ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ efsyn.gr , Θωμάς Τσαλαπάτης
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Κάπου ανάμεσα στη λογοτεχνική καθαρότητα του εστετισμού και την άκριτη pop αποδοχή των αριθμών κινούνται τάσεις, λογοτεχνικά είδη και δοκιμές. Σε αυτή την παράδοξη περιοχή της ταυτόχρονης αποδοχής και απόρριψης, η κυκλοφορία σημαίνει πτώση της ποιότητας και η ποιότητα ακαριαία απόσταση από οτιδήποτε προσβάσιμο.

Οι σούπερ ηρωικές ταινίες, το «Game of thrones» και ο «Αρχοντας των δαχτυλιδιών», ο «Χάρι Πότερ», όρισαν τα ρεκόρ της κατανάλωσης των θεατών, την έκταση του μυθικού, τη δυνατότητα διείσδυσης στο συλλογικό φαντασιακό. Υπάρχει ένα ερώτημα που διαρκώς εκκρεμεί πίσω από όλες αυτές τις διαπιστώσεις.

Γιατί συμβαίνει κάτι τέτοιο; Ποιος είναι ο πυρήνας της διάδοσης (που φέρνει τελικά την επιτυχία), για ποιο λόγο χίλιοι παραγωγοί της τηλεόρασης και του κινηματογράφου ξεκοκαλίζουν κάθε εκδοχή του φανταστικού, αναζητώντας την επόμενη μεγάλη είσπραξη; Τι είναι αυτό που καθιστά το φανταστικό (High Fantasy, επιστημονική φαντασία κ.λπ.) εισπρακτικά επίκαιρο και μυθικά οικείο;

Μέσα σε μια απομαγευμένη εποχή, η καλοκουρδισμένη φαντασία προσφέρει διέξοδο. Αποσπώντας στοιχεία από την πραγματική ιστορία, το παραμύθι και τη μυθολογία καταφέρνει (στις ευτυχείς στιγμές της) να δημιουργήσει αρχέτυπα με τα οποία ο καθένας μπορεί να ταυτιστεί ανεξαρτήτως τόπου ή χρόνου.

Πατώντας πάντοτε με το ένα πόδι στην πραγματικότητα –είτε αυτό είναι ο χαρακτήρας του ήρωα είτε παραφρασμένα ιστορικά γεγονότα και μύθοι– το πολλαπλό είδος δημιουργεί μια ελεύθερη συνθήκη. Τα όρια του φανταστικού μοιάζουν να ταυτίζονται με τα όρια της φαντασίας. Με μόνη προϋπόθεση τη διαρκή μετατόπιση αυτών των ορίων προς σημεία ακόμη πιο άγνωστα και ακόμα πιο οικεία. Εδώ το θαύμα λειτουργεί ακόμη χωρίς να εξορίζει τους ρεαλισμούς.

Αν υπάρχει ένα χαρακτηριστικό των έργων αυτών που μπορεί να συμπεριλάβει το οικείο και το πρωτότυπο αλλά ταυτόχρονα να ορίσει και να επεξηγήσει την επιτυχία, αυτό είναι το «Worldbuidling». Δηλαδή η κατασκευή των κόσμων. Τα έργα της φαντασίας δεν προσφέρουν ιστορίες περίεργων όντων, μη πραγματικές συνθήκες όπου κάθε τι είναι αποδεκτό.

Προσφέρουν πρώτα και πάνω από όλα ένα φανταστικό πλαίσιο απολύτως συγκεκριμένο, δημιουργημένο με αληθοφάνεια και λεπτομέρεια, έναν κόσμο πάντοτε παράλληλο στον πραγματικό κόσμο, ώστε οι ιστορίες που διηγούνται να λειτουργήσουν ως πραγματικές. Οι επιτυχημένες περιπτώσεις του είδους είναι αυτές όπου ο κόσμος αυτός δεν λειτουργεί απλώς ως σκηνικό των γεγονότων, αλλά οι χαρακτήρες και οι καταστάσεις υπάρχουν ως ενσαρκώσεις του κόσμου και των ιδεών του συγγραφέα. Ο κόσμος γίνεται σχόλιο στους χαρακτήρες και οι χαρακτήρες στον κόσμο, σε μια ταυτόχρονη κίνηση όπου η ανοιχτή φαντασία συναντά τον απολύτως συγκεκριμένο ήρωα και την αυστηρά ορισμένη μυθική συνθήκη.

Αυτό που σου παρέχει η ανάγνωση –και δευτερευόντως η θέαση κάποιας αναπαραγωγής– είναι μια δημιουργική τυφλότητα. Το δημιουργικό της κομμάτι ταυτίζεται ακριβώς με την αίρεση της τυφλότητας αυτής. Ξεκινάς μπαίνοντας σε έναν κόσμο απόλυτου σκοταδιού, όπου δεν γνωρίζεις ποιο είναι αυτό το «διαφορετικό» που ισχύει. Σιγά σιγά ξεπηδούν περιγραφές και πληροφορήσεις που καθιστούν τον κόσμο περισσότερο ορατό, τη δραματική συνθήκη ορισμένη και συγκεκριμένη.

Ο χάρτης της άλλης πραγματικότητας απλώνεται κομματιαστά μπροστά στα μάτια σου. Ενώ οι γάζες της όρασής σου σηκώνονται η μια μετά την άλλη, βλέπεις με παρθένα μάτια έναν κόσμο διαφορετικό και οικείο. Μαθαίνεις όσα ισχύουν και όσα κανονίζουν το πραγματικό. Ταυτόχρονα –ακριβώς γιατί το ένα είναι κομμάτι του άλλου– ταυτίζεσαι όλο και περισσότερο με τους ήρωες του κόσμου αυτού. Ερχεσαι πιο κοντά στην ουσία του ταξιδιού τους και της ύπαρξής τους.

Η συνθήκη αυτή δεν είναι πρωτόγνωρη, αλλά οφείλει να μη γίνεται ποτέ ξένη σε κάθε είδος αφήγησης. Η αφήγηση οφείλει να φτιάχνει κόσμους. Ακόμα και αναπαριστώντας με ρεαλιστικό τρόπο τελείως τετριμμένα και καθημερινά γεγονότα. Η άνοδος του φανταστικού ίσως να περιγράφει ένα κομμάτι από τους κόσμους που δεν κατασκευάστηκαν στις πιο οικείες, στις πιο «νόμιμες» ιστορίες. Η λειτουργία του φανταστικού οφείλει να είναι η λειτουργία της κάθε δημιουργίας. Ανοιχτή, χωρίς όρια, χωρίς περιορισμούς αληθοφάνειας.

Σε έναν κόσμο όπου το φως εξορίζει τις σκιές και τις αμφιβολίες, η φαντασία, σε όλες της τις παραλλαγές, διεκδικεί μια επαναθεμελίωση. Εναν κόσμο όπου τα αντίθετα συνυπάρχουν, όπου τα όρια διαρκώς επανατοποθετούνται και που ο ρεαλισμός δεν έχει σχέση με τα ρεπορτάζ, αλλά με τη βουτιά στον πυρήνα των πραγμάτων.

tsalapatis.blogspot.gr