Τέσσερα ανέκδοτα «Γράμματα απ’ τη Γερμανία» ανακάλυψε, ψάχνοντας στο αρχείο του Μίκη Θεοδωράκη, ο Φώντας Λάδης – και αυτά εκδόθηκαν σε μια πλήρη συλλογή του ιστορικού κύκλου τραγουδιών από τον «Μετρονόμο», όπως θα διαβάσετε παρακάτω. Αυτά τα τέσσερα τραγούδια, καθένα με την παρτιτούρα του, ξεχασμένα σχεδόν κι από τον ίδιο τον στιχουργό τους, εντοπίστηκαν χάρη στο πολύτιμο αρχείο που μεταφέρθηκε, πολλά χρόνια πριν κι ενώ ο Μίκης ήταν εν ζωή, στη Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη». Και εντάξει, για το αρχείο του κορυφαίου συνθέτη βρέθηκε λύση. Για το αρχείο του ίδιου του Λάδη, που εκτός από το έργο του είναι ταγμένος συλλέκτης σπάνιων ντοκουμέντων της πολιτικής και πολιτιστικής ιστορίας του τόπου τις πολλές τελευταίες δεκαετίες; Και να ’ταν ο μόνος;
Αν το αρχείο του Νίκου Γκάτσου, σύμφωνα με μια επιλογή της Αγαθής Δημητρούκα που αποδείχθηκε σοφή, κατέληξε να αξιοποιηθεί υποδειγματικά από την έδρα Νεοελληνικών Σπουδών του Χάρβαρντ, εκείνο του Μάνου Χατζιδάκι παραμένει ένα, κλειστό σε κούτες πιθανότατα, μεγάλο ερωτηματικό στα χέρια του γιου του, Γιώργου Χατζιδάκι, που -απ’ ό,τι ξέρουμε- αναζητά χρόνια λύση και πόρους ώστε το υλικό να μη φύγει από τη χώρα.
Και υπάρχουν κι άλλα πολύτιμα κι ανέστια αρχεία, είτε προσώπων, όπως ο σπουδαίος μελετητής του λαϊκού μας τραγουδιού Παναγιώτης Κουνάδης (που παρέδωσε τα δικά του ντοκουμέντα στην κόρη του Ελίτα για να τα αναδείξει), είτε φορέων, όπως π.χ. οι ιστορικές εφημερίδες «Ελευθεροτυπία» και «Εθνος», που διέθεταν αξιοζήλευτο φωτογραφικό αρχείο-μάρτυρα της νεότερης ιστορίας μας, καταδικασμένο σε αργό θάνατο, αν δεν βρεθούν πρόθυμοι ιδιώτες και κατάλληλες συνθήκες.
Πιο πρόσφατα ήταν η μικρή οδύσσεια των φωτογραφικών ντοκουμέντων από την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής και η συνειδητοποίηση πως κατ’ αρχάς δεν υπάρχει εθνικός φορέας κατάλληλος για την υποδοχή, τη συντήρηση, την ψηφιοποίηση και τη μελέτη τους, που έκανε εμάς να αντιληφθούμε ξανά το μέγεθος του ελλείμματος αρχειακής πολιτικής και την υπουργό Πολιτισμού να εξαγγείλει εσπευσμένα τη δημιουργία Εθνικού Φωτογραφικού Αρχείου. Μα δεν είναι μόνον αυτό που λείπει. Αρχεία και ντοκουμέντα κατευθύνονται άλλα στην Εθνική Βιβλιοθήκη, άλλα στο Ιδρυμα της Βουλής, άλλα στο ΜΙΕΤ.
Τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, ταυτισμένα με την Αριστερά, υπέστησαν κατά καιρούς τεράστιες χωροταξικές και οικονομικές ταλαιπωρίες, αφού προσέκρουαν κατά περίσταση ακόμα και σε ιδεολογικές εμμονές των εκάστοτε ιθυνόντων. Το ΕΛΙΑ έκλεισε. Κι αυτή τη στιγμή που γράφονται αυτά τα λόγια υπάρχει πολύτιμο αρχειακό υλικό του αποτυπώματος του παρελθόντος μας σε διαφορετικές εκδοχές, καταχωνιασμένο σε διαμερίσματα, ντουλάπες και κούτες, χωρίς ο εκάστοτε κάτοχός τους να ξέρει τι να κάνει. Δεν είναι ντροπή και κρίμα;
-320x213.jpg)
