Τι ήχο έχει το «Πάσχα» και τι η «πίστη»;

Ηταν αρχές 2000 κι εγώ πολύ νεότερη όταν ο «Εθνικός Υμνος», η ιστορική εκείνη παράσταση του Μιχαήλ Μαρμαρινού, μου άνοιξε (κι εμένα και πολλών άλλων) ένα διάπλατο φωτεινό παράθυρο στον τρόπο που μπορεί να προσλάβει καθένας τη θεατρική πράξη, αλλά και που μια ομαδική εμπειρία γίνεται πολύ προσωπική χωρίς να χάνει τον στόχο της. Μ’ έκανε πρώτη φορά να συνειδητοποιήσω τόσο ακαριαία την απόλυτη, αδιαπραγμάτευτη ελευθερία κατά τη νοητική διαδρομή πρόσληψης της τέχνης, της λέξης, ή ακόμα κι ενός στιβαρού εθνικού συμβόλου προορισμένου αυστηρά να καλλιεργεί την ομοψυχία. «Εθνικός Υμνος», όμως, μπορεί να είναι ένα τραγούδι του Τσιτσάνη, ακόμα κι ένα πιάτο ρεβίθια ή ένα νεράντζι που κυλάει στα πόδια σου μια ανοιξιάτικη μέρα.

Κι εκείνο το σκηνικό, απελευθερωτικό «μαθημα» με ακολούθησε. Αυτά σκεφτόμουν διαβάζοντας το εκπληκτικό πρόγραμμα του 3ου Φεστιβάλ Λατρευτικής Μουσικής που, ως συνδιοργάνωση και φέτος του ΥΠΠΟ και της Λυρικής Σκηνής, επιμελήθηκε ο Γιώργος Κουμεντάκης έχοντας κι εδώ την καλλιτεχνική διεύθυνση.

Από σήμερα Σάββατο του Λαζάρου έως και τη Μεγάλη Τετάρτη (16/4) το πρόγραμμα περιλαμβάνει 40 συναυλίες και δράσεις που διαχέονται σ’ όλη την πόλη. Αυτό όμως είναι και το πιο αυτονόητο. Το θέμα είναι ότι η διοργάνωση συστεγάζει διαφορετικές εκδοχές για ό,τι μπορεί να ανακαλεί μέσα μας ο όρος «λατρευτική μουσική», η λέξη «Πάσχα», η λέξη «πίστη» ή «κατάνυξη». Πέρα από συμφωνικές συναυλίες όπου όμως π.χ. ο Μπραμς συνυπάρχει με τον Αρβο Παρτ, η «λατρευτική μουσική» της Μεγάλης Εβδομάδας μπορεί να τραγουδάει Τσιτσανη και εναλλάξ τα τροπάρια της Μεγάλης Παρασκευής (με τη φωνή της Γαλάνη, σολίστ τον Πάππο στο μπουζούκι, αλλά και με μέλη της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας και με την Εστουδιαντίνα του Βόλου). Μπορεί να παίζει «Bach in the Sky with Diamonds», με τη σπουδαία Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου να ερμηνεύει στο πιάνο αποσπάσματα από «Το καλοσυγκερασμένο πληκτροφόρο», εναλλάξ με τραγούδια των Μπιτλς.

Μπορεί να παίζει με πολίτικες λύρες και ούτι λατρευτικές μουσικές και ύμνους όπως ακούγονται κάτω από τους θόλους των εκκλησιών, των τζαμιών, των συναγωγών και των Μεβλεβί τεκέδων. Και βέβαια μπορεί να ανοίγει τον χάρτη της πόλης για να φιλοξενεί το πρόγραμμά του όχι μόνο σε προβλέψιμους κι απρόβλεπτους εσωτερικούς κι εξωτερικούς χώρους, αλλά και στη Μητρόπολη Αθηνών, στον Καθολικό Καθεδρικό Ναό, στην Ευαγγελική Εκκλησία και στο Φετιχιέ Τζαμί. Κι αυτό σε εποχές που ακόμα αποκαθηλώνονται ως «βέβηλα» έργα τέχνης, είναι από μόνο του μια τεράστια υποδήλωση του τι σημαίνει πολυπολιτισμική, διαθρησκειακή κοινωνία και η ελευθερία του καθενός να γιορτάζει το δικό του «Πάσχα».