Σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η εικόνα, από τις λίγες φορές που οι μικρές ηλικίες έρχονται σε ουσιαστική επαφή με τις εικόνες είναι το μάθημα των εικαστικών. Δημιουργικότητα, φαντασία, εκφραση, εκτόνωση, συναίσθημα, λογική, όλα όσα εμπεριέχει αυτό το μάθημα το κάνουν ξεχωριστό και απαραίτητο στο παζλ της διαμόρφωσης της προσωπικότητας και της αισθητικής ταυτότητας των παιδιών. Μάθημα διόλου διακοσμητικό, αν και παραμελημένο, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι της παιδείας και όχημα πολιτισμού.
Εδώ και χρόνια έχει καθιερωθεί το μάθημα των εικαστικών στα Δημοτικά Σχολεία και στόχος είναι να έρθουν τα παιδιά σε επαφή με τα διαφορετικά είδη της τέχνης, να αξιοποιήσουν το σχέδιο, τα χρώματα, τις κατασκευές ως μέσα έκφρασης και επικοινωνίας, να πειραματιστούν με διαφορετικά υλικά, να παρατηρήσουν και να εξερευνήσουν τον κόσμο, να καλλιεργήσουν σκέψεις, να βρουν λύσεις, να συνεργαστούν με ομαδικό πνεύμα. Και, τελικά, να αποφορτιστούν από τον όγκο των υπόλοιπων μαθημάτων και να ξεκολλήσουν από τις οθόνες των κινητών και των κομπιούτερ μέσω της χαράς της δημιουργίας.
Ολα ωραία και καλά, όμως το βέλος δεν βρίσκει πάντοτε τον στόχο, καθώς διάφορα προβλήματα γίνονται τροχοπέδη στη δημόσια εκπαίδευση. Εχουν όλα τα Δημοτικά Σχολεία εργαστήρια για το μάθημα των εικαστικών; Τα απαραίτητα υλικά που πρέπει να δίνονται δωρεάν στους μαθητές; Αρκούν η μία ή δύο ώρες διδασκαλίας κάθε εβδομάδα; Υπάρχει διασύνδεση με τα άλλα μαθήματα; Μήπως για ακόμα μια φορά το φιλότιμο, το πείσμα και το πάθος των εκπαιδευτικών εικαστικών σώζει την κατάσταση;
Αναπληρωτής εκπαιδευτικός εικαστικών τα τελευταία εννέα χρόνια σε Δημοτικά Σχολεία ο Παναγιώτης Τέντες, επικοινώνησε μαζί μας για να μας εκθέσει τα προβλήματα και να μας περιγράψει πώς προσπαθεί να φέρει τα παιδιά σε επαφή με την τέχνη μιλώντας στη γλώσσα τους. Ετσι δημιούργησε το #eikastikool (με έμβλημα τη «Μόνα Λίζα» με γυαλιά ηλίου!), το οποίο είναι όλο το 24ωρο ανοιχτό στο instagram, στο facebook και στο tik tok και περιλαμβάνει έργα τέχνης, τα οποία έχουν γίνει στο μάθημά του σαν απλές, ευχάριστες και πολύ cool «ασκήσεις». Ασφαλώς τα βιντεάκια και οι φωτογραφίες που ανεβάζει είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στις μικρές ηλικίες και εκπλήσσουν, καθώς μπορεί κανείς να δει πώς από μικρά χέρια γίνονται μικρά θαύματα με τα βασικά: ένα χαρτί Α4, ένα ψαλίδι και μαρκαδόρους.
Απόφοιτος της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας, εικαστικός με επίκεντρο το βίντεο και τη φωτογραφία, αλλά και πατέρας ενός τρίχρονου παιδιού, ο Παναγιώτης Τέντες επισημαίνει καταρχάς τις ελλείψεις που αντιμετωπίζει στο μάθημά του: «Νομίζω πως η ιδέα να μπει το μάθημα των εικαστικών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση είναι σίγουρα καλή για χίλιους δυο λόγους και δύσκολα κάποιος θα φέρει σοβαρή αντίρρηση σε αυτό. Ατυχώς φαίνεται να εξαντλήθηκε εκεί η φαντασία του υπουργείου Παιδείας διότι έχει αφήσει τους εκπαιδευτικούς εικαστικούς να πλέουν σε σχολικά πελάγη ευτυχίας χωρίς ουσιαστική βοήθεια. Το μάθημα αυτό το έβαλαν κάπως τυπικά και δεν το βοηθάνε, είναι λίγο παραγκωνισμένο. Εν ολίγοις δεν προβλέπεται χρηματοδότηση για υλικά και το αυτονόητο, να υπάρχει αίθουσα ειδικά για το μάθημά μας που είναι εργαστηριακό, είναι μάλλον απίθανο. Ολα αυτά τα χρόνια μία μόνο φορά βρήκα σχολείο με κατάλληλη αίθουσα για τα εικαστικά. Εχοντας μάθει από τα πρώτα χρόνια που εργάστηκα να μη ζητάω υλικά από τους γονείς των μαθητών, προσπαθώ να αξιοποιήσω ό,τι υπάρχει στο σχολείο και τη δυνατότητα να αποκτήσουμε κάποια πρόσθετα υλικά σε συνεργασία με το σχολείο».
Ο ίδιος βεβαιώνει «πως όλοι οι συνάδελφοι κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν για να αμβλύνουν αυτή την αδικία σε βάρος του μαθήματος. Με τη σειρά μου κι εγώ προσπαθώ να φέρω τα παιδιά σε επαφή με την τέχνη και τα έργα διαφόρων καλλιτεχνών που η δουλειά τους έχει σημασία στην ελληνική και παγκόσμια ιστορία της τέχνης. Αξιοποιώντας τη δουλειά καλλιτεχνών αλλά και τα σχολικά βιβλία, προσπαθώντας να συνδέσω σε κάποιες περιπτώσεις και τα άλλα μαθήματα, έχω φτιάξει αρκετές δικές μου ασκήσεις. Αυτές οι ασκήσεις είναι φτιαγμένες έτσι ώστε να απαιτούν τα ελάχιστα, δηλαδή ένα χαρτί Α4 και μερικά χρώματα, όπως ξυλομπογιές».
Οταν θεώρησε πως έχει μαζευτεί αξιόλογος όγκος από εργασίες των παιδιών στο μάθημα των εικαστικών αποφάσισε να δημιουργήσει το #eikastikool τροφοδοτώντας το instagram, το facebook και το tik tok, «κρίνοντας σκόπιμο να επικοινωνήσω το υλικό με συναδέλφους αλλά και με τα παιδιά και τους γονείς. Πιστεύω πως κάτι μπορούμε να κάνουμε και εμείς οι εικαστικοί στα δημόσια σχολεία, έστω και με λιγοστά μέσα, το οφείλουμε άλλωστε στα παιδιά, μιας και είναι αυτά που υπερβάλλουν σε φαντασία και δημιουργούν εικόνες πάνω από κάθε προσδοκία, δείχνοντας και σε μας πως δεν επιτρέπεται η αδράνεια».
Ο Παναγιώτης Τέντες μυεί τα παιδιά και στην κλασική και στη σύγχρονη τέχνη. «Σημαντικό είναι να έρθουν σε επαφή με το ίδιο το έργο, να καταλάβουν πώς και γιατί το έκανε ο καλλιτέχνης, να αντιδράσουν και να κάνουν κάτι θετικό. Δεν τα κουράζω, η θεωρία βγαίνει με βάση την πράξη, και πιστεύω ότι τους μένει κάτι μακροπρόθεσμα, όταν θα έρθουν αργότερα σε επαφή με ένα έργο τέχνης. Συνήθως το πρώτο που τους δείχνω είναι η “Μόνα Λίζα” του Ντα Βίντσι και μετά τα βάζω να κάνουν ένα πορτρέτο της. Αξιοποιώ επίσης τις εικόνες από τα σχολικά βιβλία όπως και την ύλη του προγράμματος, επιδιώκοντας να συνδέσω τα εικαστικά με τα άλλα μαθήματα. Οταν, για παράδειγμα, μαθαίνουν για τον μινωϊκό πολιτισμό, θα κάνουμε κάτι ανάλογο, ή για τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας θα κάνουμε ένα χάρτινο καραβάκι…».
Στους λογαριασμούς του #eikastikool στα σόσιαλ μίντια βλέπουμε πολλές δημιουργίες μαθητών του, που θα τις ζήλευαν και οι ειδικοί: κονσέρβες του Αντι Γουόρχολ, αεροπλανάκια του Γιάννη Γαΐτη, καραβάκια με έμπνευση από τον Αλέξη Ακριθάκη, γεωμετρικά σχήματα σε ύφος Καντίνσκι, μάσκες Πικάσο, σπιτάκια σαν του Ρόι Λίχτενσταϊν, τον Σωκράτη σκεπτόμενο, ψηφιδωτά σε ιμπρεσιονιστικό ύφος, τοπία με πουαντιγισμό, αλλά και κατασκευές με σκυλάκια ρομπότ, δακτυλοκουκλάκια, πασχαλινές λαμπάδες Κιθ Χάρινγκ, χριστουγεννιάτικα στολίδια, μέχρι και κόμικς και animation με ζωάκια.
«Εκτός από τα σόσιαλ μίντια, ασφαλώς αυτές τις δημιουργίες των παιδιών τις βάζουμε στους τοίχους της σχολικής αίθουσας και στο τέλος της χρονιάς κάνουμε και έκθεση στο σχολείο με επιλεγμένα έργα. Πρόθεσή μου είναι να παρουσιάσω αυτές τις ασκήσεις στο ετήσιο συνέδριο των εικαστικών εκπαιδευτικών και ασφαλώς δίνω πληροφορίες σε όσους συναδέλφους ενδιαφέρονται», λέει ο ίδιος τονίζοντας ότι οι δάσκαλοι των εικαστικών παίρνουν δύναμη από την επαφή τους με τα παιδιά και δεν το βάζουν κάτω όταν εργάζονται σε ένα αρνητικό προς τις τέχνες σύστημα. «Ελπίζω ότι οι εικαστικοί προσπαθούμε να σπάσουμε το σύστημα που δουλεύει με βάση το ωρολόγιο πρόγραμμα και να δώσουμε την ευκαιρία στα παιδιά να δημιουργήσουν δικά τους πράγματα. Πιστεύω ότι μακροπρόθεσμα λειτουργεί αυτό. Σκοπός μας δεν είναι να κάνουμε μελλοντικούς ζωγράφους, αλλά να καταλάβουν οι μαθητές ότι μπορεί να είναι δημιουργικοί και να δώσουν λύσεις διαφορετικές στο ίδιο πρόβλημα. Ισως το μόνο μάθημα όπου υπάρχουν και γίνονται δεκτές πολλές απαντήσεις».
Ο Π. Τέντες θέτει και το πρόβλημα με τους αναπληρωτές εκπαιδευτικούς: «Δεν μπορούμε να παρακολουθήσουμε τα παιδιά, χάνουμε την επαφή μαζί τους εφόσον αλλάζουμε σχολεία. Είναι από τις παθογένειες του συστήματος που δεν επιτρέπει στους δασκάλους να συνεχίσουν». Χαίρεται πάντως όταν βλέπει παιδιά με έφεση στην τέχνη να δημιουργούν την έκπληξη πηγαίνοντας πιο πέρα αυτό που τους δίνει ως δραστηριότητα, και κάποιοι από τους μαθητές του έχουν πάει σε Καλλιτεχνικά Γυμνάσια. «Ασχετα πάντως από το αποτέλεσμα σε κάθε άσκηση, ακόμα κι αν δεν δούμε κάτι καταπληκτικό, το θετικό είναι ότι στα παιδιά αρέσει το μάθημα, εκφράζονται δημιουργικά, κάνουν κάτι δικό τους, προσωπικό και ξεφεύγουν από τη χρήση των κινητών και των τάμπλετ και από το να τα βρίσκουν όλα έτοιμα. Δεν είμαστε αποκομμένοι από τα νέα μέσα. Συχνά αυτά που κάνουμε έχουν αναφορές σε βιντεοπαιχνίδα, στην τεχνολογία, για να καταλάβουν τα παιδιά ότι όσα θαυμάζουν έχουν δημιουργηθεί από ανθρώπους με μεγάλη φαντασία και επομένως γιατί να μη χρησιμοποιήσουν και αυτά τη δική τους!».
♦ Instagram: https://www.instagram.com/eikastikool/
♦ Facebook: https://www.facebook.com/eikastikool
♦ Tik Tok: https://www.tiktok.com/@eikastikool?_t=8nYYxpLfrvM&_r=1
-320x213.jpg)
