Αλκυόνη», Φ. Ζερβού, Πατάκης), ενώ στη Νοσταλγία του αίματος (Μ. Οικονομίδου, Μίνωας) του Ντάριο Κορέντι, συνεργατικό ψευδώνυμο των Αντρέα Ακόρσι και Μάσιμο Τσεντίνι, οι φρικιαστικοί φόνοι που αναστατώνουν το Μποταμπούνκο της Βόρειας Ιταλίας αποδίδονται από τους δημοσιογράφους/ερευνητές σε έναν μιμητή του πρώτου Ιταλού κατά συρροήν δολοφόνου που μελέτησε ο Λαμπρόζο!

Μόλις κυκλοφόρησε το όγδοο τεύχος της αστυνομικής επιθεώρησης Πολάρ (Dolce), όπως πάντα με πλούσια ύλη, με κεντρικό θέμα τη μετάφραση της αστυνομικής λογοτεχνίας και με τις «μαύρες σελίδες» του αφιερωμένες στη μνήμη του Ισπανού στιλίστα Μανουέλ Βάσκες Μονταλμπάν (1939-2003). Σε επανέκδοση δυο κλασικά κοινωνικοπολιτικά μυθιστορήματα από τον πρόδρομο του μεσογειακού νουάρ σε μεγάλα κέφια: ο φλεγματικός και γευσιγνώστης Πέπε Καρβάλιο στο γήπεδο ως… ψυχολόγος κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων της Βαρκελώνης (Ο σέντερ φορ δολοφονήθηκε το σούρουπο, X. Θεοδωρακοπούλου), ή ταξιδεύοντας στην εξωτική Ταϊλάνδη, μακριά από την αποπνικτική καθημερινότητα, για να βοηθήσει μια παλιά του φίλη (Τα πουλιά της Μπανγκόκ, Β. Δαμόφλη, Μεταίχμιο).

Διακίνηση σαδιστικών βίντεο στο dark web και νέα περιπέτεια για την αστυνόμο Ελενα Μπλάνκο στο δεύτερο βιβλίο της Ισπανίδας Κάρμεν Μόλα που, παρά τη μεγάλη επιτυχία της, αρνείται να αποκαλύψει την ταυτότητά της (Πορφυρό δίκτυο, Α. Βασιλάκου, Κλειδάριθμος).

Από την Αίγυπτο και την Τουρκία στην… Κορέα

Μοναδικός συνδυασμός της αστυνομικής ίντριγκας με το πολυπολιτισμικό περιβάλλον της ανατολίτικης Κωνσταντινούπολης και ο αστυνόμος Νεβζάτ αντιμέτωπος με τελετουργικούς φόνους, στο τρίτο μυθιστόρημα του σπουδαίου συγγραφέα και δημοσιογράφου Αχμέτ Ουμίτ (Η φυλή, Θ. Ζαράγκαλης, Πατάκης) και πρώτη μας γνωριμία με τον Αγγλοσουδανό Πάρκερ Μπιλάλ και τον πρώην αστυνομικό επιθεωρητή Μακάνα που ζει εξόριστος από το Σουδάν σε μια φελούκα του Νείλου. Η εξαφάνιση ενός ποδοσφαιριστή, ένα χαμένο παιδί και το σκοτεινό παρελθόν του ιδιωτικού ερευνητή σ’ ένα ασυνήθιστο και πολλαπλά επίκαιρο ατμοσφαιρικό νουάρ με εξαιρετικό ρυθμό (Σκοτεινοί δρόμοι του Καΐρου, Χ. Παπαδημητρίου, Στερέωμα).

Οι κριτικοί μίλησαν για μοναδικό συνδυασμό Ταραντίνο και Μπονγκ Τζουν-χο, και μάλλον δεν έχουν άδικο. Πώς αλλιώς να περιγράψει κανείς τον ανοίκειο φουτουριστικό κόσμο του Νοτιοκορεάτη Κιμ Ουν-Σου στο ξέφρενο, βιβλιοφιλικό, αλληγορικό θρίλερ για τον υπόκοσμο της τεχνολογικά προηγμένης Σεούλ, που ήταν υποψήφιο για το μεγάλο βραβείο του γαλλικού αστυνομικού το 2017; (Οι μηχανορράφοι, Ν. Μπούρη, Πατάκης).

Ελληνικά και μαύρα

Πλούσια και φέτος, παρά τα προβλήματα, η παραγωγή του ελληνικού αστυνομικού αφηγήματος, επιβεβαιώνει την αίσθηση μιας πιθανής ανόδου και της ποιοτικής στάθμης (καθόλου τυχαία φιγουράρουν στις μικρές λίστες λογοτεχνικών βραβείων) έπειτα από μία διετία περίπου μικρής κάμψης ή κούρασης.

Το Εγκλημα στο Κολωνάκι σε τηλεοπτική διασκευή και το τηλεοπτικό σενάριο ενός ερωτικού θρίλερ σε εξαιρετική έκδοση, με κατατοπιστικό πρόλογο της Ορσαλίας Κασσαβέτη και επίμετρο του Δημήτρη Κατσέλη, μας θυμίζουν την πένα του πατριάρχη του ελληνικού αστυνομικού Γιάννη Μαρή (Εγκλημα στο Κολωνάκι / Περιπέτεια, Dolce- σειρά «Πολάρ»), ενώ ο σύγχρονος αναβιωτής του είδους Πέτρος Μάρκαρης επιστρέφει με μια συλλογή διηγημάτων, κάποια από τα οποία είναι και αστυνομικά, κι ανάμεσά τους ξεχωρίζουν αυτά όπου ο αστυνόμος Χαρίτος εξιχνιάζει εγκλήματα την εποχή του αναγκαστικού εγκλεισμού (Η τέχνη του τρόμου και άλλα διηγήματα, Κείμενα).

Ο Κώστας Καλφόπουλος, με τη μορφή λεξικογραφικών λημμάτων αφιερωμένων σε χαρακτηριστικά, δασκάλους, μεγαθέματα, πολιορκεί με χιούμορ, αυτοβιογραφικές πινελιές και ιστορική και θεωρητική σκευή τον πυρήνα του αγαπημένου αφηγηματικού είδους: το αστυνομικό είναι κάτι σαν το «ρεβόλβερ της λογοτεχνίας», και η μαγεία του, «το αντεστραμμένο είδωλο της Λογοτεχνίας» (Μικρό εγκώμιο του Αστυνομικού, Νεφέλη).

Στο απόγειο της ελληνικής κρίσης, η έρευνα μιας δολοφονίας που συνδέεται με σεξουαλικό τράφικινγκ μετατρέπεται σε ένα οδοιπορικό στις σκοτεινές όψεις της πόλης που μισούμε και αγαπάμε, στην εντυπωσιακή επιστροφή του αγαπημένου Χάρη Νικολόπουλου και της Χίλντας Παπαδημητρίου με ένα ακόμη «μουσικό» κοινωνικοπολιτικό νουάρ (Ενοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου, Μεταίχμιο). Μια φαινομενικά απλή υπόθεση εξαφάνισης μετατρέπεται σ’ ένα λαβύρινθο ανησυχαστικών συμπτώσεων για τον ενοχικό και καταθλιπτικό ιδιωτικό ντετέκτιβ Μίλτο Οικονόμου του Μάρκου Κρητικού, που εξακολουθεί, να σέρνει τα δύσθυμα βήματά του στην κολασμένη αυγουστιάτικη Αθήνα υπό τους ήχους του μπλουζ (Το μπλουζ της πεταλούδας, Μεταίχμιο).

Σ’ ένα απομονωμένο ελληνικό τουριστικό νησί δολοφονείται μια Αγγλίδα δημοσιογράφος, και ο αστυνόμος Χριστόφορος Μάρκου, ως γνήσιος απόγονος του Ηρακλή Πουαρό, δεν βρίσκει ησυχία ούτε στις διακοπές του, στο τρίτο κλασικό μυθιστόρημα μυστηρίου του Χρήστου Μαρκογιαννάκη που ζει στη Γαλλία και είναι ήδη γνωστός στο εξωτερικό (Μυθιστόρημα με κλειδί, Μίνωας).

Ενας διακεκριμένος ζωγράφος εξαφανίζεται και η πρώην γυναίκα του και γνωστή δημοσιογράφος βρίσκεται νεκρή στην πισίνα του σπιτιού του, στο δεύτερο μέρος της Τριλογίας του βυθού, με ήρωα και πάλι τον αστυνόμο Χάρη Κόκκινο (Ευτυχία Γιαννάκη, Στη φωλιά του Ιππόκαμπου, Ικαρος), εθνικιστές, δολοφόνοι και θεωρίες συνωμοσίας στη νέα περιπέτεια του αστυνόμου Καπετάνου (Δημήτρης Σίμος, Ο θάνατος του Οδυσσέα, Μεταίχμιο), ο Βαγγέλης Γιαννίσης στο Λεωφόρος Αλεξάνδρας 173 (Διόπτρα) αναπλάθει πέντε πραγματικά εγκλήματα που συγκλόνισαν τη χώρα, βασισμένος στις μαρτυρίες των αστυνομικών που τα εξιχνίασαν, και η δημοσιογράφος Μαριλή Μαργωμένου, στην πρώτη της εμφάνιση, αφηγείται με μπρίο την ιστορία ενός φιλήσυχου δημοσιογράφου που μετατρέπεται μετά τον εγκλεισμό του στη φυλακή στο ανήμερο θηρίο του τίτλου… (Το θηρίο βγήκε βόλτα, Καστανιώτης).

Ο ιδιόρρυθμος αστυνόμος Απτόσογλου, αντιμέτωπος με το ίδιο το «Κακό», θα αναγκαστεί να καταδυθεί σε μνήμες από τη Μητέρα Θεσσαλονίκη, το Ολοκαύτωμα και τον Εμφύλιο για να εξιχνιάσει ένα φόνο του 2018 (Τάσος Παπαναστασίου, Η σιωπή δεν σε κρατά ζωντανό, Μεταίχμιο) και ο Γιάννης Μόσχος, μετά το εξαιρετικό του ντεμπούτο (Τοκορόρο, Τόπος, 2019) και την Αμερική, προσγειώνεται στην Ελλάδα, εμπλουτίζοντας και πάλι τον αστυνομικό καμβά με την ιστορία: χουντικά σκάνδαλα, δολοφονίες και βασανιστήρια με φόντο τη Θεσσαλία του 1975 και την Αθήνα της δικτατορίας (Και οι τέσσερις ήταν απαίσιοι, Τόπος).

Μια δολοφονία οδηγεί τον ντετέκτιβ Χάρη Λουκά στα ίχνη μιας μεγάλης ασφαλιστικής απάτης (Τάκης Νταλάκος, Μακροβίπερα, Βακχικόν), ο ντετέκτιβ Κουτσόπουλος αναζητά τον αποστολέα των απειλητικών επιστολών προς έναν πλούσιο επιχειρηματία (Παναγιώτης Κωνσταντόπουλος, Θησαυρός, Βακχικόν) και ένας σίριαλ κίλερ αποφασίζει να ξεκαθαρίσει… το εκδοτικό τοπίο σκοτώνοντας τους εκδότες της λίστας του τίτλου στην ευφάνταστη παρωδιακή αστυνομική ιστορία του Φώτη Δούσου (Η λίστα του Λεπορέλο, Νεφέλη).

Ο δημοσιογράφος/ντετέκτιβ και ο αστυνόμος Πέτρος Αποστόλου καταδύονται στον σκοτεινό κόσμο της σόουμπιζ στο νέο μυθιστόρημα του Αντυ Βρόσγου, που δανείζεται τον τίτλο του από τη δαντική «απληστία» (Αβαριτία, Κύφαντα), η Κική Τσιλιγγερίδου με οφειλές στον κινηματογράφο και κόμικς αισθητική ολοκληρώνει την τριλογία της Στέλλας Ανταμς φέρνοντας την αντισυμβατική της ηρωίδα αντιμέτωπη με τον μεγαλύτερο εφιάλτη της (Κρύο δέρμα, Bell), και ο Στράτος Μαύρος μπλέκει σε νέες, ακόμα πιο περίπλοκες περιπέτειες, στο δεύτερο μέρος της κεφάτης pulp noir σειράς του Λευτέρη Μπούρου, με επίκεντρο το μπαρ DRIFTER (Καρμανιόλα, Bell).

Καλές αναγνώσεις!