Το «Μούδιασμα» (εκδόσεις Στερέωμα) είναι το πέμπτο βιβλίο του Δημήτρη Τανούδη. Είναι το πιο άμεσο από τα βιβλία του, το βιβλίο που τον βρίσκει στην πιο ώριμη στιγμή του. Εδώ δεν συναντούμε τους πειραματισμούς, την αφαιρετικότητα, τη γλωσσική οικοδόμηση, τη φιλοσοφική αναζήτηση, που όχι απλώς χαρακτήριζαν αλλά όριζαν τα παλαιότερα βιβλία του. Ή μάλλον ακόμα κι αν δεν τα συναντούμε, συνδιαλεγόμαστε διαρκώς μαζί τους αφού υπάρχουν υπόγεια, χωνεμένα μέσα σε μια γλώσσα καθημερινή, μεστωμένη. Σαν τον ειρμό ενός ανθρώπου που περιπλανιέται από το ένα ελάχιστο καθημερινό περιστατικό στο άλλο, από τη μία στιγμή στην επόμενη, σε ένα διαρκές ακαριαίο του χρόνου που είναι παρόν, παρελθόν και μέλλον ταυτόχρονα.
Γιατί το «Μούδιασμα» μας αφηγείται ακριβώς αυτό: Τη μέρα ενός άντρα χωρισμένου που προσπαθεί να γεμίσει μια κούτα με δώρα για να την στείλει στον γιο του που μένει σε μια πόλη κάπου μακριά. Αυτό που ανατρέπει την απλότητα των μηχανικών πράξεων, που καθορίζει τον τρόπο που ο ήρωας υπάρχει μέσα στο βιβλίο και μέσα στη ζωή, είναι το περίφημο «μούδιασμα» που τον πιάνει. Μια σωματοποίηση του άγχους που ξεκινά από ένα μούδιασμα στα χείλη, μια κρίση πανικού που διαρκώς τη φοβάται και διαρκώς προσπαθεί να τη διαχειριστεί. Οχι όμως στην κλινική αλλά στην υπαρξιακή της μορφή. Ως ελάχιστη σχισμή απ’ όπου όλη του η ζωή εκβάλλει στο παρόν. Μαζί με τους φόβους, τις ενοχές, τις προσπάθειες. Και ο ήρωας προσπαθεί να σταθεί όρθιος. Να διαχειριστεί τη στιγμή αυτή όπου ακόμα και το πιο μικρό πράγμα μετατρέπεται σε μια επίφοβη διαδικασία.
Ολα εδώ είναι ένας αγώνας: ο ύπνος, ο εαυτός, η καθημερινή συναναστροφή. Και μαζί όλα όσα φέρνουν στην επιφάνεια η δυσκολία και η προσπάθεια της επίτευξης του στόχου. Ενα κουβάρι πραγμάτων: η σεξουαλικότητά του και ο πανικός του για τη ζωή, η παιδικότητα και η παιδικότητα του γιου του, η σχέση του με την πρώην γυναίκα του και τους γύρω του, η μοναξιά του. Και ένα από τα πιο γοητευτικά στοιχεία του βιβλίου είναι η στάση του συγγραφέα απέναντι στον ήρωά του. Ο Τανούδης προσπαθεί να καταλάβει τον ήρωά του μέχρι την πιο άβολη πτυχή του. Αλλά μαζί έχει την αίσθηση πως προσπαθεί να τον κρατήσει όρθιο από τη μία πρόταση μέχρι την επόμενη.
Η πλοκή είναι συνειδητά περιορισμένη σε γεγονότα μικρής σημασίας που μεταμορφώνονται σε περιπέτεια. Αυτό που κυριαρχεί είναι η ανάδειξη της καθημερινής λεπτομέρειας. Οχι όμως ως αυτάρεσκη επίδειξη μιας μπαρόκ λογοτεχνίας της περιγραφής ή ως λογοτεχνική ομορφιά της αναδόμησης ενός κόσμου, αλλά μέσα από το άγχος και τη δυσκολία του ήρωα να υπάρξει όταν ακόμα και η πιο μικρή λεπτομέρεια στρέφεται εναντίον του.
Ο αφηγηματικός χρόνος διαστέλλεται, όπως συμβαίνει σε στιγμές δυσφορίας. Και η κυρίαρχη από τις τόσες αρετές του βιβλίου είναι αυτή, το γεγονός δηλαδή πως η γλώσσα παίρνει τη μορφή της κατάστασης του ήρωα, του χρόνου και της έντασής του. Αλλοτε με μακροπερίοδο λόγο, άλλοτε με διαδοχικές κοφτές φράσεις, άλλοτε απλώς καταγράφοντας, άλλοτε με κωμικές άμυνες και άλλοτε ως ανάμνηση.
Το «Μούδιασμα» του Δημήτρη Τανούδη είναι ένα εξαιρετικό βιβλίο όχι γιατί επιλέγει να μας μιλήσει για την επί μέρους περίπτωση ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε μια δύσκολη φάση της ζωής του, αλλά γιατί χρησιμοποιεί την περίπτωση αυτή ως μια ολοκληρωμένη παραβολή για τη δυσκολία και την ομορφιά της ίδιας της ζωής, του τρόπου με τον οποίο υπάρχουμε στον σύγχρονο κόσμο.
*Ο τίτλος είναι φράση από το βιβλίο
