• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.9°C / 27.4°C
    3 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.0°C / 23.9°C
    5 BF
    41%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 24.0°C / 26.6°C
    2 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.9°C / 26.1°C
    2 BF
    33%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 18.0°C / 21.9°C
    2 BF
    60%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 25.0°C
    3 BF
    37%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 18.7°C / 21.4°C
    3 BF
    30%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    1 BF
    44%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 28.2°C
    3 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 25.1°C
    3 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 24.8°C
    1 BF
    41%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 20.7°C / 24.7°C
    2 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    4 BF
    73%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.5°C / 26.9°C
    4 BF
    29%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.8°C / 26.6°C
    2 BF
    49%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.6°C / 26.8°C
    4 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.5°C / 27.2°C
    4 BF
    26%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.1°C / 22.3°C
    3 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.5°C / 23.9°C
    2 BF
    48%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    1 BF
    58%
EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μήπως είμαστε μεσοπόλεμος;

  • A-
  • A+
Ο μεσοπόλεμος επιβιώνει. Αποσπάται από τις παρενθέσεις των δυο πολέμων, τις συμπληγάδες των πολύνεκρων γεγονότων και πλέει ελεύθερος στην Ιστορία ως διάθεση και ως συνθήκη του συλλογικού ατόμου.

Μάλλον φταίνε εκείνοι οι στίχοι του Λεοντάρη... Τι μάλλον, σίγουρα δηλαδή εκείνο το: «Είμαστε μεσοπόλεμος, σου λέω,/ ανίατα μεσοπόλεμος... Ας πάμε/ λοιπόν κι απόψε, ας πάμε πάλι κάπου/ να χορέψουμε ή να σκοτωθούμε...» από την «Ψυχοστασία» του 1972. Οι στίχοι αυτοί που περιγράφουν μια ολόκληρη εποχή περισσότερο ως μια ψυχική κατάσταση και λιγότερο ως μια ιστορική περίοδο.

Οι στίχοι αυτοί που επαναφέρουν το ιστορικό ως μια οριακή ψυχική κατάσταση του συλλογικού ατόμου. Τη μελαγχολία, την απογοήτευση και την απελπισία ως ταυτοτικά στοιχεία μιας κοινωνίας.

Με τους στίχους αυτούς ο Λεοντάρης κατάφερε να ενώσει δυο εποχές και μαζί τον πάταγο από δυο διαφορετικές ιστορικές πτώσεις: Από την μία η πτώση της Μεγάλης Ιδέας με την καταστροφή στη Μικρά Ασία και η γενιά του ’20 που κλήθηκε να κάνει ποίηση την περιρρέουσα ατμόσφαιρα που δημιούργησε η ήττα αυτή και από την άλλη η ήττα της ελληνικής Αριστεράς στον εμφύλιο και στα μετεμφυλιακά χρόνια, όπως αυτή συναντιέται στα ποιήματα της πρώτης και της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς. Δυο ήττες, ένα συναίσθημα, μια πτώση.

Ο μεσοπόλεμος επιβιώνει. Αποσπάται από τις παρενθέσεις των δυο πολέμων, τις συμπληγάδες των πολύνεκρων γεγονότων και πλέει ελεύθερος στην Ιστορία ως διάθεση και ως συνθήκη του συλλογικού ατόμου. Και οι στίχοι του Λεοντάρη μάς επιβάλλουν να επιστρέφουμε σε αυτή την περίοδο κυρίως με τρόπο ποιητικό. Οχι τόσο στα ιστορικά γεγονότα, τα ντοκουμέντα και τις αφηγήσεις όσο στη χαμηλόφωνη μουσική που βημάτισε ανάμεσά τους. Στον αισθησιασμό του Λαπαθιώτη, τη σκυφτή μουσική του Τέλλου Αγρα, την οριακή περίπτωση του Φιλύρα και κυρίως τον σαρκασμό του Καρυωτάκη. Σε μια εποχή όπου όλα έμοιαζαν ξαφνικά και ταυτόχρονα εξαντλημένα.

Πιεσμένα από την Ιστορία και παραπλανημένα από το παρελθόν, διαρκώς εξαρτημένα από την απουσία ενός μέλλοντα που δεν έλεγε να ξημερώσει. Ναι. Ο κάθε μεσοπόλεμος είναι λυρικός και απελπισμένος, γεννά ποιήματα και τα τοιχοκολλεί στα αδιέξοδά του. Είναι η εποχή αυτή μετά τον θάνατο και πριν τη γέννα, η εποχή αυτή που δεν κατονομάζεται, μόνο καραδοκεί. Και επιστρέφει στην Ιστορία κάνοντάς την να ομοιοκαταληκτεί με τις πιο στενές στιγμές της.

Αν κάποιος δει τη φωτογραφία που έμεινε να αποτυπώνει τη γενιά του ’30 (την περίφημη φωτογραφία από την ομάδα των 12) θα εντυπωσιαστεί κυρίως από την ομοιομορφία. Λευκοί, μεγαλοαστοί άντρες ζωσμένοι με τις γραβάτες τους έτοιμοι να οικοδομήσουν τη νέα αισθητική, την αντίληψη και την προσέγγιση για το παρελθόν και την τέχνη που στέκει κυρίαρχη μέχρι και σήμερα. Χρονικοί διάδοχοι της γενιάς του ’20, αυτοί δεν ήταν ποτέ μεσοπόλεμος ακόμα κι αν οι ημερομηνίες ταιριάζουν.

Γιατί ένα επιπλέον στοιχείο που μας κάνει να συναντιόμαστε με τη γενιά / ποίηση του μεσοπολέμου σήμερα είναι η ποικιλία των ταυτοτήτων. Είναι η γενιά όπου εμφανίζονται και καταγράφονται στην ποίηση ως παραδείγματα ή ως προτάγματα ο ρόλος της γυναίκας (Πολυδούρη), η διεκδίκηση της ομοφυλόφιλης ορατότητας (Λαπαθιώτης), το ψυχικό τραύμα ως ποιητική (Φιλύρας). Μια ποίηση που αρχίζει και τελειώνει στο άστυ και τη γειτονιά (Αγρας) και κάνει ποίηση και υπαρξιακό αποτύπωμα το τετριμμένο και το κοινότοπο (Καρυωτάκης). Η Ιστορία δεν είναι η μεταφυσική της επιστροφής (Μεγάλη Ιδέα και γενιά του 1880) ούτε ο ποιητικός λώρος που μας συνδέει με το παρελθόν των αγαλμάτων (γενιά του ’30).

Η Ιστορία είναι το πλαίσιο όπου οι ζωές συμβαίνουν. Ζωές σύνθετες και αντιφατικές, ανθρώπων καθημερινών και συχνά ηττημένων. Ζωές σε μια περίοδο που θα οριστεί από τον μεγάλο αριθμών των προσφύγων, την κατακόρυφη πτώση του βιοτικού επιπέδου της μεσαίας τάξης και τη συλλογική δυσαρέσκεια για την πορεία της χώρας. Μια περίοδος εσωστρέφειας και παρατεταμένης μετάβασης που ακόμα και τα καταφύγια δεν προσφέρουν λύσεις. Ή όπως θα συνόψιζε και ο Κώστας Καρυωτάκης: «Μας διώχνουνε τα πράγματα, κι η ποίησις/ είναι το καταφύγιο που φθονούμε».

Αν είμαστε λοιπόν μεσοπόλεμος δεν είμαστε επειδή η Ιστορία επαναλαμβάνεται ούτε επειδή αρεσκόμαστε να χρησιμοποιούμε ιστορικές περιπτώσεις του χθες ως ερμηνευτικά εργαλεία του σήμερα. Είμαστε γιατί βιώνουμε ένα συλλογικό τραύμα ανάμεσα σε μια συλλογική κατάρρευση και ένα άγνωστο αύριο, διεκδικώντας ορατότητα και συμπερίληψη, ψάχνοντας ποίηση μακριά από εθνικές αφηγήσεις, ενώ τα πράγματα μας διώχνουν και μεις φθονούμε τα καταφύγιά μας.

Γι’ αυτό σου λέω απόψε ας πάμε πάλι κάπου να χορέψουμε...

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Οι νέες δημοκρατίες του Σαλό
Aφού η ίδια η δημοκρατία δεν κατάφερε να περιγράψει τον εαυτό της ως πρόταση με διαφορετικούς τρόπους, το έκαναν οι εχθροί της και μάλιστα στο όνομά της.
Οι νέες δημοκρατίες του Σαλό
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Για τον Μάριο Ποντίκα, με αγάπη και ευγνωμοσύνη
Σε ένα έργο που διαρκώς εξελισσόταν και δεν φοβόταν να αλλάξει μέσα στις δεκαετίες, ο Μάριος Ποντίκας έφερνε στην επιφάνεια νέες πτυχές του νεοελληνικού κόσμου.
Για τον Μάριο Ποντίκα, με αγάπη και ευγνωμοσύνη
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Κέρουακ
Προσλαμβάνουμε το έργο του Κέρουακ –και κατ’ επέκταση όλη την μπιτ λογοτεχνία– κυρίως ως ηθικό πρόταγμα και λιγότερο ως αυτό που όντως είναι λογοτεχνία.
Κέρουακ
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Ελληνικό όνειρο
Σε αντίθεση με το αμερικανικό όνειρο που έχει στο κέντρο του έναν άνευ όρων ατομικισμό και μια αποθέωση της προσωπικής πορείας, το ελληνικό όνειρο αποτέλεσε από το ξεκίνημα μέχρι το βούλιαγμά του μια συλλογική...
Ελληνικό όνειρο
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Τι έμεινε;
Η περίοδος από το 2008 μέχρι το 2015 χαρακτηρίστηκε από τις κινητοποιήσεις, την ενεργοποίηση των υποκειμένων και τη ρευστοποίηση των βεβαιοτήτων, αλλά και την αίσθηση της επέκτασης των δυνατοτήτων.
Τι έμεινε;
ΑΝΟΧΥΡΩΤΗ ΠΟΛΗ
Η καβαφική ποίηση ως γλωσσική σκηνοθεσία
Μέσα από το καβαφικό παράδειγμα μπορούμε να ορίσουμε δύο διαφορετικά είδη ποιητικής σκηνοθεσίας: τη σκηνοθεσία μιας στιγμής που απλώνεται και τη σκηνοθεσία ενός συμβάντος που εξελίσσεται.
Η καβαφική ποίηση ως γλωσσική σκηνοθεσία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας