ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Νίκη Κώτσιου*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Με το μέχρι τώρα έργο του ο Χρυσόστομος Τσαπραΐλης (Λάρισα, 1984) έχει αναδειχθεί σε σπουδαίο δημιουργό λογοτεχνίας λαογραφικού τρόμου. Αξιοποιώντας στοιχεία της λαϊκής παράδοσης, αφηγήσεις, μύθους και θρύλους φτιάχνει υποβλητικές μυθοπλασίες που αγγίζουν διαχρονικά και πανανθρώπινα θέματα κομίζοντας ένα νέο είδος ευαισθησίας. Πατώντας στο αλλόκοτο και το αρχέγονο, ξετυλίγει ιστορίες που προκαλούν ρίγη αλλά και προβληματισμό συνοψίζοντας προαιώνιους φόβους και τρόμους. O κόσμος του Τσαπραΐλη δεν είναι ο καθημερινός και τετριμμένος, αλλά αναβλύζει σκοτάδι και μυστήριο. Οι ήρωες βυθίζονται σε εμπειρίες οριακές, καλούνται να πλοηγηθούν σε τελείως αχαρτογράφητα νερά και να αναμετρηθούν με αλλόκοσμες οντότητες. Ανοικειώνοντας το καθημερινό και υπονομεύοντας το συνηθισμένο, ο συγγραφέας αγγίζει το υπερβατικό καλλιεργώντας τον φόβο.

Το Κατέβασμα του φεγγαριού, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ικαρος, είναι το καινούργιο αφήγημα του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη, όπου η Κίρκη, μια νεαρή φοιτήτρια, μεταβαίνει σ’ ένα ορεινό χωριό της Καρδίτσας για να εξερευνήσει το σπίτι των παππούδων της, λίγο πριν αυτό πουληθεί και αλλάξει χέρια. Τα όσα συμβαίνουν εντός και εκτός του σπιτιού μυούν την Κίρκη σε μια πρωτόγνωρη, υπερβατική εμπειρία και την εισάγουν σε μια επικράτεια άγνωστη και ζοφερή που ούτε καν υποψιαζόταν.

Το εγκαταλειμμένο χωριό εγκιβωτίζει μια ιστορία αιώνων. Το παλιό σπίτι, με την έντονη σημειολογία του, αναπνέει και έχει μια ολόδική του μυστική ζωή. Οι κόγχες του κρύβουν μυστικά, κάθε δωμάτιο έχει δική του λειτουργία και κουβαλά τη μνήμη από προηγούμενες γενιές που ζήσανε εκεί. Το σπίτι του χωριού κουβαλά τη βαριά ιστορία του παρελθόντος, υφασμένη από τις ζωές και τους θανάτους των ενοίκων του. Φέρει τα αποτυπώματα, πραγματικά και συμβολικά, ανθρώπων ζώντων και τεθνεώτων και ταξιδεύει μέσα στον χρόνο με το βαρύ φορτίο αναμνήσεων και συγκινήσεων. Χαρακτηρίζεται από τη διαπεραστική μυρωδιά καμένου ξύλου, υγρασίας, κλεισούρας, παραμένει αινιγματικό για τους νέους ενοίκους, περιβάλλεται από μια αύρα μυστηρίου.

Η Κίρκη επιχειρεί να αφουγκραστεί τα μυστικά του τόπου. Είναι δεκτική και καλόγνωμη, υποδέχεται ευνοϊκά την καινούργια γνώση, θέλει να γίνει μέρος της κοινότητας του χωριού. Ανατρέχει συνέχεια στο κινητό της όταν θέλει να διασταυρώσει πληροφορίες και ευρήματα, αλλά η μαγική υπόσταση του χωριού υπερβαίνει τις φτωχές δυνατότητες της τεχνολογίας. Το κινητό δεν χωρά τα ξωτικά και τις νεράιδες, βραχυκυκλώνεται μέσα σε μια ατμόσφαιρα σπαρμένη μάγια. Η Κίρκη εξερευνά το σπίτι, ανακαλύπτει σημάδια που χάνονται μέσα στον χρόνο, αφήνεται να απορροφηθεί από την αύρα του σπιτιού. Επιχειρεί να προσεγγίσει τα μυστήρια του χωριού με το τηλεσκόπιο και την τεχνολογία, αλλά πάντα κάτι διαφεύγει αφήνοντας κενό και απορία.

Η ίδια η Κίρκη φέρει το όνομα μιας μυθικής μάγισσας, η μαγεία είναι λίγο-πολύ στοιχείο της ταυτότητάς της κι αυτό την καθιστά καλό αγωγό του μυστηρίου. Η επαφή με το χωριό την εξωθεί να εξερευνήσει βαθιές στιβάδες της προσωπικότητας και της γυναικείας φύσης της. Ανακαλύπτει συνάφειες που της διέφευγαν και εμβαπτίζεται σε έναν καινούργιο κόσμο.

Το νερό υπάγεται στην επικράτεια της θηλυκής αρχής και είναι το πεδίο δράσης νεράιδων, που δρουν τιμωρητικά απέναντι σε όσα αρσενικά τολμήσουν να τις δουν από κοντά. Στη νεροτριβή του χωριού συγκεντρώνονται οι Καλότυχες, νεράιδες που χορεύουν και δεν διστάζουν να κάνουν μάγια στους ασεβείς περαστικούς. Παρομοίως το φεγγάρι, και δη το ολόγιομο, ευνοεί μαγικές τελετουργίες με συγκεκριμένο τυπικό για θεραπεία ασθενειών και γενικότερο εξαγνισμό. Η αλλοτινή Εκάτη, συνυφασμένη με τη μοίρα των γυναικών, έχει εναποθέσει στο φεγγάρι τις μαγικές της ιδιότητες.

Οι γυναίκες της ιστορίας ενσαρκώνουν δυνάμεις του καλού, τάσσονται με την αλληλεγγύη, την αλληλοβοήθεια και διαθέτουν μια εγγενή καλοσύνη. Παράλληλα, διαθέτουν γενναιότητα και τόλμη μπροστά στο άγνωστο, καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν τον φόβο και να προχωρήσουν μπροστά. Αντίθετα οι άνδρες συνδέονται με αρνητικά χαρακτηριστικά. Ο ταβερνιάρης εκμεταλλεύεται τη Σύρια προσφυγοπούλα, οι κυνηγοί σκοτώνουν ζώα παρανόμως μέσα στη νύχτα. Υπάρχει μια υπόγεια σύγκρουση ανδρών και γυναικών μέσα στο αφήγημα, που αποτυπώνεται ακόμα και στην εκδικητική δράση των νεράιδων.

Υπάρχει μια σταδιακή κορύφωση της ανησυχίας που ξεκινά από αχνή απειλή και κλιμακώνεται έντεχνα σε τρόμο. Με μαεστρία ο συγγραφέας ανεβάζει σιγά σιγά την ένταση χτίζοντας καθηλωτικά σκηνικά. Το αρχικά καθησυχαστικό παλιό σπίτι αρχίζει κάποια στιγμή να μοιάζει απροσδιόριστα απειλητικό, ενώ το κοντινό δάσος προσφέρεται κατεξοχήν για δημιουργία ατμόσφαιρας. Οι άνθρωποι φαντάζουν ύποπτοι, τα καιρικά φαινόμενα ερμηνεύονται ως οιωνοί. Ολα προμηνύουν μια συμφορά, όλα κρύβουν μυστικά νοήματα που προοικονομούν το μέλλον. Ωστοσο, στο τέλος επικρατεί καταλλαγή και συμφιλίωση. Μια καινούργια τάξη εγκαθιδρύεται και η ζωή συνεχίζεται ομαλά με τη διαγενεακή συμμαχία των γυναικών και την παρηγορητική παρουσία του φεγγαριού.

*Φιλόλογος