ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ myrtomitraina
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Το «Καθώς ψυχορραγώ» του Ουίλιαμ Φόκνερ είναι από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα του 20ού αιώνα. Σκιαγραφεί μια οικογενειακή ιστορία η οποία θα μπορούσε να λάβει χώρα οπουδήποτε. Η οικοδέσποινα του σπιτιού, Αντι, σύζυγος του ανεπρόκοπου Ανς Μπάντρεν, είναι μητέρα πέντε παιδιών –τεσσάρων αγοριών που ακούνε στα ονόματα Νταρλ, Τζούελ, Κας και Βάρνταμαν και μιας κόρης, της Ντιούι Ντελ–, και βρίσκεται κλινήρης στο… νεκροκρέβατό της. Εχει όμως σημαίνοντα λόγο για όσα διαμείβονται γύρω της, ακόμα και στην κατασκευή του φερέτρου της από τον Κας.

Η αταλάντευτη επιθυμία της είναι να ταφεί στη γενέτειρά της, αρκετά χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο διαμονής της. Ο θάνατός της επέρχεται όταν έχει κατασκευαστεί το φέρετρο, αλλά οι καιρικές συνθήκες είναι σχεδόν απαγορευτικές για τη μετακίνηση όλων προς το σημείο ταφής της Αντι, αφού η αναπάντεχη καταιγίδα που ενσκήπτει πλημμυρίζει την περιοχή, τα ποτάμια ξεχειλίζουν, κάποια γεφύρια γκρεμίζονται κι έτσι η προσπέλασή τους καθίσταται επικίνδυνη για όλους.

Ο θάνατος, όμως, εδώ δεν είναι μόνο σωματικός, αλλά περισσότερο συναισθηματικός και βαθιά προσωπικός για τα μέλη της οικογένειας. Το ταξίδι όλων προς την πατρίδα της Αντι σηματοδοτεί και ολόκληρο το βιβλίο του Φόκνερ. Το ξεδίπλωμα της ιστορίας επιτελείται από πολλούς χαρακτήρες, με αφηγήσεις ολίγων σελίδων, σε πρώτο πρόσωπο, οι οποίοι εναλλάσσονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, αλλά όχι ισομερώς. Ολα τα τέκνα της πεθαμένης, όπως και ο σύζυγός της, κι ακόμα μερικοί από το περιβάλλον τους, εμπλέκονται στη διαδικασία αφήγησης του έργου του Φόκνερ, αλλά –όπως είναι ευνόητο– από τη δική τους οπτική γωνία, τη δική τους άποψη των τεκταινόμενων και την ανάλογη προοπτική.

Το κείμενο που αφορά τη μετάβαση στον Νότο είναι γεμάτο εμπόδια των χαρακτήρων, τόσο σωματικά όσο και συναισθηματικά. Ο πρωτότοκος Κας, με τη μερικού βαθμού αναπηρία του, παρουσιάζεται ως ο πιο αφοσιωμένος γιος της οικογένειας, ακόμα κι αν αυτό θα του στοιχίσει σε προσωπικό επίπεδο. Ο δευτερότοκος Νταρλ, ο οποίος εμφανίζεται στην αφήγηση συχνότερα όλων, εξωθείται σταδιακά σε ακραίες καταστάσεις. Ο Τζιούελ είναι το χαϊδεμένο παιδί της Αντι Μπάντρεν, για λόγους που εκείνη γνωρίζει καλύτερα και ανάγονται σε κάποιες ιδιαίτερες σχέσεις του παρελθόντος. Η κόρη, Ντιούι Ντελ, προσπαθεί εναγωνίως να διαχειριστεί προσωπικά προβλήματα που αφορούν τη γυναικεία φύση της και τα οποία έρχονται παράλληλα με κάποια προηγηθέντα της μητέρας της, ενώ το τελευταίο αγόρι, ο Βάρνταμαν, εστιάζει όλο του το ενδιαφέρον σε άσχετα με τη συγκεκριμένη υπόθεση ζητήματα.

Κι όλα αυτά σε μια στιγμή που ο εστιασμός όλων είναι απείρως σοβαρότερος, επειδή αφορά τον θάνατο της συζύγου και μητέρας πέντε παιδιών και το επικίνδυνο ταξίδι στα μέρη που εκείνη τόσο σφοδρά επιθυμούσε να βρεθεί μετά θάνατον. Πρόκειται καθαρά περί μιας μητριαρχικής φιγούρας η οποία μιλάει ελάχιστα στην αρχή του βιβλίου, είναι πανταχού παρούσα αλλά και καθοδηγεί ποικιλοτρόπως ακόμα και μετά τον θάνατό της όσους έμειναν πίσω, ενώ άφθονα, αναπάντεχα και τραγικά περιστατικά παρουσιάζονται στην εξέλιξη του ιερού ταξιδιού στα πατρογονικά μέρη εκείνης. Η ύπαιθρος του Μισισιπή, πέρα από σκηνικό, αντικατοπτρίζει και την εσωτερική αναταραχή των χαρακτήρων. Στο ολοένα μεταβαλλόμενο τοπίο, οι απρόβλεπτες δυνάμεις της φύσης συμβολίζουν και παραπέμπουν στο απρόβλεπτο της ίδιας της ανθρώπινης ζωής.

Στο παράξενο και πολύπλευρο ταξίδι της οικογένειας προς τον Νότο, που σκιαγραφείται μέσα στο σκληρό αλλά δυνατό ανάγνωσμα, κάθε κεφάλαιο ξεδιπλώνει νέα θέαση των πραγμάτων, με τις εναλλασσόμενες φωνές των κύριων πρωταγωνιστών και διαφορετικών χαρακτήρων να δείχνουν πλημμυρισμένες περισσότερο από σύγχυση απέναντι στη σκληρή πραγματικότητα της ζωής τους, παρά από οικογενειακό πόνο, όπως αναμενόταν. Ο Φόκνερ δείχνει με τον τρόπο του ότι διαφορετικοί άνθρωποι βιώνουν ένα κρίσιμο γεγονός με εντελώς διαφορετικούς τρόπους, αφού υπεισέρχονται και οι αναμνήσεις, οι τύψεις και οι όποιες προοπτικές. Ετσι φαίνεται ξεκάθαρα πως η διαχείριση του πένθους τούς δίνει το έναυσμα για ανάδυση των δικών τους κυρίως προβλημάτων, για την απόγνωση ή την απελπισία τους, την αντανάκλαση των σκέψεων, των επιθυμιών και των κινήτρων τους, τις σχέσεις ανάμεσά τους και βεβαίως τους πιθανούς τρόπους επίλυσής τους.

Αποτέλεσμα ήταν ότι πολλοί κριτικοί διαχρονικά επαίνεσαν το βιβλίο, δεδομένου ότι εστιάστηκε στα πολυποίκιλα προβλήματα των φτωχών περιοχών του αμερικανικού Νότου, φέρνοντάς τα στο προσκήνιο με λογοτεχνικό τρόπο. Εμπεριέχει όμως και θέματα καθολικά και διαχρονικά, για την έννοια της οικογένειας, της απώλειας και του αέναου ανθρώπινου αγώνα με τις συνήθεις προκλήσεις, απροσδόκητες ανατροπές και αναπάντεχες στιγμές απόγνωσης και αποκάλυψης που τον συνοδεύουν, μια εγγενής παράμετρος του βάθους της ανθρώπινης ψυχής και της αναζήτησης σκοπού και νοήματος σε τούτη τη ζωή.

*Διευθυντής χειρουργικής, συγγραφέας