Τα χρονικά σχήματα είναι συμβατικά. Δεν περιέχουν τον πραγματικό χρόνο. Προσπαθούν να του δώσουν σχήμα, να τον εντάξουν στη γεωμετρία ώστε να μπορέσουν να τον εξετάσουν ως μέγεθος, ως στατιστική, ως κάτι μετρήσιμο από το οποίο θα μπορέσουν να εξαχθούν συμπεράσματα. Ας δεχτούμε αυτή τη σύμβαση ως προβληματική και ας προχωρήσουμε παρακάτω χρησιμοποιώντας την παρ’ όλα αυτά.
Η δεκαετία του 2010 ορίζεται ως η πιο πλανητική απ’ όλες τις προηγούμενες. Οι αποστάσεις της επικοινωνίας και του ταξιδιού μειώθηκαν ραγδαία, ο κόσμος έγινε ακόμα περισσότερο ορατός. Η άνοδος των μέσων δικτύωσης, σε συνδυασμό με την επιτάχυνση της τεχνολογίας της επικοινωνίας, κατάφερε όχι μόνο να ορίσει τις ζωές στην κλίμακα της καθημερινότητας αλλά και να δώσει σχήμα σε μεγάλα πολιτικά γεγονότα.
Ταυτόχρονα, η δεκαετία ορίστηκε από ένα πλανητικό γεγονός. Γεννήθηκε λίγο πριν από την ημερολογιακή της γενέθλια ημερομηνία μέσα από την κρίση τού 2007-2008. Το γεγονός αυτό (ή μάλλον η αλυσίδα των γεγονότων) είναι που θα ορίσει μια σειρά από σημαίνοντα συμβάντα σε μια σειρά από χώρες, θα προσδιορίσει τις ιδεολογίες με βάση τους όρους αντιμετώπισής της και θα δώσει μια αίσθηση πιο έντονη από ποτέ. Την αίσθηση μιας κοινής μοίρας, μιας πλανητικής κοινότητας με κοινό ορίζοντα και κοινούς εφιάλτες.
Η άνοδος της Ακροδεξιάς και του φανατισμού, η διεύρυνση και η παγίωση της λιτότητας, ο απομονωτισμός, η προσφυγική κρίση, οι πλανητικές αναταραχές και τα πολύμορφα κινήματα, η χρήση των fake news, η διαδικτυακή παρακολούθηση και εκμετάλλευση, τα τρομοκρατικά χτυπήματα και οι πολιτικές της καταστολής που ήρθαν ως αντίδραση σ’ αυτά ορίστηκαν ως συνθήκες που διαπερνούν οριζόντια σχεδόν το σύνολο των κοινωνιών. Ως πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα και τάσεις που συμβαίνουν ταυτόχρονα σε έναν γεωγραφικά προσδιορισμένο τόπο και σε ένα κοινό παρόν. Αλλες φορές με την υπερβολή και την αφέλεια που μια τέτοια παραδοχή κουβαλά. Αλλες φορές με απόλυτα ορατές επιπτώσεις.
Η «αραβική άνοιξη», η αναταραχή και οι εμφύλιοι στη Μέση Ανατολή, η άνοδος του ανταγωνισμού Κίνας-Ηνωμένων Πολιτειών, η καταστροφή της Ιαπωνίας το 2011 από τον σεισμό που οδήγησε στη Φουκουσίμα, το Brexit, η εκλογή του Τραμπ και τόσες ακόμα ειδήσεις δεν περιγράφονται ως αποκλειστικά διεθνή γεγονότα, αλλά ως τοπόσημα του δικού μας χρόνου. Ορίζουν το κλίμα και την αίσθηση εκατομμυρίων, τους όρους που δημιουργούν τη διάθεση και την προσδοκία, το όριο και την υπέρβασή του.
Η υπερμεγέθυνση του Διαδικτύου όρισε τα γεγονότα αυτά μέσω τόσο της ταχύτητας διάδοσης όσο και του όγκου της διαθέσιμης πληροφορίας. Το Διαδίκτυο δεν ορίζει πια μόνο την επικοινωνία. Επαναπροσδιορίζει τα όρια προσωπικού και δημοσίου, ασφάλειας και εκμετάλλευσης, αλήθειας και προπαγάνδας. Από το σκάνδαλο του Facebook και της Cambridge Analytica μέχρι τα Panama Papers, τα WikiLeaks και τις αποκαλύψεις του Σνόουντεν. Ορίζει το σχήμα των πόλεων και των μετακινήσεων μέσω υπηρεσιών όπως το Uber ή το Airbnb. Και ταυτόχρονα ορίζει την κυρίαρχη αισθητική αφήγηση των ημερών μας. Από το άνευ ορίων express yourself του καθηλωμένου ατομισμού στα βίντεο του youtube, τα status του Facebook και τα φίλτρα του Instagram μέχρι το ατελείωτο video streaming του Netflix και των παρόμοιων πλατφορμών που αναδύονται μετατρέποντας κάθε ειπωμένη ιστορία ή ιστορικό γεγονός σε μια ενοικιαζόμενη αφήγηση σε συνέχειες. Με έγνοια για μια οριζόντια διάδοση, κοινή σε δισεκατομμύρια ανθρώπους με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, καλλιεργώντας στην ανθρώπινη ποικιλία τα ίδια ακριβώς αντανακλαστικά.
Η κακοσχηματισμένη αυτή κοινή μοίρα, πλαστή και πραγματική ταυτόχρονα, σήμερα έρχεται να αντικρίσει την οικολογική κρίση. Αλλωστε μεγάλες περιβαλλοντικές καταστροφές άνοιξαν (πετρελαιοκηλίδα στον Κόλπο του Μεξικού) και έκλεισαν (καταστροφή Σιβηρίας και Αμαζονίου) τη δεκαετία. Δίνοντάς της μια χροιά προλόγου για τις δεκαετίες που θα ακολουθήσουν.
Βγαίνουμε από τη δεκαετία με μια αίσθηση παγιωμένης ανασφάλειας. Με μια διαμοιρασμένη κοινή απαισιοδοξία εντός ενός κόσμου που όσο μικραίνει τόσο πιο χαώδης μοιάζει. Με μια ταυτόχρονη συνομιλία με την καταστροφή και τη διεκδίκηση, με αυτά που ενώνουν και αυτά που χωρίζουν. Εμείς, πολλαπλά όντα εντός της ιδιωτικής μας μοναξιάς, διαρκώς έκθετα και περιστοιχισμένα, διαρκώς μοναχικά και αυτάρκη. Με μόνη σταθερά πως ό,τι κι αν συμβεί, το μέλλον θα είναι πάντοτε μια δυνατότητα.
