Μια παράσταση που γέννησε μια ισχυρή φιλία

Συναντηθήκαμε στην Πινακοθήκη Χατζηκυριάκου-Γκίκα, παράρτημα του Μουσείου Μπενάκη, όπου μια συλλογή πλούσια σε όγκο, ποικιλία έργου και τεχνοτροπίας της γενιάς του ’30 ανταμώνει κάτω απ’ τη μνήμη και το τρυφερό βλέμμα του Αγγελου Δεληβορριά, εμπνευστή και δημιουργού αυτής της πινακοθήκης.

● Πρώτα απ’ όλα να πούμε για τη γνωριμία σας.

Γιώργος Νανούρης: Καταρχάς γνωριζόμαστε πάρα πολλά χρόνια.

Μαρία Κίτσου: Θαύμαζα πολύ τη δουλειά του.

Γ.Ν.: Κι εγώ τη Μαρία πάρα πολύ, την έχω δει σε πολλές παραστάσεις.

Μ.Κ.: Ηθελα πολύ να δουλέψουμε μαζί αλλά δεν είχε τύχει μέχρι τώρα. Οπότε ένα απόγευμα του Απρίλη με παίρνει τηλέφωνο και μου λέει «Γεια σου, Μαρία, ήρθε η ώρα;» Ετσι ξεκίνησε, μου είπε για την πρόταση, του είπα αμέσως ναι. Ηταν η «Δούκισσα της Πλακεντίας» και μας έκανε το προξενιό και ο Μάρκος Τάγαρης.

Ξεκινήσαμε δειλά δειλά να μιλάμε για αυτή τη γυναίκα, να ψάχνουμε μαζί, να ανταλλάσσουμε βιβλία που βρίσκαμε. Το καλοκαίρι ήρθαμε πιο κοντά κι αρχίσαμε από Αύγουστο-Σεπτέμβρη να δουλεύουμε εντατικότατα.

Εγινε η γνωριμία και μαζί με την επαγγελματική σχέση εδραιώθηκε και μια πολύ φιλική σχέση, αγαπησιάρικη. Κολλητοί. Δεν υπάρχει αυτό το πράγμα. Μιλάμε συνέχεια στο τηλέφωνο, βρισκόμαστε. Είναι εξαιρετικός σκηνοθέτης, δεν έχω δουλέψει με άλλον καλύτερα. Ταιριάξαμε πάρα πολύ. Στις ιδέες, στην αισθητική. Ισως φταίνε και τα ζώδια, δεν ξέρω. Βρήκαμε τα κοινά μας σημεία.

Ο Γιώργος είναι ένας πραγματικός εργάτης του χώρου. Ξέρει τι θέλει, εργάζεται πάρα πολύ. Ταπεινός. Εχει μια πολυσχιδή προσωπικότητα, βρίσκεται ικανός σε όλους τους τομείς που συνθέτουν μια παράσταση. Αυτό δεν το έχω ξαναδεί. Οπως και το να με διδάσκει ένας σκηνοθέτης. Συνήθως μας αφήνουν στο έλεος του θεού να βγάλουμε τον ρόλο κι οι ηθοποιοί τις περισσότερες φορές αναγκαστικά αυτοσχεδιάζουμε, το παίρνουμε πάνω μας και τα σχετικά.

Ο Γιώργος ήταν παρών σ’ αυτή τη διαδικασία κι είμαι ευγνώμων για αυτό. Οταν έβλεπε ότι μπορώ να δώσω παραπάνω, μου το έλεγε. Μου πρότεινε να δοκιμάσω πράγματα.

● Για να καταφέρετε μια τέτοια συνεργασία, μπορώ να πω ότι έχετε αποκεντρωθεί από το «εγώ» σας.

Γ.Ν.: Και για τους δύο, στόχος είναι η παράσταση, που είναι πάνω από μας. Υπάρχει πάντα μια ιερότητα κι ένα δέος σε αυτό που κάνουμε. Οταν έχεις ένα υλικό σαν τη Μαρία, που είναι για μένα στο νούμερο ένα της λίστας των υλικών του θεάτρου, νομίζω ότι το λιγότερο που μπορείς να κάνεις είναι να το πλάσεις όσο καλύτερα γίνεται. Γιατί ξέρω ότι είναι άλφα ποιότητας και πρέπει να βγάλω το καλύτερο απ’ αυτό. Δυστυχώς, συνήθως αφήνουμε τα υλικά μας μόνα τους.

Θυμάμαι μια φορά, όταν είχα δουλέψει με τη Μαρινέλλα. Την πίεζα λίγο σε μια πρόβα –γιατί δεν είναι ηθοποιός η γυναίκα– και μου λέει μια μέρα, «γιατί επιμένεις και με πιέζεις τόσο»; Της απάντησα: «γιατί μπορείς, αν δεν μπορούσες δεν θα σε πίεζα». Στις πρόβες, έβλεπα μια ηθοποιό που έδινε όλη την ψυχή της. Συνήθως, της έλεγα να κάνει κράτει. Εκείνη τα έδινε όλα κάθε μέρα, είχα διαπιστώσει ότι μπορεί να δώσει ακόμα παραπάνω κι ήθελα να το δοκιμάσουμε.

Ενας γνωστός μου ήρθε να δει την παράσταση και μετά μου λέει «είναι γεννημένη για αυτό, είναι για εκεί πάνω». Υπάρχουν ηθοποιοί που είναι πολύ καλοί και η Μαρία ανήκει στην κατηγορία που είναι λίγο παραπάνω. Είναι για εκεί.

● Μερικοί ηθοποιοί είναι υπερεκτιμημένοι. Αλλά, αν δεν τους δεις σε διάφορους ρόλους, δεν μπορείς να τους κρίνεις.

Γ.Ν.: Ακριβώς. Επειδή σε αυτή την παράσταση η Μαρία κάνει πάρα πολλούς ρόλους, κι έτσι όπως είναι φτιαγμένη είναι σαν να έχει ενσωματώσει πολλά είδη θεάτρου, της δίνεται η δυνατότητα να δείξει όλη της την γκάμα. Είναι η Μαρία κωμική, δραματική, ροκ σταρ, η ηθοποιός Μαρία.

Ακόμα κι αν κάποιος δεν την έχει δει ποτέ στο θέατρο, βλέποντάς τη σε αυτό το έργο, είναι σαν να την έχει δει σε πέντε παραστάσεις. Της δίνεται η δυνατότητα να δείξει το πολύ μεγάλο εύρος που έχει, κι εγώ οδηγήθηκα από αυτό.

Μ.Κ.: Είναι δώρο για τον ηθοποιό αυτό που έφτιαξε. Εγινε μια ανταλλαγή.

Γ.Ν.: Επειδή μπορούσε να το κάνει. Αν δεν μπορούσε θα προσαρμοζόμουν σε ό,τι είχα και θα έφτιαχνα κάτι άλλο. Εγώ που είμαι απ’ έξω από τη Μαρία ως παρατηρητής, μπορώ να το πω και το βλέπω και από τις αντιδράσεις του κόσμου. Είναι συγκλονιστική, τι να κάνουμε; Καμιά φορά πρέπει να τα λέμε και μπροστά στους ανθρώπους αυτά.

● Οπως είπες, η τέχνη είναι κάτι ιερό. Νομίζω ότι η Μαρία βλέπει και τον εαυτό της ως κάτι ιερό. Αν δεν είχε δουλέψει και δεν είχε προσπαθήσει να καθαρίσει από μέσα της κάθε κατακάθι, δεν ξέρω αν θα μπορούσε να είναι έτσι.

Γ.Ν.: Εγώ να προσθέσω σε αυτό που λες ότι ο σκηνικός της εαυτός έχει μια μεγαλύτερη ιερότητα από αυτόν της ζωής, που πολλές φορές τον παραμελεί. Της είχα πει μια φορά «να σου πω, λέμε τα παίρνουμε από τη ζωή για να τα φέρουμε στη σκηνή, εσύ νομίζω ότι πρέπει να πάρεις λίγο από τον εαυτό της σκηνής και να τον φέρεις στη ζωή σου». Πιο δυναμικός, πιο εκεί. Μετά κλείνεται και γίνεται ένα ταπεινό πλάσμα που δεν έχει τη δύναμη που έχει πάνω στη σκηνή και είναι η άλλη Μαρία.

● Εχεις αυτοπειθαρχία;

Μ.Κ.: Στη σκηνή έχω, στη ζωή όχι. Μεγάλωσα με μεγάλη πειθαρχία και πατέρα στρατιωτικό, οπότε έμαθα από τα γεννοφάσκια μου να είμαι πειθαρχημένη. Στο σχολείο, στις σπουδές, έμαθα πάντα να είμαι πρώτη, να είμαι καλή μαθήτρια. Εμαθα στη δουλειά να βγάζω τον εαυτό της τελειομανίας και με μαστιγώνω ώστε να είμαι έτσι. Στη ζωή μου, όμως, δεν μπορώ να με τιθασεύσω τόσο.

Γ.Ν.: Νομίζω ότι έχει βρει έναν τρόπο να χαλαρώνει αυτό το τόσο έντονο που έχει στη δουλειά. Μάλλον μετά το έχει ανάγκη ο οργανισμός της.

Μ.Κ.: Χρειάζομαι όμως πειθαρχία και στη ζωή μου.

Γ.Ν.: Στη ζωή, χρειάζεσαι την αυτοπεποίθηση που έχεις στη σκηνή. Στη ζωή μας δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε τα σημεία στίξης. Πρέπει να βάζουμε παρενθέσεις, άνω τελείες. Πρέπει να μάθουμε να βάζουμε μεγάλες τελείες.

● Η Δούκισσα της Πλακεντίας, που είναι μια ιδιαίτερη προσωπικότητα, βαλσαμώνει την κόρη της για να μην την αποχωριστεί. Εχετε ζήσει απώλειες;

Μ.Κ.: Την απώλεια του πατέρα μου. Ηταν μεγάλο σοκ, τον χάσαμε πολύ γρήγορα. Για να το ξεπεράσω πέρασε ένα διάστημα αρκετό. Δεν ήμουν ακριβώς δεμένη γιατί είχαμε λίγο δύσκολες σχέσεις στην οικογένεια, αλλά πριν φύγει είχαμε έρθει πιο κοντά.

Ηταν κάτι δύσκολο η απώλεια, αλλά μετά από κάποιους μήνες ένιωσα σαν να μου έδωσε τη δύναμή του. Να μπορώ να αντιμετωπίσω τα πάντα. Αυτό το είχα για πέντε χρόνια. Κατάλαβα πώς μπορεί η απώλεια να μεταμορφωθεί.

Γ.Ν.: Κι εγώ έχασα δυστυχώς τη μητέρα μου. Η απώλεια είναι φρικτή. Είναι η πρώτη φορά που ένιωσα στη ζωή μου ότι δεν μπορώ να ελέγξω κάτι – ώς τότε πίστευα ότι μπορώ να οργανώσω τα πάντα. Ξαφνικά λες δεν μπορώ να πω αυτό που θέλω ή να πάρω μια αγκαλιά. Δεν έχω ξανανιώσει ποτέ στη ζωή μου ότι δεν μπορώ να κάνω κάτι. Ο,τι σκεφτόμουν το έκανα. Θα το οργάνωνα και θα το έκανα. Θες να μπεις στο Πανεπιστήμιο, στη Δραματική; Θα διαβάσεις, θα δουλέψεις, θα τα καταφέρεις. Ηταν η πρώτη φορά που δεν ήταν κάτι στο χέρι μου. Κι ήταν η μητέρα μου. Μια φρικτή περίοδος για μένα.

Βρίσκεις τρόπους. Εγώ τη νιώθω τόσο πολύ μέσα μου που δεν σκέφτομαι καθόλου ότι δεν είναι ανάμεσά μας. Προσπαθώ να το ξεχνάω. Δεν με ενδιαφέρει να την κατατάξω ακόμη ανάμεσα στους νεκρούς και δεν το έχω κάνει.

● Δεν υπάρχει στη ζωή πιο ουσιαστική σχέση από της μάνας.

Γ.Ν.: Εγώ όταν έφυγε η μαμά μου ένιωσα ότι ξεριζώνεται κάτι από μέσα μου. Και τότε συνειδητοποίησα ότι είμαστε ένα κομμάτι τους. Και βιολογικά. Δεν είναι ψυχολογικό…

Μ.Κ.: Ή είναι σαν να ξεριζώθηκα εγώ από κάπου.

● Πώς ήταν η σχέση με τη μαμά σου;

Γ.Ν.: Καλή. Τα τελευταία χρόνια εγώ δούλευα πολύ και πάντα έλεγα θα τους δω μετά και δεν τους έβλεπα ποτέ. Γιατί λες θα είναι εκεί. Λόγω της απώλειας έπαθα μια αποστροφή για το θέατρο. Το θεωρούσα υπεύθυνο, ότι λόγω της δουλειάς, έτρεχα συνέχεια και άφησα πίσω την οικογένειά μου και άλλους ανθρώπους. Θα έχω πάντα μια ενοχή μέσα μου σε σχέση με αυτό.

● Υπάρχουν κύκλοι στη ζωή που δεν κλείνουν εύκολα.

Γ.Ν.: Εμένα δεν έκλεισε ο κύκλος αυτός. Θα ήθελα πολύ να είχα την ευκαιρία να τη γηροκομήσω.

Μ.Κ.: Η μητέρα σου θα ήθελε να είσαι ευτυχισμένος και να κάνεις τη ζωή σου. Οχι να είσαι στενοχωρημένος και να υποφέρεις.

● Αν σου έκαναν πρόταση από τηλεόραση, σινεμά ή θέατρο, τι θα διάλεγες;

Μ.Κ.: Χωρίς να μπορώ να τα συνδυάσω; Θα ήθελα να κάνω παραπάνω κινηματογράφο. Η ταινία είναι μια φοβερή διαδικασία. Για ένα δίμηνο που κρατάνε τα γυρίσματα νιώθεις οικογένεια με όλους. Ερχεσαι πάρα πολύ κοντά. Ξέρεις με το όνομά του τον τελευταίο βοηθό παραγωγής. Ολοι φροντίζουν να είσαι καλά. Υπάρχει μεγαλύτερο νοιάξιμο, περισσότερος χρόνος απ’ ό,τι στην τηλεόραση.

Περισσότερο στη ζωή σου σε ενδιαφέρει το σμίξιμο από το περιεχόμενο μιας ταινίας; Οι διαπροσωπικές σχέσεις;

Μ.Κ.: Ηταν ο λόγος που έγινα και ηθοποιός. Το κατάλαβα σε μια εμπειρία στο Πανεπιστήμιο. Με ενδιαφέρουν πολύ οι διαπροσωπικές σχέσεις. Με ενδιαφέρει φυσικά και το θέμα, θα μπορούσα να παίξω σε οποιαδήποτε ταινία, αρκεί να με αγγίζει αυτό το πράγμα. Από τη στιγμή που με αγγίζει και δίνω όλο μου τον εαυτό, έχω την καλύτερη διάθεση.

● Εσύ θα ασχοληθείς με κάποια σειρά;

Γ.Ν.: Για πολλά χρόνια δεν το σκεφτόμουν καθόλου γιατί η σκηνοθεσία είναι για μένα καινούργιο πεδίο. Εριξα όλο μου το βάρος εκεί γιατί είχα τεράστιο άγχος για το αν θα τα καταφέρω, αν θα είμαι καλός. Λειτουργώ και λίγο χειροποίητα, είμαι λίγο συγκεντρωτικός, γιατί έτσι έχω μάθει. Για περίπου δέκα χρόνια έδωσα εκεί όλη μου τη συγκέντρωση χωρίς να με ενδιαφέρει τίποτε άλλο. Ούτε αν θα παίξω. Για μένα έχει σημασία η παράσταση. Αν θεωρούσα ότι μια παράσταση με χρειαζόταν, μπορεί να το έκανα. Τώρα που έχουν περάσει 12 χρόνια που σκηνοθετώ συνεχόμενα, νιώθω ότι αρχίζω να πατάω στα πόδια μου και έχω βρει τους κώδικές μου, ακόμα και στα πρακτικά ζητήματα εκτός από τα καλλιτεχνικά. Θα μπορούσα να σκεφτώ ότι ίσως να ξαναπαίξω, αλλά χωρίς τρέλα, μόνο αν κάτι με ενδιαφέρει.

Μ.Κ.: Εγώ τον έχω πρήξει. Πρέπει να παίξεις. Και πρέπει οπωσδήποτε να κάνει τηλεόραση. Εχει ποιότητα και είναι της τελειότητας.

ℹ️ «Η Δούκισσα της Πλακεντίας» | Θέατρο Βεάκη, Στουρνάρη 32, Αθήνα | 19 Ιαν. – 25 Φεβρ. 2026