Τα αντίγραφα από τις Μαγεμένες, που εκτίθενται στο περίπτερο 3 της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης, επέστρεψαν 151 χρόνια μετά στον γενέθλιο τόπο κι αυτό το θέμα από μόνο του κινητοποίησε όπως φαίνεται τους Θεσσαλονικείς αλλά και τους επισκέπτες της πόλης.
Οσο τα αντίγραφα και οι υπεύθυνοι της έκθεσης περιμένουν την τελική απάντηση για το πού θα τοποθετηθούν τα εκθέματα (επικρατέστερο σημείο φαίνεται να είναι η περιοχή όπου βρίσκονταν αρχικά), οι Μαγεμένες συνεχίζουν να κεντρίζουν το ενδιαφέρον των επισκεπτών ακριβώς επειδή διηγούνται μια ασυνήθιστη, πολυδιάστατη ιστορία: τη δική τους, αλλά και της πόλης που τις φιλοξένησε για πολλά χρόνια…
Πώς να πιστέψεις τον καιρό; Τον κόσμο περιπαίζει…
Μια να τον πιάσεις, δεν μπορείς, την άλλη να τον διώξεις.
Στη χαρμονή και στ’ όνειρο να φαίνεται πως φεύγει,
Στον πόνο και στη λησμονιά μέρα να μην περνάει.
Σχεδόν δύο αιώνες μετά, οι Μαγεμένες εμπνέουν με τον μύθο που τις περιβάλλει, με τις ιστορίες που πλέκονται γύρω από την πόλη και τις ιστορικές της περιόδους.
Μαγεμένη από τον μύθο των Incantadas, η Νίνα Ρόδη έγραψε το βιβλίο «Οι Μαγεμένες στη γενέθλια πόλη», εκδ. Νησίδες, που παρουσιάστηκε πριν από λίγο καιρό στον χώρο όπου εκτίθενται τα αντίγραφα.
«Οταν άκουσα το 2011 την ομιλία του αρχιτέκτονα και συγγραφέα Αρη Παπάζογλου για τις Μαγεμένες, συγκλονίστηκα, κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο φυγαδεύτηκαν τα αγάλματα από την πόλη. Ξεκίνησα λοιπόν να γράφω σε αυστηρό δεκαπεντασύλλαβο στίχο μια μυθιστορία για τις Μαγεμένες. Πρόκειται για την ιστορία ενός ζευγαριού, μιας Εβραίας κι ενός Τούρκου, που προσπαθούν να επιστρέψουν τις Μαγεμένες στη Θεσσαλονίκη», λέει η συγγραφέας, που δηλώνει ερωτευμένη μέχρι σήμερα με την πόλη.
«Ηλθα εδώ πριν από 15 χρόνια χωρίς κανέναν προφανή λόγο. Νομίζω πως εδώ βρίσκω ό,τι ζητώ κάθε φορά».
Η Νίνα Ρόδη μοιράζει την καθημερινότητά της ανάμεσα στο Πανεπιστήμιο όπου εργάζεται, το γράψιμο και την πόλη που αγαπά να βλέπει και να περπατά:
«Μένω στην Αγίου Δημητρίου, μια περιοχή που η χάραξή της έγινε σύμφωνα με το θερινό ηλιοστάσιο, και συμμετέχω στη Μonumento, μια ομάδα εθελοντών που περιηγείται τη Θεσσαλονίκη και φωτογραφίζει τα κτίριά της, καταγράφοντάς τα, με σκοπό τη δημιουργία μιας ανοιχτής βάσης δεδομένων» λέει.
Μια ιστορία θα σας πω
«Οι αρχαίοι μύθοι μάς κατοικούν και τους κατοικούμε»
Θ. Αγγελόπουλος.
«Μια ιστορία με βασίλισσες και βασιλιάδες, με χαμένα παλάτια και λασπωμένους στενούς δρόμους ανάμεσα σε ξύλινα τουρκόσπιτα, με ζαπτιέδες και υποχρεωτικούς πασάδες, με υπεροπτικούς ξένους και ατέλειωτη, πολύχρωμη φτωχολογιά, που έβγαζε το ψωμί και ζούσε, κι ας χτύπαγε την πόλη ο Βοριάς κι ας πόναγαν τα κόκαλα από την υγρασία – πράγμα στο οποίο επιμένουν οι ξένοι ταξιδιώτες. Χοάνη ζωντανή η Θεσσαλονίκη, όπου εβρισκαν καταφύγιο οι κατατρεγμένοι».
Αυτή την ιστορία διηγείται το αρχαιολογικό, εκπαιδευτικό ντοκιμαντέρ της Ελένης Στούμπου-Κατσαμούρη με θέμα τις Μαγεμένες.
Μια παραγωγή του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Μακεδονικών και Θρακικών Σπουδών, που έγινε το 2010.
Το ντοκιμαντέρ της αρχαιολόγου Ελένης Στούμπου-Κατσαμούρη προβλήθηκε στο περίπτερο των Μαγεμένων στη ΔΕΘ και, όπως η ίδια λέει, πρόκειται για μια «ελεύθερη διασκευή του παραμυθιού των Μαγεμένων», ενός παραμυθιού που δημιούργησαν οι κάτοικοι της πόλης και έγινε αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας των αγαλμάτων.
Πρόκειται για ένα ταξίδι στον χρόνο, στο 1864, όπου παρακολουθεί κανείς πραγματικά περιστατικά του ξενιτεμού των Μαγεμένων, όπως τα παρουσιάζει ο ίδιος ο εντεταλμένος «συλλέκτης», ο παλαιογράφος Emmanuel Miller, στις επιστολές που έστελνε στη σύζυγό του, οι οποίες δημοσιεύτηκαν στον τόμο «Le mont Athos, Vatopedi, l’ile de Thassos» (Paris 1889).
