«Εχετε χίλια πρόσωπα. Θυμάμαι το καθένα απ’ αυτά, δεν ξεχνώ τίποτα. Είστε εκείνη η κοπέλα των άχρωμων πρωινών, που ξεφυτρώνει ανάμεσα στην πόλη και τα προάστια. Είστε εκείνος ο τύπος με το σκούρο κουστούμι για τον οποίο θυμάμαι πως είχα σκεφτεί, “μάλλον κάνει έρωτα με ζήλο δημοσίου υπαλλήλου”, παρόλο που δεν με αφορά διόλου –εγώ είμαι ο πρώτος που παραδέχεται ότι οι γυναίκες είναι δύσκολη υπόθεση. Είστε λευκός, είστε γαλάζιος, κόκκινος, πράσινος, είστε όλα τα χρώματα του ουράνιου τόξου. Στριφογυρίζετε γύρω από το πιάνο, παραξενεμένοι, επειδή δεν ζητώ χρήματα. Και μου κάνετε όλοι την ίδια ερώτηση: “Τι δουλειά έχει εδώ ένας άνθρωπος όπως εσείς;”».
Ποιος είναι, λοιπόν, ο ηλικιωμένος κύριος που ερμηνεύει με τόσο αισθαντικό τρόπο σονάτες του Μπετόβεν στο πιάνο; Παίζει τόσο ωραία –μόνο Μπετόβεν– που είναι αδύνατον για τους επιβάτες αεροδρομίων και σιδηροδρομικών σταθμών να μην σταματήσουν έκπληκτοι και μαγεμένοι από το ταλέντο του. Αρνείται τις προσφορές να παίξει σε αίθουσες συναυλιών ή σε φημισμένες συγκεντρώσεις. Περιμένει κάποιον, λέει πάντα. Είναι ο ήρωας του Γάλλου συγγραφέα Ζαν-Μπατίστ Αντρεά στο μυθιστόρημά του «Διάβολοι και άγιοι» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Γιάννη Στρίγκου.
Ο Αντρεά τιμήθηκε το 2023 με το σημαντικότερο γαλλικό λογοτεχνικό βραβείο, το Goncourt, για το εξαιρετικό μυθιστόρημά του «Να την προσέχει» (εκδ. Πατάκη, μτφρ. Μήνα Πατεράκη – Γαρέφη), που πραγματικά πρόκειται για «έναν συγγραφικό άθλο». Στη χώρα μας βέβαια, είναι γνωστός από το πρώτο του βιβλίο, «Βασίλισσά μου» (εκδ. Στερέωμα, μτφρ. Κ. Κατσουλάρης).
Ο Τζόζεφ, ο πιανίστας του Αντρεά, έμεινε μόνος στον κόσμο μετά από ένα τραγικό ατύχημα. Προερχόταν από πλούσια οικογένεια. Εχασε τους γονείς και την αδερφή του σε αεροπορικό δυστύχημα όταν ήταν δεκαέξι ετών. Το γεγονός που τον άφησε ορφανό έλαβε χώρα την ημέρα της προσσελήνωσης του Apollo 11 και ο Τζόζεφ αρχίζει να σκέφτεται τη θέση του σαν αυτή του αστροναύτη Μάικλ –«αυτός του οποίου το όνομα όλοι ξέχασαν»– ο οποίος πετούσε με τη μονάδα διοίκησης του Apollo 11 και «εξαφανιζόταν» για σαράντα επτά λεπτά σε κάθε τροχιά της Σελήνης. «Σαράντα επτά λεπτά σιωπής». Πενήντα χρόνια μετά φτάνει σε ένα ορφανοτροφείο στα Πυρηναία όρη, το Les Confins, πιστεύοντας ότι η διαμονή του θα είναι μόνο προσωρινή. Δυστυχώς, αυτό δεν πρόκειται να συμβεί.
Ο έφηβος Τζόζεφ έρχεται αντιμέτωπος με τις ιδιαίτερες συνθήκες του ορφανοτροφείου: έναν φανατικό ιερέα, τον πατέρα Σενάκ του οποίου τα μάτια είναι σαν ασημένια λεπίδα και μπορούν να «ξεπλύνουν την αμαρτία», και τον επιβλέποντα, τον οποίο τα ορφανά αγόρια έχουν ονομάσει «Βάτραχο». Ειδικότητά του ήταν η επινόηση ιδιαίτερα σκληρών τιμωριών για μικρά παραπτώματα. Και βέβαια ο Τζόζεφ γνωρίζει τα άλλα αγόρια.
Αντιμετωπίζει την αρχική εχθρότητά τους και αργότερα τη σχετικά απρόθυμη αποδοχή στη μυστική εταιρεία τους, γνωστή ως «Η Επιφυλακή». Τελικά όμως θα γίνουν φίλοι. Είναι εξαιρετικός ο τρόπος με τον οποίο ο Αντρεά υφαίνει τις διαφορετικές προσωπικότητες των τροφίμων. Ο Σινάτρα είναι πεπεισμένος ότι θα μάθει την αλήθεια για την καταγωγή του κάποια μέρα (πιστεύει ότι είναι γιος του Φρανκ Σινάντρα), ο Ανακατωσούρας είναι υπεύθυνος για ένα παράνομο εμπόριο μικρών ειδών πολυτελείας, ο πανέξυπνος Εντισον, ο Αγνώστου Πατρός που έχει εμμονή με το να ανακαλύψει το τέλος της ταινίας με τη Μαίρη Πόπινς, και βέβαια ο σιωπηλός Μόμο, του οποίου τελικά τα λίγα λόγια δεν θα ξεχάσετε εύκολα.
Τα αγόρια διοργανώνουν «διαγωνισμούς θλίψης», με αρκετό χιούμορ βέβαια, με την καθημερινή ρουτίνα των δουλειών, των μαθημάτων και των προσευχών. Ζουν σε ένα μέρος μόνιμα παγωμένο και το δείπνο αποτελείται από μια φέτα τοστ καλυμμένη με λιωμένο κρέας και χοντρό αλάτι. Ο Τζόζεφ είχε συνηθίσει σε μια προνομιούχα ζωή, που περιλάμβανε και το πιάνο. Οταν ένας ευεργέτης του ορφανοτροφείου τον ακούει να παίζει, του ζητάει να δώσει μαθήματα στην κόρη του, τη Ρόουζ. Το κορίτσι θέλει να ξεφύγει από την άχαρη ζωή της όσο και ο Τζο. Τελικά υπάρχει διέξοδος για αυτόν, αλλά όχι αυτή που ήλπιζε.
Μέσα από την ιστορία του ήρωά του, ο Αντρεά εξερευνά τη σκληρότητα και την κακοποίηση που υφίστανται ορφανοί έφηβοι που βρίσκονται υπό φροντίδα, παιδιά που αναγκάζονται να υπομένουν σαδιστικές τιμωρίες με το πρόσχημα της βελτίωσης. Πραγματικά, πρόκειται για ένα βιβλίο που συγκινεί ιδιαίτερα για το αθώο βλέμμα των παιδιών, που εξακολουθεί να υπάρχει ακόμα και σε πολύ δύσκολες και αντίξοες συνθήκες.
.jpg)
